ΠΡΟΣΩΠΑ Τα ευφυολογήματα του μπαρ

Πάνε σχεδόν 20 χρόνια που ο Ζαν-Μαρί Γκουριό καταγράφει στα μπαρ και τα
μπιστρό το γαλλικό λαϊκό χιούμορ.

Ζαν-Μαρί Γκουριό. Το βιβλίο του είναι μια «κοινωνιολογική βουτιά» στην αυλή της Γαλλίας

Κάθεται σε μια γωνιά πίσω από την εφημερίδα του και κάνει πως λύνει το
σταυρόλεξο ή πως σημειώνει μικρές αγγελίες. Στην πραγματικότητα γράφει όσα
ακούει, τους αφορισμούς θαμώνων που πίνουν το ποτηράκι τους μετά (ή και πριν)
τη δουλειά. Αστείοι ή σουρεαλιστικοί, νηφάλιοι ή ασυνάρτητοι, ρατσιστικοί σε
βάρος των γυναικών και των Αράβων ή απλώς κακόγουστοι, η καταγραφή τους
αποτελεί μια κοινωνιολογική «βουτιά» στην αυλή της Γαλλίας. Ο Γκουριό
αποδελτίωσε έτσι 10.000 «Ευφυολογήματα του μπαρ» τα οποία περιέλαβε σε οκτώ
τόμους υπ’ αυτόν ακριβώς τον τίτλο («Breves de comptoir», εκδ. Michel Lafon).
Στη δουλειά του αυτή βασίσθηκαν δύο θεατρικά έργα, οι παραστάσεις του δευτέρου
εκ των οποίων ξεκίνησαν αυτό το μήνα στο θέατρο Φονταίν, κοντά στη Μονμάρτη,
και τα εισιτήρια έχουν ήδη εξαντληθεί.

Ο Γκουριό ξεκίνησε την έρευνά του για τα ευφυολογήματα του μπαρ όταν δούλευε
για το σατιρικό περιοδικό «Hara Kiri». Το περιοδικό είχε το δικό του μπαρ και
αστυνομικοί, ταχυδρόμοι, καταστηματάρχες και τεχνίτες της περιοχής το είχαν
κάνει στέκι τους. Εκεί άκουσε «σοφίες» όπως «Το 40% των αυτοκινητικών
δυστυχημάτων προκαλούν μεθυσμένοι· αυτό σημαίνει πως για το υπόλοιπο 60%
ευθύνονται οι ξενέρωτοι» ή «Μου αρέσουν οι απεργίες – μου θυμίζουν τον καιρό
που είχα δουλειά». Εργάσθηκε στη συνέχεια ως αρχισυντάκτης στο
«Charlie-Hebdo», ως συντάκτης της σατιρικής εκπομπής «Guignols de lΊnfo» και
έγραψε δύο μυθιστορήματα, αλλά κράτησε τη συνήθεια να πηγαίνει στα μπαρ και να
σημειώνει τις εξυπνάδες των θαμώνων. «Το μπαρ είναι ένα απελευθερωτικό
περιβάλλον», διαβεβαιώνει προσθέτοντας ότι προτιμάει εκείνα όπου ο κόσμος
στέκεται όρθιος «γιατί οι καθιστοί καταστρέφουν την ατμόσφαιρα».

Κανείς δεν θα μάθει ποτέ ποια νοικοκυρά είπε ότι μιλάει συχνότερα στο σκύλο
της απ’ ό,τι στο σύζυγό της «επειδή εκείνος τουλάχιστον με κοιτάζει όταν
μιλάω», ούτε ποιος απογοητευμένος πότης παραδέχθηκε ότι «η γυναίκα μου δεν θα
μπορέσει ποτέ να με εγκαταλείψει, δεδομένου ότι δεν είμαι ποτέ στο σπίτι».
Ωστόσο «δεν είμαστε στη γη για να λέμε συνεχώς έξυπνα πράγματα», επισημαίνει ο
συγγραφέας και περιλαμβάνει στο βιβλίο του «κρυάδες»: «Το χαβιάρι είναι ακριβό
επειδή είναι δύσκολο να το φτιάξεις, πρέπει να αφαιρέσεις το κεφάλι και τα
ποδαράκια»· «Τι κάνεις με την ηλεκτρική κιθάρα αν η ΔΕΗ κάνει απεργία, ε, τι κάνεις;».

Ο Γκουριό έχει ακούσει αρκετά και ανακοίνωσε πως παίρνει σύνταξη στο τέλος του
χρόνου. Θα συνεχίσει όμως να πηγαίνει στα μπαρ και να παρακολουθεί τι λένε οι
θαμώνες· αλλά πλέον, τονίζει, «μόνο για την πλάκα μου».