ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ

Με τον φόνο του λήσταρχου Κουτσούβελα, από τα αποσπάσματα, την 1 Ιουλίου
1929 σημειώνεται και η αρχή του τέλους της ληστείας στην Ελλάδα. Οι «βασιλείς
των ορέων» ­ εκφυλισμένοι επίγονοι των αρματολών και κλεφτών και των
καπεταναίων του ’21 ­ που ταλαιπώρησαν επί έναν ­ σχεδόν ­ αιώνα τη χώρα με
φόνους, απαγωγές, εκβιασμούς εξαφανίζονται από τη γραπτή και προφορική
ειδησεογραφία ­ όχι όμως και από τη δημώδη ποίηση.

Δύο χρόνια πριν είχαν συλληφθεί στην πρωτεύουσα οι Γιαγάδες της Λέσβου. Την
ίδια περίοδο 200 χωροφύλακες καταδιώκουν στη Φιλιππιάδα τους Ρετζαίους, οι
οποίοι, όμως, διαφεύγουν τη σύλληψη και συνεχίζουν τη δράση τους και λίγο
αργότερα. Τελικά, όμως, πιεσμένοι από την καταδίωξη, περνούν τα σύνορα και
διαφεύγουν στα όμορα βαλκανικά κράτη. Συλλαμβάνονται εκεί και παραδίνονται
στις ελληνικες αρχές. Δικάζονται και εκτελούνται.

Η εξόντωση Κουτσούβελα πρώτο θέμα στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 2 Ιουλίου του 1929

Ο φόνος του λήσταρχου Κουτσούβελα καταγράφηκε ως πρώτη είδηση στην
«Καθημερινή» (2.7.1929), σελ. 1 με την παρακάτω ανταπόκριση από τα Γρεβενά,
την περιοχή όπου δρούσε και πέθανε ο λήσταρχος Κουτσούβελας:

«Ο Κουτσούβελας ενεφανίσθη χθες το πρωί εις την θέσιν Κομπάκαν, δύο ώρας
απέχουσαν από το χωρίον Περιβόλιον των Γρεβενών. Εις το μέρος αυτό είχον
μεταβή δι’ υπηρεσιακούς λόγους ο επιθεωρητής των δασών κ. Αργυρόπουλος, ο
δασάρχης κ. Κοπέλλος και τινες άλλοι δασικοί υπάλληλοι. Ο Κουτσούβελας
αντιληφθείς τους δασικούς και νομίσας ότι πρόκειται περί διωκτών του, εκρύβη
εγκαίρως όπισθεν μιας πυκνοτάτης συστάδος πεύκων. Φοβηθείς όμως μη τυχόν
εγένετο αντιληπτός, ήρχισε να πυροβολή προς εκφοβισμόν. Οι δασικοί
απεμακρύνθησαν και επιστρέψαντες εις τα Γρεβενά, έσπευσαν να πληροφορήσουν τας
αστυνομικάς αρχάς περί της εμφανίσεως του ληστάρχου. Ολίγας ώρας μετά την
απομάκρυνσιν των δασικών, ο Κουτσούβελας συνελάμβανεν έναν ατυχή υλοτόμον,
Αθανάσιον Πάτσην, τον οποίον και εξυλοκόπησεν αγρίως διότι είχε την εντύπωσιν
ότι αυτός ωδήγησε μέχρις εκεί τους υποτιθεμένους διώκτας του.

Ο υπομοίραρχος κ. Κοκκινάκης μόλις έλαβε γνώσιν της εμφανίσεως του ληστάρχου
και γνωρίζων εξ άλλων πληροφοριών ότι ο Κουτσούβελας εφιλοξενείτο συχνάκις εις
την στάνην του εξ Αβδέλλας ποιμένος Λύτρα όπου και διήρχετο τας ώρας του
εκβιάζων τους βοσκούς να τον υποθάλπτουν, διέταξε τα αποσπάσματα των
ανθυπασπιστών Βόλλα και Ζεϊμπέκη τα οποία ευρίσκοντο εις Αβδέλλαν, να
κυκλώσουν την θέσιν Μπάλτζην της Κρανιάς, όπου ήτο η στάνη του Λύτρα, και όπου
επίστευεν ότι ευρίσκετο ο ληστής.

Η κύκλωσις

Τα αποσπάσματα εβάδισαν προς την περιφέρειαν Κρανιάς και εκύκλωσαν, χωρίς να
δώσουν εις κανένα υπονοίας, την στάνην Λύτρα εξ όλων των επικαίρων σημείων. Η
διάταξις των αποσπασμάτων ήτο τοιαύτη ώστε ολόκληρος η περιφέρεια ευρίσκετο
κυκλωμένη εντός αλλεπαλλήλων κλοιών, εχόντων κέντρον την στάνην. Ο μικρότερος
κύκλος ήτο του αποσπάσματος του ανθυπασπιστού Ζεϊμπέκη, εντός του οποίου η
τύχη έφερε τον Κουτσούβελαν.

Περί το μεσονύκτιον ο ανθυπασπιστής Ζεϊμπέκης διέκρινε τον Κουτσούβελαν, ο
οποίος εκάθητο έξω από μίαν καλύβην του ποιμνιοστασίου και έτρωγεν αμέριμνος
μυζήθραν. Έδωσε διαταγήν εις τους άνδρας του να μη πυροβολήση κανείς προτού
δώση ο ίδιος το σύνθημα διά του πρώτου πυροβολισμού. Επροχώρησε έπειτα έρπων
και μόλις έφθασεν εις απόστασιν κατάλληλον διά να επιτύχη ασφαλή βολήν,
σκοπεύει και πυροβολεί.

Συμπλοκή και αποκεφαλισμός

Η σφαίρα δεν ηστόχησε, ο λήσταρχος ετραυματίσθη εις τον λαιμόν και τον είδον
προς στιγμήν να κλονίζεται. Αλλ’ αμέσως κατόπιν, καταβάλλων μίαν υστάτην
προσπάθειαν, ανορθούται, αρπάζει το όπλον του και πυροβολεί.

Ομοβροντίαι πυροβολισμών εκ μέρους του αποσπάσματος διαδέχονται η μία την
άλλην. Ο λήσταρχος μάχεται σαν θηρίον. Έχει δεχθεί και άλλα τραύματα εις
διάφορα μέρη του σώματός του, αλλά εν τούτοις εξακολουθεί να πυροβολή. Τέλος
οι δυνάμεις του τον εγκαταλείπουν και γονατίζει κραυγάζων από λύσσαν. Τότε ο
ανθυπασπιστής Ζεϊμπέκης εξορμά εκ της θέσεώς του, επιτίθεται κατά του ληστού
και τον αποτελειώνει διά μαχαίρας.

Οι χωρικοί των πέριξ χωρίων, εκ των οποίων διήλθε το απόσπασμα επιστρέφον εις
Γρεβενά, εξήλθον συν γυναιξί και τέκνοις διά να υποδεχθούν τους λυτρωτάς των
και διά να ιδούν την κεφαλήν τού επί τόσον καιρόν τρομοκρατήσαντος αυτούς
ληστάρχου. Ο ίδιος ενθουσιασμός παρετηρήθη και εις τα Γρεβενά, όπου η κεφαλή
του ληστράρχου θα μεταφερθή αύριον το πρωί και θα εκτεθή εις κοινήν θέαν».