ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το αίτημα της απλοποίησης

Σε αντίθεση με τα όσα διαδίδουν οι υπέρμαχοι της τηλε-κατευθυνόμενης
κοινωνίας, η καθημερινή ζωή κατακλύζεται από απορρίμματα πληροφοριών. Αντί να
λύνονται ταχύτερα οι κόμποι, περιπλέκονται ακόμη περισσότερο.

Με την ίδια ηλεκτρονική ευκολία με την οποία παρέχονται διευκρινίσεις για το
καθετί, σωρεύονται και τα περιττά στοιχεία. Αριθμοί, κώδικες, σήματα,
αποτυπωμένα στο χαρτί του φαξ, για να είναι πλήρες το ντοκουμέντο της
αμηχανίας όλων απέναντι στα επερχόμενα.

Ξαναγυρίζουμε άραγε στην εποχή όπου πολλοί έτρεμαν μην τυχόν και τους τυλίξουν
σε μια κόλλα χαρτί; Όχι βέβαια. Δεν διακρίνεται κάποια μοχθηρή, γραφειοκρατική
βούληση πίσω απ’ όλα αυτά. Ανεξαρτήτως προθέσεων όμως, οι συνέπειες είναι
τέτοιες ώστε να δημιουργείται μια νέα κατηγορία περιθωριακού πληθυσμού.

Πολίτες ψάχνουν σαν ρακοσυλλέκτες μέσα σε κάδους γεμάτους έγγραφα. Για να
μπορέσουν να βρουν με τι συναρτάται μια υπόθεσή τους, είναι υποχρεωμένοι να
ξεφυλλίσουν φυλλάδια, προσπέκτους, εγκυκλίους, ώσπου να ανακαλύψουν τελικά πως
εκείνο που νόμιζαν πως ισχύει, έπαψε να ισχύει μόλις προχθές.

Από τέτοιες εκπλήξεις ξεφυτρώνουν, όπως τα αγριόχορτα, τα γνωστά παράπονα. Με
το δίκιο τους αρχικά και κατόπιν υπερβάλλοντας συνήθως το δίκιο τους (γιατί
είναι πάντα γλυκό να πλειοδοτεί το θύμα) πολίτες και εργαζόμενοι
διαμαρτύρονται για το ότι η περίφημη πολύπλοκη (και με πολλά άλλα «πολύ»)
κοινωνία τους αποδεικνύεται στην ουσία της πρωτόγονη.

Πράγματι, όταν κανείς δεν γνωρίζει πώς να φθάσει γρηγορότερα στο στοιχειώδες,
και από την άλλη πλευρά διαφημίζεται καταιγιστικά η παντός είδους ψηφιακή
πολυτέλεια, τότε η επικοινωνιακή τεχνολογία μοιάζει με δύναμη που δεν γεννά
παρά αρχαϊκές απορίες και μύθους.

Απέναντι σ’ αυτήν την ακατάπαυστη παραγωγή συγχύσεων, το μόνο που μένει είναι
η κατασκευή «φίλτρων απλοποίησης». Δεν εννοώ βέβαια μια τεχνητή απλούστευση
των όντως σύνθετων ζητημάτων. Εννοώ τη διαλογή, στάθμιση και συνόψιση της
πληθώρας των δεδομένων, βασισμένη σε σχετική κατάρτιση και εμπνευσμένη από
πραγματικό ενδιαφέρον για απαραίτητες καινοτομίες.

Για παράδειγμα, η ύπαιθρος δείχνει, και είναι, διψασμένη για μια τέτοια ροή
συμβουλευτικών υπηρεσιών. Πολύ πιο ισχυρή από την κληρονομική δυσπιστία για
τις νουθεσίες του άστεως, είναι πλέον η ανάγκη των αγροτών να μάθουν από το
ίδιο το κράτος ποιες ευκαιρίες υπάρχουν, πώς είναι δυνατόν να συνεχίσουν να
ζουν στην περιφέρεια και να μην είναι αυτό μια καταδίκη.

Φορείς όπως π.χ. το Εθνικό Ίδρυμα Γεωργικής Έρευνας και άλλοι μπορούν να τους
προσανατολίσουν, γιατί πλέον το κόμπλεξ πως «μας καθοδηγούν κάποιοι» ευτυχώς
υποχωρεί στην επαρχία.

Παραδόξως, η έννοια και η αξία της συμβουλής γενικότερα ανακτά το κύρος που
είχε στην παραδοσιακή κοινότητα. Με τη διαφορά πως τώρα οι συμβουλές δεν είναι
από γεροντότερους προς νεώτερους εντός κοινότητας, αλλά από απεσταλμένους της
πόλης επιφορτισμένους να βάζουν τάξη στο χάος προς τους χωρικούς για τους
οποίους χάος σημαίνει το εντελώς Αφύσικο.

Για τους ανθρώπους που ζουν κοντά στη φύση, δεν νοείται κόσμος χωρίς ρύθμιση
και οροθέτηση.

Ασφαλώς, δεν περιμένουν να τους δοθεί απ’ έξω η πείρα ή η σοφία γύρω από τα
ζητήματα του προσωπικού ή οικογενειακού τους βίου.

Απαιτούν, ωστόσο, να τους μεταβιβαστούν οι ειδικές γνώσεις που τους αφορούν,
πειστικά και ήπια και οπωσδήποτε όχι μόνο εξ αποστάσεως.

Ανάλογα αιτήματα εγείρονται και στο αστικό κέντρο. Βλέπουμε εκεί π.χ. τον
νεοσύστατο θεσμό του Τραπεζικού Μεσολαβητή να προσπαθεί να ανταποκριθεί στην
εντεινόμενη ανάγκη για αποσαφήνιση των συναλλαγών. Φαίνεται πως με τις
υπογραφές των διαφόρων συμφωνητικών, σχεδόν τίποτα δεν τελειώνει.

Μάλλον από εκεί αρχίζουν όλα. Και ακριβώς για να μην αρχίσουν όλα να θυμίζουν
κακό Κάφκα γραμμένο σε κακά ελληνικά, χρειάζεται να μπουν αμέσως σε λειτουργία
τα καινούργια «φίλτρα».

Ο Βασίλης Καραποστόλης είναι καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών.