Μαγεία στο δάσος με τις οξιές

Περίεργη εποχή το φθινόπωρο για τις ορεινές περιοχές της πατρίδας μας. Εκεί
που το καλοκαίρι τα χωριά σφύζουν από ζωή, το φθινόπωρο τα παντζούρια και οι
πόρτες κλείνουν ερμητικά, οι κάτοικοι τα εγκαταλείπουν σιγά σιγά και τα
φορτηγά είτε κουβαλάνε πρόβατα στα χειμαδιά είτε ξύλα από ψηλά. Τα βουνά
περνούν στη φάση της σιωπής και μονάχα οι κυνηγοί αρχίζουν και ξεθαρεύουν,
ξεπαστρεύοντας ό,τι βρουν μπροστά τους. Κάθε Σαββατοκύριακο βλέπεις τα
«καραβάνια» με τα 4Χ4 και τα ημιφορτηγά στις εθνικές οδούς να κουβαλάνε πίσω
σε κουβούκλια τα σκυλιά, με σκοπό να σκοτώσουν οτιδήποτε ζωντανό για
ευχαρίστηση. Επιτρέψτε μου να μην το καταλαβαίνω και να διαφωνώ.

Δεν λείπει η ομορφιά από το φθινόπωρο: έχει περισσότερη μοναξιά το τοπίο και
δεν είναι απαραίτητο να έχει συννεφιά ή μουντάδα για να το νιώσεις. Το μάτι
τρελαίνεται σαν βρεθεί αντιμέτωπο με ένα δάσος οξιάς που ξετυλίγεται σαν
πολύχρωμο χαλί στις πλαγιές των βουνών, ενώ την ίδια στιγμή η μυρουδιά του
χώματος, που αρχίζει να ποτίζεται, αλλάζει. Είναι πιο έντονο και πιο γεμάτο το
άρωμα. Με τον χειμώνα προ των πυλών τόσο η φύση όσο και οι άνθρωποι, που
δένουν τις τύχες τους μαζί της, αρχίζουν να προετοιμάζονται. Υπάρχει μια
κινητικότητα, γιατί πρέπει να προλάβουν και συνήθως ο καιρός είναι
απρόβλεπτος.

Στα ορεινά, λοιπόν, δοκίμασα και πάλι ν’ ανέβω, πάντα με τον κίνδυνο ότι οι
βροχές διαμορφώνουν με τον δικό τους τρόπο τους χωμάτινους, δασικούς και μη
δρόμους. Ξεκινώντας από την Καρδίτσα ακολούθησα αρχικά τη διαδρομή που οδηγεί
στη λίμνη Πλαστήρα, η οποία αναπτύσσεται συνεχώς τα τελευταία χρόνια,
φιλοξενώντας όλο και περισσότερους επισκέπτες χειμώνα-καλοκαίρι. Από το
Κρυονέρι συνέχισα για Καλύβια Πεζούλας, έστριψα δεξιά για Νεράιδα και στην
επόμενη διχάλα του ασφάλτινου δρόμου πήγα προς Πεζούλα και Φυλακτή.
Μεγαλόπρεπη η θέα προς το φαράγγι από τη Φυλακτή και καλοσυντηρημένος ο
τρίκογχος ναός του καθολικού της Μονής Αγ. Τριάδος, που δεσπόζει στο χωριό. Το
μοναστήρι χτίστηκε τον 17ο αιώνα και το υπέροχο ξυλόγλυπτο τέμπλο τού ναού
χρονολογείται από το 1852.

Το γεφύρι Σπυρέλας χρησιμοποιείται ακόμα

Από τη Φυλακτή είχα σκοπό να «κόψω» το βουνό για να βρεθώ στο ασφάλτινο
κομμάτι που ενώνει το Μουζάκι με το Πευκόφυτο και το Βλάσι. Λογάριαζα όμως
χωρίς τον ξενοδόχο! Λίγο πιο πάνω από το χωριό μια όμορφη βρύση και ένα
παγκάκι μέσα στο δάσος προσκαλούν τους διαβάτες να ξαποστάσουν, ενώ στα 5
χλμ., περίπου, ένα μεγάλο τεχνικό έργο δείχνει πως κάποτε ο χωματόδρομος αυτός
θα γίνει περισσότερο βατός και ίσως ασφάλτινος. Δυστυχώς όμως ελάχιστα πιο
πάνω η διαδρομή έλαβε τέλος. Η βροχή είχε ρίξει κομμάτι του δρόμου και το
αυτοκίνητο δεν χωρούσε να περάσει! Όσους εναλλακτικούς χωματόδρομους και αν
δοκίμασα, δεν κατάφερα να περάσω. Έφθασα στα λιβάδια του Προφήτη Ηλία, είδα
από κοντά στάνες, θαύμασα πολλές φορές τη λίμνη Πλαστήρα πανοραμικά, αλλά
τελικά αναγκάστηκα να επιστρέψω. Φυλακτή, Κρυονέρι και μετά κατεύθυνση προς
Κερασιά και Ανθοχώρι. Από το Ανθοχώρι, κάτω από την πλατεία του χωριού,
ανηφόρισα στον τσιμεντένιο αρχικά, χωμάτινο στη συνέχεια δρόμο και αφού χάθηκα
άλλη μια φορά (στα 5,4 χλμ. πάνω από το χωριό στη διχάλα πηγαίνουμε ίσια –
λίγο αριστερά, γιατί η δεξιά φουρκέτα βγάζει σε στάνη με γελάδια!) βρήκα την
άσφαλτο. Τόσο η ορεινή περιπλάνηση πάνω από τη Φυλακτή όσο και αυτή η διαδρομή
από το Ανθοχώρι προς τα Λιβάδια (έτσι λένε την περιοχή της στάνης) προσφέρει
υπέροχες εικόνες μέσα στο δάσος, ενώ η διαδρομή έχει ελάχιστα δύσκολα
κομμάτια.

Ακολουθώντας τη διαδρομή προς το Βλάσι, συνειδητοποιείς πόσο η άσφαλτος
αλλάζει την αίσθηση και την εικόνα, παρά το γεγονός ότι το φυσικό περιβάλλον
παραμένει το ίδιο όμορφο και συναρπαστικό. Τα δάση οξιάς εδώ οργιάζουν και τα
χρώματα ξετυλίγονται σαν από θεϊκή παλέτα, ποτέ το ένα ίδιο με το άλλο, ποτέ
αταίριαστα μεταξύ τους. Ο δρόμος ανεβαίνει μέχρι τα 1.500 μέτρα ύψος, στο
διάσελο του Αγίου Νικολάου Μουζακίου (υπάρχει και άλλο διάσελο Αγ. Νικολάου
κοντά στα Βραγγιανά, αλλά χωμάτινο και πιο δύσκολο!) και από εκεί κατηφορίζει
προς Βλάσι. Ο πρώτος ναός στην είσοδο του χωριού που κρατάει αρκετό κόσμο
είναι του Αγίου Νικολάου, αλλά πιο ψηλά δεσπόζει η Μονή Γενεθλίων Θεοτόκου με
τις καλοδιατηρημένες τοιχογραφίες του 1644.

Λίμνη Στεφανιάδα

Από το Βλάσι ο δρόμος γίνεται χωμάτινος, αλλά είναι εξαιρετικά καλοστρωμένος
και βατός από οποιοδήποτε αυτοκίνητο. Η κατεύθυνση που όλοι επιλέγουν είναι
εκείνη που οδηγεί στο περίφημο μοναστήρι της Παναγίας της Σπηλιώτισσας. Στις
διασταυρώσεις τόσο για Δροσάτο όσο και για Ρώσση Πετρίλου υπάρχουν ταμπέλες
που σας δείχνουν τον σωστό δρόμο και καταπληκτικό σημάδι επάνω στον δρόμο
είναι το ετοιμόρροπο, αλλά πανέμορφο στον χώρο, εικονοστάσι της Παναγιάς της
Παρηγορήτρας. Απίθανες είναι και οι εικόνες προς το Πετριλιώτικο ρέμα που
πέφτει στον Αχελώο, ενώ δεν αργεί να φανεί το Παλαιοχώρι. Μπαίνοντας στο χωριό
μια μικρή ταμπέλα δείχνει τον δύσκολο στην αρχή, εύκολο στη συνέχεια δρόμο για
το χωριό Φουντωτό, τον οποίο αξίζει να ακολουθήσετε για να απολαύσετε τη
φανταστική τοποθεσία που είναι χτισμένο, δικαιολογώντας απόλυτα το όνομά του.

Η συνέχεια του χωματόδρομου από το Παλαιοχώρι περνάει επάνω από το ρέμα (ίσια
οδηγεί στο Λεοντίτο), ανηφορίζει στο Χάνι του Νασιώκα, κατηφορίζει και πάλι
για να περάσει επάνω από το μονότοξο πέτρινο γεφύρι του Σπυρέλου, που
χρησιμοποιείται ακόμα και αντέχει! Τρία χιλιόμετρα πιο πάνω βρίκσεται η
διασταύρωση για την Ι. Μονή Σπηλιάς που κρέμεται επάνω στον γκρεμό και
αποτελεί σημείο αναφοράς για όλους τους κατοίκους της περιοχής των Αγράφων.

Στημένο περήφανα στα 800 μέτρα απέναντι από το χωριό Κουμπουριανά και την
Καράβα (μία από τις πιο ονομαστές κορυφές των Αγράφων), το μοναστήρι με τον
περίβολο-φρούριο έπαιξε σημαντικό ρόλο στους αγώνες του 1821. Το στρατηγικής
σημασίας σημείο φιλοξένησε τρία πολεμικά συμβούλια του Γεώργιου Καραϊσκάκη,
ενώ στα 1867 έγινε έδρα της επαναστατικής κυβέρνησης. Στον χώρο του μοαστηριού
υπάρχουν δύο ναοί. Ο μικρότερος και παλαιότερος είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση
της Θεοτόκου και ο μεγαλύτερος (καθολικό) στη Ζωοδόχο Πηγή. Ο μικρός ναός θα
πρέπει να χτίστηκε στα τέλη του 16ου αιώνα, ενώ το καθολικό στα 1736, όπως
αναφέρουν οι επιγραφές. Στις ημέρες μας η Ιερά Μονή Σπηλιάς είναι ονομαστή και
την επισκέπτονται χιλιάδες κόσμου, ιδιαίτερα το καλοκαίρι. Έξω από τον
περίβολο του μοναστηριού υπάρχουν αρκετά ανοιχτά κελιά για τους επισκέπτες,
καθώς και 1-2 ταβέρνες που κλείνουν την εποχή που μεταφέρεται η θαυματουργή
εικόνα της Παναγιάς (συνήθως στα τέλη Οκτωβρίου). Ακολουθώντας το πέτρινο
μονοπάτι που ξεκινάει από τις γύρω εγκαταστάσεις και οδηγεί στο χωριό
Λεοντίτο, υπάρχει και ένα μικρό παρεκκλήσι αφιερωμένο στην Παναγιά. Από την
πηγή στο παρεκκλήσι τρέχει άφθονο νερό όλες τις εποχές του χρόνου, το οποίο
βγααίνει μέσα από τον βράχο. Οι παλαιότεροι μιλάνε για ένα ακόμη θαύμα.

Η λίμνη Στεφανιάδα δεν φαίνεται από το μοναστήρι, αλλά η απόσταση για να τη
θαυμάσει κανείς είναι πολύ μικρή. Λίγο πριν από τον οικισμό Ρωμιά, η λίμνη που
δημιουργήθηκε από κατολίσθηση στα 1963 έχει τη δική της ιστορία και ευτυχώς
που βρήκα έναν από τους παρόντες στη φοβερή εκείνη στιγμή για να μου τη
διηγηθεί. Η περιήγησή σας μπορεί να συνεχιστεί στα μοναδικά και άγνωστα χωριά
της περιοχής των Αγράφων, ξεκινώντας από τα κοντινά και φθάνοντας σε εκείνα
της περιοχής της Ευρυτανίας. Προσωπικά, πάντως, θα επανέλθω λίαν συντόμως!

Είδε το χωριό του να βουλιάζει

Ο μπαρμπα-Μιλτιάδης

Ακολουθούσα τον δρόμο για την Ρωμιά και από μακριά φάνταζε σε μια στροφή του
δρόμου ένα διώροφο σπίτι, κατάλευκο και νεόκτιστο. Δεν ήταν πέτρινο, ούτε
παραδοσιακό, ξεχώριζε στον χώρο, αλλά είχε φοβερή θέα στη λίμνη Στεφανιάδα.
Δίπλα από το σπίτι, καθισμένος στην άκρη του δρόμου έσπαγε καρύδια ο
μπαρμπα-Μιλτιάδης. Φορώντας τα ρούχα της δουλειάς δεν τον έκοβες για ιδιοκτήτη
του σπιτιού, αλλά ξεκινώντας την κουβέντα μαζί του, ανακάλυψα έναν ακόμα
γνήσιο κομμάτι των Αγράφων που αντιστέκεται στον χρόνο, ενώ από την άλλη μεριά
καταγράφει τα γεγονοτα του παρελθόντος με τέτοια ζωντάνια, σα να είχαν γίνει
χθές! Ο μπαρμπα-Μιλτιάδης ήταν ένας αυτόπτης μάρτυρας της ημέρας εκείνης του
Φλεβάρη του 1963 που το χωριό Στεφανιάδα βούλιαξε ολόκληρο μέσα στο ρέμα,
δημιουργώντας την σημερινή λίμνη:

« Εδώ που βλέπεις απέναντι ήτανε δάσος μεγάλο με έλατα πουρνάρια και μαχαλάς,
πολλά σπίτια, το χωριό Στεφανιάδα. Κάτω στο ρέμα ήτανε δύο νερόμυλα και το ένα
λειτουργούσε μαντάνια (σ.σ. ήτανε για ρούχα, αλλιώς ονομάζεται “ντριστέλα”)
Εκείνη την ημέρα του Φλεβάρη είχε πολύ χιόνι, κοντά 1,5 μέτρο και έβρεχε
συνέχεια. Το βουνό άρχισε να χαράζει. Από το απέναντι χωριό τα Κουμπουριανά
είδανε που κοβόταν και άνοιγε το βουνό, βλέπαν τη χαραγματιά… μάυρο στο
άσπρο του χιονιού. Πήραν αμέσως τηλέφωνο στα ΤΕΑ (σ.σ. Αστυνομία) στον
συνοικισμό Ρωμιά και τους είπαν ότι στα Μπαρδάτσικα (σ.σ. έτσι λεγόταν η
ακριβής τοποθεσία) το βουνό κόβεται. Έτρεξαν να ειδοποιήσουν και να πουν στους
κατοίκους να φύγουν. Πολλοί κατάφεραν να περάσουν προς τη Ρωμιά, αλλά οι
τελευταίοι έμειναν πίσω γιατί άνοιξε το βουνό περισσότερο και δεν μπόρεσαν να
περάσουν. Πολλοί δεν ήθελαν να αφήσουν τα υπάρχοντά τους…να σκεφτείς μια
γιαγιά τη βγάλαν με το ζόρι και σώθηκε γιατί το σπίτι της βυθίστηκε στο ρέμα!

Οι στιγμές που ακολούθησαν ήταν φοβερές. Έδωσε μια κλώτσο από εδώ, μία από
εκεί… πήγαινε κι΄ερχόταν ο τόπος μέχρι που τα έφερε όλα ένα γύρο, όπως τα
ρούχα στον νερόμυλο και ρούφηξε τα πάντα μέσα… σπίτια, δέντρα, χάθηκαν όλα!
Τρείς ολόκληρες μέρες το ρέμα είχε κλείσει (σ.σ. το ρέμα που έρχεται από την
Οξυά) και το νερό είχε φτάσει πολύ ψηλά. Μετά δεν άντεξε και άνοιξε
πάλι…έφυγε το νερό προς τον Αχελώο, αλλά η λίμνη έμεινε εδώ από τότε. Κανείς
από τους κατοίκους της Στεφανιάδας δεν έμεινε εδώ. Όλοι φύγαν άκληροι και
τρομαγμένοι για άλλες περιοχές”

Τρομερά παραστατικός ο μπαρμπα-Μιλτιάδης ζωντάνεψε με τον τρόπο του την
κατολίσθηση και την δημιουργία της λίμνης, ενώ τα σημάδια στην απέναντι πλευρά
του βουνού είναι ακόμα εμφανή. Από την άλλη καμάρωνε για το αταίριαστο με το
υπέροχο φυσικό τοπίο, οίκημα που έχτισε πάνω από τη λίμνη: “Θέλω να το κάνω
καφενείο για να δουλέψει ο γιός μου και ξενοδοχείο ύπνου. Έχουμε πολύ κόσμο
εδώ το καλοκαίρι, χάρη στη Παναγιά. Ο γιός μου παίζει ωραίο κλαρίνο… όπως ο
πατέρας μου έπαιζε σαμάρια (σ.σ.: μεγάλο πνευστό από ξύλο)».

ΔΙΑΔΡΟΜΗ

Λόγω βροχοπτώσεων οι δρόμοι που σας προτείνουμε να ακολουθήσετε είναι πιθανόν
να μην είναι βατοί από κανονικό αυτοκίνητο. Φυσικά με ένα οποιδήποτε 4×4 δεν
θα αντιμετωπίσετε κανένα πρόβλημα. Δεν είναι τόσο η τετρακίνηση που θα
βοηθήσει, όσο το ύψος από το έδαφος! Τον ορεινό δρόμο πάνω από την Φυλακτή
καλύτερα να μην τον ακολουθήσετε, εκτός και να σας πουν ότι τον έφτιαξαν.
Εναλλακτικά μπορείτε να παρακάμψετε τις χωμάτινες διαδρομές πηγαίνοντας στο
Μουζάκι και ακολουθώντας από εκεί τον δρόμο για Πευκόφυτο και Βλάσι. Πάντως η
ορεινή διαδρομή από το Ανθοχώρι μέχρι τον ασφάλτινο δρόμο (προς Βλάσι) είναι
7,5 χλμ., ενώ για να φτάσετε στο χωριό υπολογίστε άλλα 10 χλμ.(άσφαλτος) Από
το Βλάσι το Παλαιοχώρι απέχει 7 χλμ., το Χάνι Νασιώκα 9 και η Ι.Μ. Σπηλιάς 16.
Από το μοναστήρι μέχρι να συναντήσετε τη λίμνη Στεφανιάδα υπολογίστε μόλις 2,5
χλμ. Αν και χωμάτινοι όλοι οι δρόμοι της περιοχής αυτής είναι καλοπατημένοι
και στρωμένοι σωστά. Ακόμα και τον χειμώνα είναι ως επί το πλείστον βατοί.
Επίσης το Φουντωτό απέχει 3,5 χλμ. από το Παλαιοχώρι. Ο δρόμος από την Ρωμιά
συνεχίζει για Μεταξάδες, αλλά την ορεινή διάβαση δεν την δοκίμασα για να ξέρω
αν περνάει.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Εάν ήταν καλοκαίρι και το Χάνι του Νασιώκα ( 0445-31716) θα ήταν ανοιχτό
­δοκιμάστε πάντως να κάνετε ένα τηλέφωνο- και στην Παναγιά την Σπηλιώτισσα θα
ήταν ευκολότερο να μείνετε. Πάντως πολλά κελιά μένουν ανοιχτά για
διανυκτέρευση. Εάν πάντως βρεθείτε “αβοήθητοι” στην περιοχή, κάτω από το
μοναστήρι και δίπλα στον δρόμο είναι τα παλιά τα Χάνια για τους περαστικούς
διαβάτες από τις αρχές του αιώνα. Εκεί μένει ακόμα μια οικογένεια και θα σας
προσφέρει ότι χρειάζεστε! Τα παρακάτω ξενοδοχεία αναφέρονται ενδεικτικά:

Ξενώνας Φυλακτής 0441-92840

Κιέριον (Καρδίτσα) 0441-71293

Άρνη 0441-22161

Άστρον 0441-23552

ΦΑΓΗΤΟ

Κατά μήκος της διαδρομής και πέρα από την περιοχή της λίμνης Πλαστήρα,
καλοστημένη ήταν η ψησταριά “Παπαρούνας” στο Ανθοχώρι, ενώ πιο σίγουρα θα
βρείτε να φάτε στο Βλάσι, είτε στην “Καράβα”, είτε στον “Άγγελο”. Μπορεί τα
Σαββατοκύριακα κάποια από τις ταβέρνες στο μοναστήρι της Σπηλιάς να είναι
ανοιχτή. Διανυκτερεύοντας στην Καρδίτσα, δεν έχασα την ευκαιρία να πεταχτώ
μέχρι το χωριό Μητρόπολη για να δειπνήσω εξαιρετικά στην ταβέρνα του Θύμιου
(“Κανάρια”). Εξαιρετικό φαγητό και περιβάλλον. Στην Καρδίτσα πάντως για το
περιβάλλον του ξεχωρίζει “Το παλιό”, το “παντοπωλείο” με περίεργες ονομασίες
στα φαγητά του, η ταβέρνα “Προπύλαια” και το κουτούκι “Τσαρδάκι” πηγαίνοντας
προς Λαμπερό.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

(Κωδικός 0441)

Δήμος Καρδίτσας 71514

Αστυνομία 21727

Νοσοκομείο 40811

Κ. Υγείας Μουζάκι 0445-42222