Η αγκαλιά της χώρεσε δύο ξένα παιδιά με ΑΙDS

Δεν είναι παραμύθι, ούτε σενάριο κάποιας ταινίας. Είναι μια σπάνια ιστορία
­ από εκείνες που μόνο από την πραγματική ζωή μπορούν να αναδυθούν. Μια
τρυφερή αληθινή πραγματικότητα που δεν έχει μόνο χαρές και ανθούς, αλλά και
πίκρες και δάκρυα και αγκάθια…

Η Μαριάννα μπήκε στα εννέα και η Αντιγόνη πάτησε τα δώδεκα. Πρωτόδαν το φως
του κόσμου στην ίδια πόλη, τη δική μας Αθήνα, σε ανύποπτες χρονικές στιγμές.
Μέχρι και το περασμένο καλοκαίρι, η μία αγνοούσε την ύπαρξη της άλλης. Σήμερα
ζουν κάτω από την ίδια στέγη. Σ’ ένα σπιτικό μιας γειτονιάς που παραμένει
γειτονιά, κάπου στο Περιστέρι, πίσω από τους λευκούς τοίχους μιας πανέμορφης
διώροφης μονοκατοικίας με γεράνια στα μπαλκόνια, όπου βιώνεται και χαρίζεται
καθημερινά το μεγαλείο της προσφοράς και της αγάπης.

Η Ιωάννα, μια γελαστή όμορφη γυναίκα που στην ιστορία μας έχει τον τίτλο
«ανάδοχος μητέρα», είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στη Μαριάννα και την
Αντιγόνη. Η ίδια η ζωή είχε ήδη δείξει και στα δύο κορίτσια το πιο αιχμηρό της
πρόσωπο. Φορείς του AIDS οι φυσικές μητέρες τους. Φορείς του AIDS και τα κορίτσια…

Τίποτα ηρωικό δεν είχε κατά νου, κι ούτε καν αναρωτήθηκε ή βασανίστηκε πριν
πάρει την απόφασή της, η Ιωάννα. Την καταδίωκε για μέρες η εικόνα του μωρού
που «ζούσε» απ’ την πρώτη μέρα της ύπαρξής του και επί δώδεκα συναπτούς μήνες
στο νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία». Τυχαία βρέθηκε το καλοκαίρι του ’92 στο
νοσοκομείο η 32χρονη τότε Ιωάννα ­ μια συνηθισμένη επίσκεψη σε κάποιο γνωστό
της παιδάκι. Πρόσεξε πως πάνω από την «απομονωμένη» κούνια της Μαριάννας
έσκυβε μόνο μια νοσοκόμα με άσπρη στολή, γάντια στα χέρια και μάσκα στο
πρόσωπο. Ρώτησε και έμαθε… Παιδί της εγκατάλειψης ήταν το κοριτσάκι. Κανένας
συγγενής, ούτε η φυσική του μητέρα ενδιαφέρονταν γι’ αυτό. Και το γεγονός ότι
ήταν και φορέας του AIDS, ήχησε σαν μια μικρή λεπτομέρεια για τη νέα γυναίκα
που ήταν ήδη μάνα ενός έφηβου αγοριού…

Επτάμισι χρόνια μετά… Η Ιωάννα είναι 39 χρόνων. Ο γιος της που είναι πια 23,
την έκανε γιαγιά ­ ο γλυκύτατος εγγονός της μόλις που χρόνισε, κάνει τα πρώτα
του βήματα και τιτιβίζει στο σπίτι. Η Μαριάννα μεγάλωσε κάτω από τη δική της
ομπρέλα προστασίας με αγκαλιές και χάδια, φιλάκια και… μαλώματα ­ δίχως
γάντια στα χέρια και μάσκα στο πρόσωπο. Και στο ευωδιαστό τους σπίτι «χώρεσε»
από τα μέσα του καλοκαιριού ένα ακόμη παιδί της εγκατάλειψης και του AIDS που
κανένας δεν ήθελε… Η Αντιγόνη! Που δεν ευτύχησε όσο η Μαριάννα να έχει κι
εκείνη την Ιωάννα ανάδοχο μητέρα από τα μικρά της χρόνια…

Δεν είναι, ούτε συμπεριφέρονται ακόμα σαν αδερφές. Έχει η κάθε μια το δωμάτιό
της, άλλους τρόπους, άλλες συμπεριφορές. Θα ‘λεγε κανείς ότι η Μαριάννα
ψιλοανησύχησε από την ύπαρξη της Αντιγόνης στο σπίτι. «Ζήλεψε», λέει με
ειλικρίνεια η Ιωάννα. «Φοβήθηκε για τα κεκτημένα της. Δεν μαλώνουν, ούτε
μιλάνε άσχημα μεταξύ τους. Βλέπουν μαζί τηλεόραση στο σαλόνι, παίζουν κοινά
παιχνίδια με τις φίλες τους, άρχισαν ήδη να αγαπιούνται, αλλά κρατάνε μια
απόσταση, ζυγίζει ακόμα η μία την άλλη…».

Στο ζύγι είναι «πρώτη» η Ιωάννα που ακροβατεί ανάμεσά τους. Μεγάλωσε από μωρό
τη Μαριάννα, αλλά τρέμει μη και δώσει κάποιο δράμι αγάπης περισσότερο σε
εκείνη απ’ ό,τι στην Αντιγόνη. Που μόνο αγάπη δεν γνώρισε έως τώρα. Και έχει
περισσότερο ανάγκη την αγκαλιά και τον καλό της λόγο…

Δεν είναι μια απλή κατάσταση. Για να βρει η Αντιγόνη αληθινή στοργή και
ζεστασιά, χρειάστηκαν δώδεκα σχεδόν χρόνια. Η Αντιγόνη είναι το πρώτο μωρό με
AIDS που πέρασε τις πύλες του Κέντρου Βρεφών «Μητέρα» τον Μάρτιο του ’88 ­ με
αίτηση για υιοθεσία της φυσικής της μητέρας. Που δεν γνώριζε ότι είχε τον ιό.
Το διαπίστωσε στην πορεία και δεν ενδιαφέρθηκε ξανά για το παιδί της. Η ίδια
είχε φθίνουσα πορεία ­ σε σύντομο χρονικό διάστημα πέθανε. Λόγος για τον
φυσικό πατέρα δεν έγινε ποτέ και είναι άγνωστο αν ζει ή αν πέθανε…

Οι εξετάσεις που έγιναν στο μωρό στο νοσοκομείο του «Μητέρα» έδειξαν το
πρόβλημα. Η Αντιγόνη είχε την ατυχία να δημιουργήσει «μέγα» θέμα με την…
ύπαρξή της! Κανένας υπάλληλος του ιδρύματος δεν άγγιζε το μωρό, κανείς δεν
δεχόταν να το αλλάξει και να το φροντίσει ­ εκτός από τον ψυχολόγο και την
τότε επιστημονική διευθύντρια που δεν είχαν ενδοιασμούς.

«Απειλή» η Αντιγόνη

Το Κέντρο Βρεφών «Μητέρα», που παρακολούθησε από κοντά αυτή την τρυφερή ιστορία, αφού η Αντιγόνη ­ ένα από τα δύο κοριτσάκια ­ ήταν το πρώτο παιδί με AIDS που πέρασε τις πύλες του

Το προσωπικό μιλούσε για απεργία διαρκείας ­ η μικρή Αντιγόνη ήταν για όλους
μια «απειλή». Η αναζήτηση οικογενείας που να δεχόταν το μωρό ξεκίνησε, αλλά
πέρασαν τρία ολόκληρα χρόνια μέχρι να βρεθεί ένα ζευγάρι που θα δεχόταν το
κοριτσάκι στο σπίτι του. Η λύση ήταν αναγκαία, αλλά δεν ήταν η καλύτερη. Η
Αντιγόνη πέρασε τα επόμενα οκτώ χρόνια της ζωής της σ’ ένα σπίτι δίχως φίλες,
δίχως σχέσεις, δίχως πάρτι, δίχως σχολικές εκδηλώσεις και εκδηλώσεις αγάπης.
«Δεν ήταν, δυστυχώς, η επιτυχέστερη επιλογή μας, αλλά δεν είχαμε και άλλη
πρόσφορη λύση. Υπήρχε μια υπερβολική πειθαρχία σ’ αυτό το σπίτι, μια
τρομακτική πίεση προς το παιδί, που άγγιζε θα έλεγα τη συναισθηματική
κακοποίηση», λέει η κ. Βάσω Πολύζου, κοινωνική λειτουργός του «Μητέρα»,
υπεύθυνη για τα δύο κορίτσια και την τωρινή ανάδοχο οικογένειά τους. «Ο φόβος
της αναδόχου μητέρας ότι το παιδί θα μολύνει άλλα παιδιά ή θα νοσήσει,
ξεπερνούσε κάθε όριο. Οι άπειρες συζητήσεις δεν απέδωσαν τίποτα. Το παιδί
άρχισε να μην παίρνει τα χάπια του, να λέει ψέματα, να στήνει έναν φανταστικό
κόσμο γύρω του και από το νοσοκομείο παρατήρησαν ότι υποσιτιζόταν… Έπρεπε
πάση θυσία να βρεθεί μια λύση…».

Έπλαθε ιστορίες

Όλη της την υπερκινητικότητα η Αντιγόνη την έβγαζε στο σχολείο. Δεν στεκόταν
πουθενά. Έπλαθε ιστορίες. Και μια μέρα έφτιαξε μόνη της προσκλήσεις και κάλεσε
όλα τα παιδιά στο υποτιθέμενο πάρτι που θα έκανε σπίτι της. Ζωντανή ήταν μόνο
τις ώρες που έλειπε από το σπίτι. Εντός των τειχών το όμορφο και κοινωνικό
κοριτσάκι μεταμορφωνόταν σ’ ένα καταθλιπτικό, μαζεμένο και αμίλητο παιδί…

Αυτό το παιδί δέχθηκε να πάρει στις οικογενειακές διακοπές τον μήνα Αύγουστο η
Ιωάννα ­ κατά παράκληση της κοινωνικής λειτουργού. Έτσι ξεκίνησε η γνωριμία
της Αντιγόνης με την οικογένεια της Ιωάννας και του Σταύρου. Ο μήνας, ήταν
μήνας του μέλιτος. Ξαφνικά η Αντιγόνη ήταν ένα ευτυχισμένο παιδί. Νοσταλγούσε
και κάποιες φορές έκλαιγε για την ανάδοχο μητέρα που την κράτησε οκτώ χρόνια,
αλλά δεν ήθελε να γυρίσει πίσω. Αλλά και η Ιωάννα, δεν μπορούσε πια να την
αποχωριστεί και να την στείλει πίσω!

«Ιδανικότερη λύση δεν θα μπορούσε να βρεθεί για την Αντιγόνη» πιστεύει η κ.
Πολύζου. «Αυτή η τοποθέτηση παιδιού σε οικογένεια, μού έδωσε τη μεγαλύτερη
επαγγελματική ικανοποίηση που θα μπορούσα ποτέ να πάρω. Στην προσπάθειά μου να
βρω ένα κατάλληλο σπίτι για την Αντιγόνη, αντιμετώπισα έναν κυκεώνα.
Ανακοινώσαμε άπειρες φορές την περίπτωσή της από το ραδιόφωνο, την τηλεόραση,
τα έντυπα. Κανείς δεν ήθελε ένα παιδί με AIDS και μάλιστα ένα παιδί τέτοιας
ηλικίας. Το θέμα της είχε μια τρομακτική δυσκολία…».

Το θέμα της έδειξε πολύ απλό για την οικογένεια με το περίσσευμα αγάπης. Η
Ιωάννα, αυτό που φοβόταν, ήταν αν θα «δέσουν» τα κορίτσια. Έδεσαν ­ όλα τα
άλλα μικροπροβλήματα ξεπερνιούνται κάθε φορά που προκύπτουν. Φοβόταν επίσης,
όπως μου εξομολογείται, «μήπως και κάποια στιγμή νοσήσουν ταυτόχρονα και τότε,
ένα σώμα και μια ψυχή έχω, σε ποιο παιδί θα πρωτοσυμπαρασταθώ;». Αλλά τον
απώθησε αυτόν τον φόβο στα βάθη του μυαλού της. Τα κορίτσια είναι πολύ καλά.
Πάνε καλά με τη νόσο. Παίρνουν καθημερινά τα φάρμακά τους ­ τα περίφημα
κοκτέιλ που κρατούν το ιικό τους φορτίο σε ανεπαίσθητα επίπεδα. Κάνουν τις
εξετάσεις τους κάθε μήνα. Και η Αντιγόνη, σταμάτησε να αρρωσταίνει από τις
ιώσεις που τόσο συχνά την κρατούσαν στο κρεβάτι…

Στην Ε’ Δημοτικού η Αντιγόνη, στη Γ’ η Μαριάννα. Βοηθάει την Αντιγόνη που δεν
πάει ακόμα καλά με το σχολείο της η Ιωάννα ­ η Μαριάννα τα πάει θαυμάσια. Ο
διευθυντής και οι δάσκαλοι του σχολείου τους δεν γνωρίζουν την ακριβή νόσο των
κοριτσιών, μόνο ότι πάσχουν από κάποιο μεταδοτικό νόσημα και απαιτείται μεγάλη
προσοχή. Το αντίθετο, επιμένουν οι ειδικοί, ­ αποτελεί θέση και του ιδρύματος
«Μητέρα» ­ θα προκαλούσε αναταραχή και τον κοινωνικό αποκλεισμό των κοριτσιών,
που θα έχαναν ξαφνικά την ανεμελιά και την παιδικότητα τους. Η πιθανότητα
τέτοιου ατυχήματος που θα έβαζε σε κίνδυνο άλλα παιδιά, είναι θεωρητικά μόνο
υπαρκτή. Ούτε οι ίδιες ξέρουν από τι ακριβώς πάσχουν, σε τίποτα δεν θα
ωφελούσε ­ όταν μπουν στην εφηβεία θα κριθεί αναγκαία η πλήρης ενημέρωσή τους.
Έχουν μάθει όμως να προσέχουν τον εαυτό τους και τους άλλους…

Οκτώ χρόνια μετρά η σχέση ζωής της Ιωάννας με τη Μαριάννα και τρεις μήνες με
την Αντιγόνη. Θυμάται την πρώτη μέρα που γύρισε στο σπίτι της και είπε στον
άνδρα και τον 16χρονο γιο της για το κοριτσάκι που είδε στο νοσοκομείο και
ήταν τόσο μόνο… Έριξε την ιδέα. «Να το πάρουμε Ιωάννα» τής είπε δίχως
δεύτερη σκέψη ο άνδρας της. «Ναι, να το πάρουμε μαμά» είπε ο ευαίσθητος γιος
της. Και η Μαριάννα ήρθε κάποια Σαββατοκύριακα στο σπίτι κι ύστερα για
πάντα… Με την ίδια απλή διαδικασία, δίχως περιττές μεγαλοστομίες, ήρθε κοντά
τους και η Αντιγόνη.

Δεν ξέρει κανείς

Κανείς από το οικογενειακό και συγγενικό περιβάλλον ­ εκτός από τον πατέρα της
Ιωάννας ­ δεν ξέρει από τι πάσχουν τα κορίτσια. Η Ιωάννα περιφρουρεί τη ζωή
και την προσωπικότητά τους δίχως να βάζει κανέναν σε κίνδυνο. Δεν είναι
εύκολο, αλλά ούτε και αδύνατο…

Στο σπίτι δεν υπάρχουν συγκεκριμένα σκεύη ή σκεπάσματα για τα κορίτσια. Όλοι
χρησιμοποιούν τα ίδια και όλα πλένονται με καυτό νερό. Δεν υπάρχει περιορισμός
στην αγάπη και στις εκδηλώσεις αγάπης. Ούτε να το διανοηθεί κάποιος από την
οικογένεια ότι θα στερήσει μια αγκαλιά ή ένα φιλί από τη Μαριάννα ή την
Αντιγόνη, από τον φόβο της μόλυνσης. Το εγγονάκι της Ιωάννας και του Σταύρου
(η οικογένεια του γιου τους ζει στον επάνω όροφο) είναι συνέχεια στο ισόγειο,
παίζει με τα δύο κορίτσια, κανείς δεν σκέφτεται το κακό. Δεν υπάρχει τελικά
κακό, εκτός από αυτό που κρύβουμε στο μυαλό μας…

Επιλογή απόλυτα συνειδητή

Η επιλογή της Ιωάννας και του Σταύρου να αγαπήσουν, να στηρίξουν και να
μεγαλώσουν δύο παιδιά με AIDS, ήταν απόλυτα συνειδητή. Για όσους μπορεί να
σκεφθούν «αποχρώσες ενδείξεις», τα οικονομικά της οικογένειας είναι πολύ
ανθηρά, ο πατέρας είναι έμπορος με δική του επιχείρηση, το σπίτι δεν είναι ένα
απλό σπίτι, είναι μια βίλα… Και η Ιωάννα που ξέρει πού πατάει, τι θέλει από
τη ζωή της και τι μπορεί να περιμένει, αλλά ξέρει να βάζει και όρια, είναι μια
σπάνια γυναίκα, με εξαιρετικό δυναμισμό και ψυχισμό που ξέρει την τέχνη της
αγάπης, αλλά κυρίως ξέρει να κάνει στην πράξη τα δύσκολα εύκολα… Κάποια
βραδιά μόνο, όταν αποκαμωμένη γέρνει στον καναπέ, αναλογιζόμενη τη μέρα που
έτρεξε, αναρωτιέται: «Εγώ τα έκανα όλα αυτά;». «Ναι, εσύ, ποιος άλλος», απαντά
στον εαυτό της. Χαμογελά μέσα της και παίρνει κουράγιο για την επομένη! Που θα
‘ναι εξίσου δύσκολη αλλά θα ‘χει πολλά χαμόγελα και ανθισμένα γεράνια και
τριαντάφυλλα στα βάζα…