Η γυναίκα που εκπόρθησε το κινεζικό φρούριο

Ιστορική συμφωνία. Η Τσαρλίν Μπαρσέφσκι μόλις έχει υπογράψει την εμπορική συμφωνία του αιώνα με τους Κινέζους ομολόγους της

Την πρώτη φορά που η εκπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών για εμπορικά θέματα
Τσαρλίν Μπαρσέφσκι βρέθηκε έξω από το γραφείο του Κινέζου προέδρου Ζιάνγκ
Ζεμίν, ήρθε στο μυαλό της μια εικόνα από μια άλλη εποχή: από το Σικάγο της
δεκαετίας του ’50.

«Ένα κορίτσι που έμενε στη γειτονιά ερχόταν στον κήπο μας για να παίξουμε το
“σκάβοντας για την Κίνα”», θυμάται η κ. Μπαρσέφκσι, η αδύνατη γυναίκα με την
έντονη προσωπικότητα η οποία βρίσκεται στην καρδιά της αμερικανικής εμπορικής
πολιτικής από το 1993. «Και ρωτούσα συνεχώς τον εαυτό μου πώς από τον κήπο
όπου έσκαβα με τα κουτάλια της μητέρας μου βρέθηκε να διαπραγματεύομαι με τον Ζιάνγκ».

Τη Δευτέρα το πρωί η Μπαρσέφσκι ολοκλήρωσε την ανασκαφή. Ύστερα από έναν
εξαντλητικό μαραθώνιο διαπραγματεύσεων, ανακοίνωσε ότι η διάρκειας 13 χρόνων
προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να ενσωματώσουν την Κίνα στο παγκόσμιο
εμπορικό σύστημα είχε στεφθεί με επιτυχία. Για τη 49χρονη πρώην δικηγόρο επί
εμπορικών θεμάτων, η συμφωνία ένταξης της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό
Εμπορίου είναι μια σημαντική αναγνώριση των υπηρεσιών που προσέφερε από το
πρώην δευτεροκλασάτο πόστο της. Αυτό της εκπροσώπου επί εμπορικών θεμάτων.
Πρόκειται για μια θέση που δέκα χρόνια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου έκανε
την κάτοχό της μια βασική πρωταγωνίστρια στην άσκηση της αμερικανικής
εξωτερικής πολιτικής.

Άλλωστε η Μπαρσέφσκι δεν παραλείπει να υπενθυμίζει με κάθε ευκαιρία στο
Κογκρέσο και στους συναδέλφους της του Λευκού Οίκου ότι οι τωρινές εμπορικές
συμφωνίες χαράσσουν τον δρόμο που θα ακολουθήσει η εξωτερική πολιτική των
Ηνωμένων Πολιτειών.

«Πρόκειται για ένα εκπληκτικό παράδειγμα», δήλωσε η κ. Μπαρσέφσκι την Τρίτη
αναχωρώντας από το αεροδρόμιο του Χονγκ Κονγκ όπου άλλαζε αεροπλάνο για να
επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Από το 1979, όταν αναγνωρίσαμε την Κίνα,
δεν υπήρξε μια μεγάλη συμφωνία για την παγίωση καλών σινοαμερικανικών σχέσεων.
Δεν είμαι σίγουρη ότι αυτή η συμφωνία θα το καταφέρει. Σίγουρα, όμως, είναι η αρχή».

Μάχες και στις ΗΠΑ

Η προσπάθεια της Μπαρσέφσκι δεν βρήκε εμπόδια μόνο στο Πεκίνο από την
αδιαλλαξία των Κινέζων. Πολλές φορές έπρεπε να δώσει μάχες ακόμη και στα
γραφεία του Λευκού Οίκου. Τον Απρίλιο ενεπλάκη σε μια επώδυνη δημόσια διαφωνία
με το αφεντικό της, τον Αμερικανό πρόεδρο Μπίλ Κλίντον, ο οποίος απέρριψε την
πρότασή της να δεχθεί τους όρους που έθετε η Κίνα για να ενταχθεί στον
Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Ο Κλίντον μετάνιωσε αμέσως για εκείνη την άρνησή
του. Η ίδια δικαιώθηκε αμέσως μετά καθώς η αμερικανική κυβέρνηση προσπαθούσε
συνεχώς να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με το Πεκίνο, οι οποίες είχαν φθάσει
στα άκρα κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Κόσοβο.

Την επόμενη ημέρα δήλωσε στο Κογκρέσο ότι ο βομβαρδισμός της κινεζικής
πρεσβείας στο Βελιγράδι ήταν ο λόγος που οι εμπορικές διαπραγματεύσεις
εκτροχιάστηκαν. Για ακόμη μια φορά οι συνάδελφοί της στον Λευκό Οίκο δυσανασχέτησαν.

Όταν την περασμένη εβδομάδα ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για την υπογραφή της
συμφωνίας, η κ. Μπαρσέφσκι βρέθηκε στο στοιχείο της. Μετακινούμενη συνεχώς από
το ξενοδοχείο της στο Πεκίνο και το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου, έπαιζε το
τρισδιάστατο σκάκι των μοντέρνων εμπορικών διαπραγματεύσεων. Κατ’ αρχήν,
υπήρχαν οι βασικοί κανόνες «αποδοχής» μιας χώρας στον Παγκόσμιο Οργανισμό
Εμπορίου. Μετά υπήρχε η πολιτική πραγματικότητα των υποχωρήσεων που έπρεπε να
κάνει η Κίνα προκειμένου η συμφωνία που θα υπογραφόταν να πάρει την έγκριση
του Κογκρέσου. Υπήρχε, επιπλέον, η πραγματικότητα των υποχωρήσεων που οι
Κινέζοι ηγέτες έπρεπε να κάνουν, αλλά φοβούνταν ότι θα υπονομεύσουν το
πρόγραμμα μεταρρύθμισης της κινεζικής οικονομίας.

Τέλος, υπήρχε το δύσκολο πρόβλημα να εξασφαλιστεί ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα
έβγαινε ενισχυμένος τόσο στην περίπτωση που οι ΗΠΑ αποχωρούσαν από τις
διαπραγματεύσεις όσο και στην περίπτωση ­ όπως και τελικά έγινε ­ υπογραφής
της συμφωνίας.

Γυναίκα-φαινόμενο

«Πρόκειται για μια γυναίκα-φαινόμενο», είπε πρόσφατα ο προκάτοχός της Μίκι
Κάντορ, μιλώντας για τη γυναίκα που κάποτε προσέλαβε ως βοηθό και στη συνέχεια
προήγαγε όταν έγινε υπουργός Εμπορίου. «Ποτέ μου δεν είδα κάποιον άλλο που να
να μπορεί να λειτουργεί τόσο άψογα ακόμη και όταν είναι άυπνος για πολλές ώρες».

Όπως, όμως, η κ. Μπαρσέφσκι ανακάλυψε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων,
αυτό που τελικά έπαιξε ρόλο στην επίτευξη της συμφωνίας ήταν οι σχέσεις της με
τον Κλίντον και τον Κινέζο πρωθυπουργό Ζιού Ρονγκί.

Οι Κινέζοι γνώριζαν ότι η κ. Μπαρσέφσκι δεν είχε ποτέ της στενές σχέσεις με
τον πρόεδρο Κλίντον που απολάμβανε ο προκάτοχός της Μίκι Κάντορ. Γνώριζαν ότι
τον περασμένο Απρίλιο την είχαν αγνοήσει. Κατά συνέπεια, είχαν κάθε λόγο να
έχουν αμφιβολίες για την αρμοδιότητά της να διαπραγματεύεται μία από τις
μεγαλύτερες εμπορικές συμφωνίες στην ιστορία. Έλυσε αυτό το πρόβλημα
παίρνοντας μαζί της στο Πεκίνο ως συνδιαπραγματευτή τον Τζιν Σπέρλινγκ, τον
κορυφαίο οικονομικό σύμβουλο του Αμερικανού προέδρου ­ τον άνθρωπο που οι
Κινέζοι γνώριζαν ότι είχε πείσει τον Κλίντον να μη δεχθεί τη συμφωνία του
περασμένου Απριλίου. «Άλλαξε το μείγμα», λέει η κ. Μπαρσέφσκι αναφερόμενη στον
Σπέρλινγκ. «Και έστειλε ένα μήνυμα. Και σε μια διαπραγμάτευση όποιο μήνυμα και
αν στέλνεις μετράει».

Πρόκειται για ένα μάθημα που η Μπαρσέφσκι πήρε ως κόρη μεταναστών από τη Ρωσία
και την Πολωνία που εγκαταστάθηκαν στη βορειοδυτική πλευρά του Σικάγο
γνωρίζοντας λίγα αγγλικά αλλά έχοντας ένα πάθος για μάθηση. Όταν πήρε το
πτυχίο Νομικής, οι γονείς της δεν εντυπωσιάστηκαν, αφού περίμεναν να
ακολουθήσει διαφορετική πορεία. Γρήγορα όμως βρήκε δουλειά σε ένα μεγάλο
δικηγορικό γραφείο της Ουάσιγκτον με αποδοχές μισού εκατομμυρίου δολαρίων τον
χρόνο. Ανέλαβε το τμήμα διεθνών υποθέσεων του γραφείου.

Περιφρόνησε στη συνέχεια τα πολλά χρήματα προκειμένου να γίνει βοηθός του
Κάντορ. Ξεκίνησε κάνοντας πολλές αποστολές στην Ιαπωνία ­ όπως έγινε ιδιαίτερα
δημοφιλής. Όταν βρισκόταν στο εξωτερικό βοηθούσε τις δύο κόρες της ­ τη
16χρονη Μαρί και την 11χρονη Ντέβρα ­ στα μαθήματά τους μέσω τηλεφώνου.

Είναι παντρεμένη με τον Εντ Κοέν, τον σύμβουλο του αμερικανικού υπουργείου
Εσωτερικών, ο οποίος σύντομα πρόκειται να την «χάσει» για λίγο καιρό. Από τις
διαπραγματεύσεις στην Κίνα θα βρεθεί στις παγκόσμιες εμπορικές
διαπραγματεύσεις που ξεκινούν στο Σιάτλ σε περίπου μία εβδομάδα. Πρόκειται για
τη σύνοδο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου που έχει σαν στόχο να θέσει τους
κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου για την επόμενη χιλιετία.

Ωστόσο, τη Δευτέρα το πρωί πηγαίνοντας να χαιρετήσει τον Κινέζο πρόεδρο λίγο
πριν αναχωρήσει από το Πεκίνο, η κ. Μπαρσέφσκι είπε ότι το μυαλό της έφυγε από
τις διαπραγματεύσεις και ταξίδεψε πάλι πίσω στα παιδικά της χρόνια. «Είμαι
σίγουρη ότι το μοναδικό πράγμα που ήξερα για την Κίνα ήταν ότι βρισκόταν στην
άλλη άκρη του κόσμου. Και αυτό ήταν πολύ σημαντικό. Ήταν μια αρχή».