ΔΡΟΜΟΙ

Ο ηρωισμός…

… στους δύο παγκόσμιους πολέμους καθρεφτιζόταν και ενθαρρυνόταν στις
κινηματογραφικές ταινίες. Η στωικότητα και το θάρρος ήταν τότε στην ημερήσια
διάταξη ­ σήμερα είναι εκτός μόδας. Στην πρώτη κινηματογραφημένη εκδοχή της
δράσης του νέου βρετανικού στρατού ­ τους «Πολεμιστές», ένα δραματοποιημένο
ντοκιμαντέρ του BBC ­ οι στρατιώτες δεν επιστρέφουν θριαμβευτές αλλά ψυχικά
ράκη. Ο τίτλος είναι σκόπιμα ειρωνικός. Η ταινία δεν δείχνει τους Βρετανούς
στρατιώτες να πολεμούν, αλλά να στέκονται ανίσχυροι πλάι στα λευκά τανκς του
ΟΗΕ καθώς οι Κροάτες σφάζουν μουσουλμάνους αμάχους στη Βοσνία.

Η επιστροφή…

… στην πατρίδα δείχνει πόσο είναι οι στρατιώτες βαθιά σημαδεμένοι από την
τραυματική τους εμπειρία: ξυλοκοπούν τις γυναίκες τους ή τινάζουν τα μυαλά
τους στον αέρα. Καμιά σχέση με τις ένδοξες μέρες της RAF, το 1940. Τώρα, οι
στρατιώτες δεν επιστρέφουν για να παρασημοφορηθούν, αλλά για να κάνουν
ψυχοθεραπεία. Πάντως, όπως και στις παλιές ταινίες, έστω και σύγχρονοι, οι
«Πολεμιστές» εξυπηρετούν κάποιες σημαντικές προπαγανδιστικές ανάγκες. Η ταινία
είναι σχεδιασμένη για να προκαλέσει τη συμπόνια των θεατών για τα πάθη των
μουσουλμάνων της Βοσνίας και να δικαιολογήσει την επίθεση κατά της
Γιουγκοσλαβίας. Όμως δεν μπορεί να κρύψει το σαθρό ηθικό υπόβαθρο της
υπόθεσης, γιατί, όπως γράφει και ο Μίσα Γκλένι στην πρόσφατη ιστορία του για
τα Βαλκάνια, τα περισσότερα προβλήματα εκεί οφείλονται στις ξένες επεμβάσεις.

Η ταινία…

… αποφεύγει τα «δύσκολα» ερωτήματα: το πρόβλημα των Βρετανών στρατιωτών με
τα ναρκωτικά, το ζήτημα ότι η «ανθρωπιστική βοήθεια» του ΟΗΕ στην
πραγματικότητα έριξε λάδι στη φωτιά του πολέμου της Βοσνίας, επιδεινώνοντας
την κατάσταση. Το μήνυμα που δίνει είναι απλό, επισημαίνουν οι «Τάιμς»: ότι
«τα στρατιωτάκια μας δεν πρέπει ποτέ πια να ξαναπάνε εκεί με τα χέρια δεμένα
πισώπλατα από μια εντολή του ΟΗΕ». Μάλιστα, μετά την ταινία γίνεται και η
σχετική «συζήτηση» μεταξύ πέντε ανθρώπων ­ ο ένας τους από το think tank
Κέντρο Παγκόσμιας Διακυβέρνησης. Όλοι τους συμφωνούν ότι η βρετανική επέμβαση
στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών είναι ηθικά επιβεβλημένη. Οι Βρετανοί
στρατιώτες πρέπει να νοιάζονται για τον πόνο των άλλων λαών και πρέπει να
επεμβαίνουν στους πολέμους τους για να μπορεί έτσι και ο βρετανικός λαός να
συμμερίζεται αυτόν τον πόνο.

Η αιτία…

… για το ξαναγράψιμο των κανόνων του ΟΗΕ είναι απλή. Ο καταστατικός του
χάρτης στηρίζεται στην εξής το ίδιο απλή αρχή: ότι δεν πρέπει να γίνεται χρήση
βίας για την επίλυση των διεθνών διαφορών και ότι η βάση της διεθνούς τάξης
πρέπει να είναι η κυριαρχία των χωρών-μελών του ΟΗΕ. Αυτή ακριβώς η αρχή
καταλύθηκε στις 24 Μαρτίου, όταν χωρίς καν να ρωτήσει τον ΟΗΕ το ΝΑΤΟ
επιτέθηκε στη Γιουγκοσλαβία. Ο ΟΗΕ ιδρύθηκε για να θεσμοθετήσει ένα
φιλελεύθερο διεθνές σύστημα στη θέση ενός φασιστικού. Η φασιστική έννοια του
«Grossraum» («περισσότερος χώρος») διατυπώθηκε για να νομιμοποιήσει την
κυριαρχία των μεγάλων κρατών επί των μικρών. Κάποτε, οι ταινίες θύμιζαν στον
κόσμο γιατί πολέμησε το 1939: για τη διατήρηση της εθνικής κυριαρχίας. Σήμερα,
αντί γι’ αυτές τις ταινίες βλέπουμε άλλες που απεργάζονται την κατάλυσή της.