Θρησκευτική αναταραχή

Οι χριστιανικές εκκλησίες στους Αγίους Τόπους παρέμειναν κλειστές επί δύο
ημέρες σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να
επιτρέψει την ανέγερση ενός μουσουλμανικού τεμένους στη Ναζαρέτ. Πρόκειται για
τη δεύτερη εμπλοκή της ισραηλινής πολιτικής σε θέματα που αφορούν το καθεστώς
των χριστιανικών εκκλησιών στους Αγίους Τόπους. Ενδεχομένως και το δεύτερο
πολιτικό λάθος.

Στη Ναζαρέτ. Αμήχανοι χριστιανοί τουρίστες βρίσκουν τις πόρτες της εκκλησίας του Ευαγγελισμού στη Ναζαρέτ κλειστές. Οι χριστιανοί διαμαρτύρονται για την άδεια ανέγερσης τζαμιού δίπλα στον ναό

Χιλιάδες χριστιανοί επισκέπτες στους Αγίους Τόπους βρήκαν τις εκκλησίες
κλειστές. Το Ορθόδοξο Πατριαρχείο της Ιερουσαλήμ, η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία
και το Αρμενικό Πατριαρχείο συμφώνησαν στο κλείσιμο εκκλησιών προκειμένου να
διαμαρτυρηθούν για την τελετή θεμελίωσης ενός μουσουλμανικού τεμένους δίπλα
στην εκκλησία του Ευαγγελισμού. Φυσικά υπάρχουν τζαμιά στην πόλη των 60.000
κατοίκων, όπου κυριαρχεί το ισλαμικό στοιχείο. Οι χριστιανοί όμως έχουν
τίτλους, που αποδεικνύουν ότι η γη αυτή είναι ιδιοκτησία του ναού. Ήθελαν να
την μετατρέψουν σε πλατεία, για να διεξαχθούν οι εορτασμοί για τη νέα χιλιετία.

Οι μουσουλμάνοι υποστηρίζουν ότι στην πλατεία υπήρχε τζαμί και έχουν στήσει
στον χώρο μια τέντα όπου προσεύχονται. Κάθε άλλο παρά στον κατευνασμό των
παθών συνέβαλε το ότι αφιέρωσαν τη σκηνή στον Σεχαμπαντίν, έναν ανιψιό του
σουλτάνου Σαλαντίν, που έδιωξε τους σταυροφόρους από την Ιερουσαλήμ. Σ’ αυτόν
θέλουν να αφιερώσουν και το τέμενος, για να θυμίζει στους χριστιανούς ­ προ
πάντων στους καθολικούς ­ αυτήν την ταπεινωτική ήττα. Οι μιναρέδες του τζαμιού
έριχναν τη σκιά τους στη χριστιανική βασιλική.

Σωλομόντεια λύση

Μετά τις ταραχές που ξέσπασαν το περασμένο Πάσχα, οι Ισραηλινοί κατέληξαν σε
μια σολωμόντεια λύση. Στους μουσουλμάνους επετράπη να χτίσουν ένα τέμενος σε
πολύ μικρότερο μέγεθος και υπό τον όρο οι οικοδομικές εργασίες να αρχίσουν το
2001, μετά τον εορτασμό του μιλένιουμ και την προγραμματισμένη επίσκεψη του
Πάπα τον Μάρτιο του 2000. Στους χριστιανούς δόθηκε σε αντάλλαγμα ένα άλλο
οικόπεδο. Οι χριστιανοί όμως εξέλαβαν την απόφαση σαν υποχώρηση της ισραηλινής
αρχής στη μουσουλμανική πίεση. Σε κοινή ανακοίνωση τόνισαν την αποδοκιμασία
τους για την παραβίαση των δικαιωμάτων τους. Η τελετή της θεμελίωσης του
τζαμιού προκάλεσε την έντονη αντίδραση του εκπροσώπου του Βατικανού,
Ναβάρο-Βαλς, που υπογράμμισε ότι η απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης θέτει τα
θεμέλια για μελλοντικές αντιπαραθέσεις και εντάσεις και κατηγόρησε την
ισραηλινή κυβέρνηση ότι καλλιεργεί τον θρησκευτικό διχασμό.

Η αντιπαράθεση για το τέμενος της Ναζαρέτ φαίνεται να εξουδετερώνει τα
πλεονεκτήματα που υποσχόταν η ισραηλινή κυβέρνηση από την επίσκεψη του Πάπα
και την εύνοια που επέδειξε προς το Βατικανό στο ζήτημα της κατασκευής της
εξόδου κινδύνου στον ναό του Παναγίου Τάφου (εκκλησία της Αναστάσεως) στην
Ιερουσαλήμ. Το Τελ Αβίβ στόχευε στην υποστήριξη των ρωμαιοκαθολικών για τις
απόψεις του σχετικά με το τελικό καθεστώς της Ιερουσαλήμ. Πόσο μάλλον που το
ισλαμικό συμβούλιο της Αυτόνομης Παλαιστινιακής Αρχής έσπευσε να εκμεταλλευθεί
το γεγονός και κάλεσε τους μουσουλμάνους αδελφούς στη Ναζαρέτ να παραιτηθούν
από την ανέγερση του τεμένους. Οι Πατριάρχες χαιρέτησαν τη σοφή πρωτοβουλία
των Παλαιστινίων και η Σαουδική Αραβία έσπευσε να ευθυγραμμιστεί με τον
Αραφάτ.

Η παλαιστινιακή διπλωματία κέρδισε πόντους στο Βατικανό εν όψει της τελικής διαπραγμάτευσης.

Πιθανή και νέα «απεργία»

Οι Ισραηλινοί αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο μιας νέας «απεργίας» των
χριστιανικών εκκλησιών, που επιδρά αποθαρρυντικά στο τουριστικό ρεύμα για τον
εορτασμό της χιλιετίας. Ακόμα χειρότερα, κατάφεραν να βλάψουν τις σχέσεις τους
με το Βατικανό, αφού προηγουμένως είχαν ψυχρανθεί με το Ορθόδοξο Πατριαρχείο
για το ζήτημα της εξόδου κινδύνου της εκκλησίας του Παναγίου Τάφου. Η
ισραηλινή κυβέρνηση είχε πάρει θέση υπέρ των απόψεων του Βατικανού, να
μοιραστούν κλειδιά της εξόδου κινδύνου σε όλες τις εκκλησίες που μοιράζονται
τον ναό. Οι ορθόδοξοι, που κατέχουν το μοναδικό κλειδί της εισόδου, ήταν της
γνώμης πως, αφού η έξοδος κινδύνου θα περνάει μέσα από τα διαμερίσματά τους,
θα έπρεπε να ελέγχουν και αυτό το κλειδί. Το Βατικανό προσπαθεί να ανατρέψει
το ισχύον καθεστώς από το 1516, το 1852 ο σουλτάνος Αβδούλ Μεσίντ όμως
καθόρισε με ακρίβεια τα δικαιώματα των εκκλησιών, που αποδέχθηκαν τόσο οι
Βρετανοί το 1920 όσο και οι Ισραηλινοί στην ιδρυτική πράξη του 1948. Από τότε
που το Ισραήλ σύναψε διπλωματικές σχέσεις με το Βατικανό όμως αναγνωρίζει
μόνον τον Πάπα ως εκπρόσωπο των χριστιανών. Αυτή η πολιτική στους Αγίους
Τόπους οδηγεί σε αδιέξοδα. Ακόμα και οι φραντζισκανοί μοναχοί, οι εκπρόσωποι
του καθολικισμού στην Ιερουσαλήμ, πιστεύουν ότι η διαμάχη για το κλειδί είναι
υπόθεση που αφορά μόνον τους «ιδιοκτήτες» της εκκλησίας του Παναγίου Τάφου.