ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η διαφήμιση στο μουσείο

Η τέχνη του εφήμερου απέκτησε επιτέλους αυτή την εβδομάδα αυτό που της
άξιζε: ένα μουσείο.

Ρενέ Γκρυώ. Η διαφήμιση για το κραγιόν «Rouge Baiser» είναι μια από τις γνωστότερες δημιουργίες του

Πενήντα χιλιάδες αφίσες για την περίοδο από τα μέσα του 18ου αιώνα μέχρι τον
Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με υπογραφές λαμπρών καλλιτεχνών όπως ο Κλιμτ, ο
Τουλούζ-Λωτρέκ και ο Πιερ Μπονάρ. Άλλες τόσες αφίσες για το διάστημα από το
1945 ώς τις μέρες μας. Χιλιάδες διαφημιστικές καταχωρήσεις από τον ημερήσιο
και περιοδικό Τύπο, μαζί με όλων των ειδών τα διαφημιστικά φυλλάδια: το πιο
παλιό χρονολογείται από τον 13ο αιώνα και μοιραζόταν σε μια γειτονιά για να
πληροφορηθούν οι κάτοικοι ότι εκείνο το βράδυ θα δινόταν εκεί μια θεατρική
παράσταση. Ενενήντα χιλιάδες διαφημιστικές ταινίες και ηχητικά ντοκουμέντα από
την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Τα 700 τετραγωνικά μέτρα του Μουσείου της
Διαφήμισης που άνοιξε χθες τις πόρτες του στην περιοχή του Λούβρου καταγράφουν
ό,τι πιο ωραίο και ενδιαφέρον έχει γεννήσει η διαφήμιση. «Το τερπνόν μετά του
ωφελίμου», συνοψίζει η Μαρί-Κλωντ Μπεώ, εκπρόσωπος της Ένωσης Διακοσμητικών Τεχνών.

Τη διαρρύθμιση του χώρου ανέλαβε ο Γάλλος αρχιτέκτονας Ζαν Νουβέλ, που θέλησε
να δημιουργήσει μια μεταφορά της πόλης. Χώρισε έτσι την έκταση σε «πλατείες»
και «δρόμους». Οι πρώτες είναι αφιερωμένες στα πολυμέσα, οι δεύτεροι στις πιο
παραδοσιακές εκθέσεις. Όπως είναι φυσικό, στις «πλατείες» κυριαρχούν το
μέταλλο και οι οθόνες των ηλεκτρονικών υπολογιστών, όπου ο επισκέπτης μπορεί
να διατρέξει όλη την έκθεση και να ζητήσει όποια πληροφορία θέλει. Η
πραγματική έκπληξη, όμως, είναι οι αίθουσες που βλέπουν στους «δρόμους» και
που φιλοξενούσαν κάποτε τα γραφεία του υπουργείου Οικονομικών. Ο αρχιτέκτονας
αποφάσισε να αφαιρέσει όλες τις στρώσεις χρωμάτων με τις οποίες είχαν περαστεί
κατά καιρούς οι τοίχοι και να τους αφήσει γυμνούς, πέτρες και τούβλα, σαν να
υπήρχε εκεί ένα εργοτάξιο που ξαφνικά σταμάτησε. Και τα εκθέματα, όμως,
τοποθετήθηκαν έτσι ώστε να θυμίζουν τον τρόπο που βρέθηκαν στον δρόμο και να
επιτρέπουν να αλλάζει η έκθεση όψη κάθε εβδομάδα, ακόμα και κάθε μέρα.

Η πρώτη έκθεση του μουσείου είναι αφιερωμένη σε έναν ενενηντάχρονο νεαρό, τον
αυτοδίδακτο Ρενέ Γκρυώ, που πρωταγωνιστεί στον κόσμο της διαφήμισης από το
1947, όταν υπέγραψε τη διαφήμιση της πρώτης κολώνιας του Κριστιάν Ντιορ. Από
τότε δεν έχει σταματήσει να δουλεύει. «Εγώ καλλιτέχνης; Το πολύ-πολύ να είμαι
ένας εμπορικός καλλιτέχνης», λέει. Η διαφήμιση είναι γι’ αυτόν ένας απέραντος
χώρος ελευθερίας. Και η συνύπαρξή του με τον Νουβέλ είναι συναρπαστική, γιατί
και οι δύο άνδρες ασκούν τη σύγχρονη μανία που λέγεται τέχνη της ανακύκλωσης.
Ο Νουβέλ ανακυκλώνει ξυμένες μπογιές και βρώμικες ξύλινες επενδύσεις, ο Γκρυώ
ανακυκλώνει παλιές εικόνες, ξεπερασμένα οράματα και όνειρα του παρελθόντος. Οι
δυο μαζί «παίζουν» με την ανάμνηση και τον εκφυλισμό της, με τη νοσταλγία και
τη μελαγχολία που εκπέμπεται απ’ αυτήν. Μπορεί να φανταστεί κανείς ένα
καλύτερο ζευγάρι για το τέλος του αιώνα;