Παιδιά μπροστά στο έγκλημα

Στη Ρωσία. Μικρό παιδί παίζει μουσική και περιμένει βοήθεια από περαστικούς

Είναι επτά η ώρα το πρωί. Στη Σαμάρα, μια πόλη στις όχθες του Βόγλα, η Σάσα
και ο Ιγκόρ στήνουν τον πάγκο τους. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των ενηλίκων
πλανόδιων είναι τόσο μεγάλος, που αν δεν βιαστούν δεν θα προλάβουν καμιά θέση
στην αγορά με τα παιχνίδια για κομπιούτερ. Είναι μόλις 14 ετών. Έχουν τη δική
τους δουλειά και μπορούν να βγάζουν μερικά χρήματα. Λίγους πάγκους πιο κάτω
όμως, ο Αντρέι δεν είναι τόσο τυχερός. Εργάζεται για έναν 16χρονο που τον
πληρώνει μόνο 50 σεντς την ημέρα. Είναι αλήθεια, αυτό το παιδί δεν είχε πολλές επιλογές…

«Η μητέρα μου δουλεύει σε έναν μεγάλο φούρνο. Δεν βγάζει αρκετά χρήματα, γι’
αυτό πρέπει να δουλεύω και εγώ», λέει. Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα, από τα
28 εκατομμύρια παιδιά της Ρωσίας, τα έξι εκατομμύρια δεν πηγαίνουν σχολείο.
Εργάζονται για να μπορέσουν να επιβιώσουν τα ίδια και οι οικογένειές τους. Τα
αίτια δεν είναι δύσκολο να διαπιστωθούν. Η χώρα τους φέρει ακόμη τις συνέπειες
της οικονομικής κατάρρευσης.

Η Σαμάρα είναι ένα κλασικό παράδειγμα επαρχιακής πόλης, με προβλήματα που δεν
είναι χειρότερα συγκριτικά με κάποια άλλη. Βεβαίως, η φτώχεια και τα ποσοστά
εγκληματικότητας δεν φθάνουν τα αντίστοιχα της Μόσχας και της Αγίας
Πετρούπολης. Κοινός παρονομαστής όμως και στις δύο περιπτώσεις είναι οι
επιπτώσεις που έχει η κατάρρευση της αγοράς εργασίας και της κοινωνικής
ασφάλειας στα παιδιά, όπου και αν βρίσκονται.

Όπως σε κάθε ρωσική πόλη, έως το μεσημέρι οι εκκλησίες και τα κοιμητήρια είναι
γεμάτα κόσμο. Εκεί πηγαίνουν και ζητιανεύουν βετεράνοι του πολέμου και χήρες.
Είναι ένα σύνηθες θέαμα. Μόνο που τον τελευταίο καιρό στους επαγγελματίες του
είδους εντάσσονται πλέον και παιδικά χέρια…

Αντίπαλες συμμορίες

Η Μάσα και ο Μίσα, εννέα και ένδεκα χρονών αντίστοιχα, λένε πως ζητιανεύουν
επειδή οι γονείς τους είναι άρρωστοι. Και για τον 14χρονο Βλόντια, η κατάσταση
δεν είναι καλύτερη: «Οι γονείς μου γνωρίζουν ότι βρίσκομαι εδώ. Εκείνοι μου
είπαν να έρθω». Όταν τα παιδιά στη Ρωσία λένε ότι οι γονείς τους είναι
«άρρωστοι», στην ουσία εννοούν ότι είναι αλκοολικοί. Η αρρώστια σε αυτήν την
περιοχή φαίνεται να ταυτίζεται με την υπερβολική πόση. Και αυτός είναι ο
κυριότερος λόγος που τόσα παιδιά, σε τόσο μικρές ηλικίες, παίρνουν τους δρόμους…

Λίγο μετά το τέλος των μαθημάτων στα σχολεία, τα πρατήρια βενζίνης
κατακλύζονται από παιδιά. Όσα έχουν την τύχη να μορφώνονται ακόμη, συνεχίζουν
την ημέρα τους δουλεύοντας. Υπεύθυνος σε ένα βενζινάδικο είναι ένα αγόρι 16
χρόνων. Λέει ότι δουλεύει μόνο για ένα χαρτζιλίκι, για τα τσιγάρα του και
μερικά γλυκά. Όμως, ο 12χρονος υφιστάμενός του είναι σε δυσκολότερη θέση.
Παραδέχεται ότι δουλεύει για να ζήσει. Δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια
όλων ο κίνδυνος. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις κατά τις οποίες τα παιδιά
έγιναν εγκληματίες. Αντίπαλες συμμορίες μεταξύ εφήβων από διαφορετικά πρατήρια
βενζίνης καταδιώκουν η μία την άλλη. Πρόσφατα, περιέλουσαν ένα παιδί 11 χρόνων
με βενζίνη και του έβαλαν φωτιά. Όσο η οικονομική κατάσταση χειροτερεύει, τόσο
η αναρχία απλώνει τα πλοκάμια της.

Και τα ναρκωτικά

Είναι από τις οικείες φράσεις να ακούει κανείς ότι στην άλλοτε Σοβιετική Ένωση
δεν υπήρχε εγκληματικότητα. Πρόκειται για μύθο. Κανείς δεν φαίνεται να το
πιστεύει στην πραγματικότητα. Ωστόσο, τα ποσοστά εγκληματικότητας μεταξύ των
παιδιών εκείνη την εποχή ήταν εξαιρετικά χαμηλά. Τα πράγματα σήμερα είναι
διαφορετικά. Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιθέσεις από ανηλίκους κάτω των 16
αυξήθηκαν από 2% σε 10%.

Στην εκτός ελέγχου κατάσταση εντάσσεται και το εμπόριο ναρκωτικών. Πολλά
παιδιά εκτίουν ποινές έως και οκτώ χρόνια για κατηγορίες που σχετίζονται με τα
ναρκωτικά. Το κύκλωμα των εμπόρων είναι μια άλλη απειλή για τη νεολαία της
Ρωσίας. Στις ημέρες μας πολλά παιδιά ξεκινούν τη χρήση από τα επτά τους
χρόνια, ενώ παλαιότερα κρίσιμη ηλικία εθεωρείτο τα 20.

Φυγή από το σπίτι που οδηγεί σε ληστείες, ναρκωτικά

Στα αστυνομικά τμήματα, οι ιστορίες που έχουν να λένε οι έφηβοι είναι
λίγο-πολύ οι ίδιες. Καβγάδιζαν με τους γονείς τους, οι οποίοι, υπό την επήρεια
του αλκοόλ, τα έδερναν. Η φυγή από το σπίτι αναδείχθηκε σε σωτηρία. Σωτηρία
που οδηγεί στις ληστείες, τα ναρκωτικά, την επαιτεία. Τα κάγκελα της φυλακής
είναι σ’ αυτήν την περίπτωση για την προστασία τους, λένε οι αξιωματούχοι.

Η περίπτωση της 14χρονης Τάνια είναι ενδεικτική. Πριν από ένα χρόνο άρχισε να
δουλεύει για έναν προαγωγό.

­ Δεν ήταν δύσκολο στην αρχή;

«Όχι, καθόλου», απαντά. «Μπορείς να βρεις πελάτες εύκολα. Απλώς στέκεσαι στον
δρόμο, όπως και πολλά άλλα κορίτσια. Οι άντρες περνούν με τα αυτοκίνητά τους,
σε πηγαίνουν κάπου, κάνεις σεξ και σου δίνουν λεφτά. Όχι, δεν είναι δύσκολο να
βρεις κάποιον που θα σε πληρώσει για να κοιμηθείς μαζί του. Για την ακρίβεια,
δεν απειλήθηκα ποτέ. Όμως σε εξαντλούν κάνοντας σεξ. Για παράδειγμα, ενώ
κανονίζουμε να πάμε σε κάποια σάουνα, εκεί δεν σε περιμένει μόνο ένας, όπως
ήταν η συμφωνία, αλλά πολλοί. Έρχονται όλοι μαζί επάνω σου».