Αμφίβολη η κατασκευή του πετρελαιαγωγού

Αβέβαιη παραμένει η κατασκευή του πετρελαιαγωγού Μπακού – Τζεϊχάν παρά την
υπογραφή σχετικού πρωτοκόλλου από τις ενδιαφερόμενες χώρες, στην
Κωνσταντινούπολη, υπό την υψηλή εποπτεία του Προέδρου Κλίντον.

Αν τελικά κατασκευαστεί ο αγωγός, θα αποτελέσει ήττα για τη Ρωσία και νίκη για
την Τουρκία και την αμερικανική πολιτική: θα επιτρέψει τη μεταφορά του
πετρελαίου και του φυσικού αερίου της Κασπίας στις διεθνείς αγορές, χωρίς να
χρειαστεί να περάσει από τη Ρωσία ή το Ιράν (δύο εναλλακτικές διαδρομές που
εξετάζονταν και αυτές από τις πετρελαϊκές εταιρείες). Άμεσα ωφελημένη από τον
αγωγό θα είναι η Τουρκία, η οποία πλήττεται από τότε που οι διεθνείς κυρώσεις
αχρήστευσαν τον αγωγό που φτάνει στη χώρα από το Ιράκ.

Σε μια προσπάθεια να αποτρέψει τη συμφωνία για τον αγωγό του Τζεϊχάν, το Ιράν
είχε προτείνει ανταλλαγή πετρελαίου: δηλαδή να πωλείται αζερικό πετρέλαιο στο
Βόρειο Ιράν και να εξάγεται ιρανικό πετρέλαιο μέσω του Περσικού Κόλπου για
λογαριασμό του Αζερμπαϊτζάν. Με μια τέτοια συμφωνία θα μηδενιζόταν το κόστος μεταφοράς.

Τα ερωτηματικά για το τελικό κόστος του αγωγού του Τζεϊχάν είναι μεγάλα. Η
Τουρκία το εκτιμάει σε 2,4 δισ. δολάρια. Όμως, οι εμπλεκόμενες πετρελαϊκές
εταιρείες (Shell, Bechtel, ΒΡ-Amoco) ισχυρίζονται ότι θα ξεπεράσει τα 4 δισ.
δολάρια και πιστεύουν ότι τα κοιτάσματα πετρελαίου της περιοχής δεν είναι τόσο
μεγάλα και προσοδοφόρα όσο είχαν εκτιμηθεί την αρχή.

«Πρέπει πρώτα να βρεθεί αρκετό πετρέλαιο, ώστε να εξασφαλιστεί η σκοπιμότητα
του αγωγού», λέει ο Τζούλιαν Λι, αναλυτής στο Κέντρο Μελετών Παγκόσμιας
Ενέργειας του Λονδίνου. «Αν δεν βρεθεί, δεν νομίζω ότι αυτός ο αγωγός θα
προχωρήσει». Για πολλά χρόνια, η Ρωσία προσπαθούσε να εξασφαλίσει ότι ο αγωγός
των πετρελαίων της Κασπίας θα περνούσε από το έδαφός της. Γι’ αυτό πρότεινε
μια εναλλακτική διαδρομή που δεν θα περνούσε από την ταραγμένη περιοχή της
Τσετσενίας. Η Ρωσία κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι αυτό που θέλουν είναι να
εκμηδενίσουν τη ρωσική επιρροή στην Κασπία.

Σύμφωνα με την «Όξφορντ Αναλίτικα», η αναταραχή στην Τσετσενία διακυβεύει τα
συμφέροντα της Τουρκίας, η οποία θέλει οπωσδήποτε να ολοκληρωθεί ο αγωγός του
πετρελαίου και ο αγωγός του φυσικού αερίου («Γαλάζιο Ποτάμι»), γιατί θεωρεί
ότι έτσι θα εδραιώσει τις καλές σχέσεις της με τις τουρκόφωνες χώρες της
Κεντρικής Ασίας και θα ενισχύσει τη στρατηγική θέση της στην περιοχή. Το
ζήτημα της Τσετσενίας μπορεί να στρέψει την Τουρκία κατά της Ρωσίας, αν η
τουρκική κυβέρνηση υποχρεωθεί να ματαιώσει τα σχέδιά της.