Τριβές στην κυβέρνηση μετά την αναβολή της επίσκεψης

Στο απόγειο της καριέρας του, ο γνωστός Ούγγρος σκηνοθέτης Μίκλος Γιάντσο
είχε γυρίσει την ταινία «Ιδιωτικά βίτσια, δημόσιες αρετές». Με τους χειρισμούς
της κυβέρνησης Σημίτη στην υπόθεση της επίσκεψης Κλίντον, υπάρχει άφθονο υλικό
για να γυριστεί η ταινία «Συλλογικές αποφάσεις, προσωπικοί χειρισμοί» ­ ο
σεναριογράφος αναζητείται, αλλά είναι σίγουρο ότι το έργο δεν θα διαθέτει
«χάπι εντ».

Η κυβέρνηση υπέστη μια ήττα «άνευ αγώνος» στην υπόθεση του ταξιδιού Κλίντον,
όχι επειδή πήρε λανθασμένες αποφάσεις, αλλά επειδή αρνήθηκε να τις εφαρμόσει:
Λίγο πριν από το διάλειμμα του έργου ­ στη σκηνή όπου αποφασίζεται να
αναβληθεί η επίσκεψη του πλανητάρχη στην Αθήνα ­ το περιβάλλον του
Πρωθυπουργού «καρφώνει» στο Παρίσι υπουργούς που δεν κατονομάζονταν, για
χειρισμούς ως προς την οργάνωση της επίσκεψης και την πραγματοποίηση των
διαδηλώσεων. Μερικές ώρες αργότερα, το Μέγαρο Μαξίμου διέψευδε κατηγορηματικά
τα περί δυσαρέσκειας με τον οποιονδήποτε υπουργό. Δεν συνέβαινε το ίδιο σε όλα
τα υπουργεία.

Προσωπική απόφαση Σημίτη

Ένας από αυτούς που είχαν επικοινωνήσει με την αμερικανική πλευρά, ήταν και ο
υπουργός Εξωτερικών. Όταν ο κ. Κ. Σημίτης ανακοίνωνε ­ την περασμένη Παρασκευή
το βραδάκι, σε κυβερνητική σύσκεψη ­ την προσωπική απόφασή του να επιτρέψει
τις αντιαμερικανικές πορείες ως και την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα
παρόντος του κ. Μπ. Κλίντον, ο κ. Γ. Παπανδρέου δεν γνώριζε τίποτα ­ ήταν
μερικές χιλιάδες πόδια πάνω από το Λονδίνο.

Επέστρεφε από τον Καναδά, όπου είχε πραγματοποιήσει ­ παραδόξως, εν όψει του
ταξιδιού Κλίντον ­ πενθήμερη επίσκεψη, κυρίως για επαφές με την Ομογένεια. Ο
υπουργός Εξωτερικών έφτασε στο αεροδρόμιο της Αθήνας τα μεσάνυχτα της
Παρασκευής ­ αλλά ήταν την επόμενη μέρα που… προσγειώθηκε κανονικά: Όταν
υποχρεώθηκε να διευκρινίσει στον κ. Ν. Μπερνς τι ήταν αυτό που μόλις τού είχε
πει ο κ. Μιχ. Χρυσοχοΐδης, περί συμφωνίας του Πρωθυπουργού με τα κόμματα για
ελεύθερη πρόσβαση στην αμερικανική πρεσβεία των αντιαμερικανικών εκδηλώσεων.

Το πιο περίεργο είναι ότι το ταξίδι Παπανδρέου στον Καναδά σε μια καθόλου
ανύποπτη στιγμή, μάλλον συνδέεται με… την επίσκεψη Κλίντον ­ κάποιοι δεν
έπαψαν ούτε στιγμή να σημειώνουν ότι ο κ. Παπανδρέου κρατήθηκε διακριτικά αλλά
αυστηρά από το Μέγαρο Μαξίμου εκτός του σχεδιασμού της επίσκεψης του Προέδρου
των ΗΠΑ. Η εμπλοκή του ζητήθηκε όταν άρχισαν οι ευθείες αμερικανικές απειλές,
ακόμα και για ματαίωση του ταξιδιού.

Πηγές του υπουργείου Εξωτερικών έλεγαν χθες ­ καθόλου τυχαία ­ ότι ο κ.
Παπανδρέου δεν γνώριζε καν τις αποφάσεις Σημίτη για τις αντιαμερικανικές πορείες.

Οι κίνδυνοι από απαγόρευση

Όπως και να έχει, ο κύκλος των αμερικανικών προειδοποιήσεων άρχισε να ανοίγει
από το Σάββατο το πρωί: Είχαν προηγηθεί την προηγούμενη μέρα οι συναντήσεις
του κ. Κ. Σημίτη με τους πολιτικούς αρχηγούς των κομμάτων της ελάσσονος
αντιπολίτευσης.

Ο πρωθυπουργός κατέληξε στην εκτίμηση ότι του αρκούσε η διαβεβαίωση της
γραμματέως του ΚΚΕ πως θα υπήρχε αποτελεσματική περιφρούρηση της πορείας προς
την αμερικανική πρεσβεία, όπως και ότι τα «μπλοκ» του κομμουνιστικού κόμματος
θα «ενσωμάτωναν» και το ΝΑΡ. Στελέχη του Μαξίμου σημείωναν ότι ο Πρωθυπουργός
πήρε αυτή την απόφαση αφού πρώτα ο υπουργός Δημοσίας Τάξεως είχε μεταφέρει
στον Πρωθυπουργό τις εκτιμήσεις τής ηγεσίας της Ελληνικής Αστυνομίας περί
κινδύνου σοβαρών επεισοδίων σε περίπτωση απαγόρευσης να φτάσουν οι
αντιαμερικανικές πορείες ως την πρεσβεία.

Η εγγύηση που δεν δόθηκε

Ο κ. Μιχ. Χρυσοχοΐδης ωστόσο ­ με βάση τις υπηρεσιακές εισηγήσεις ­ δεν είχε
μιλήσει για εγγύηση αποφυγής επεισοδίων, ακόμα και αν η πορεία επιτρεπόταν να
φτάσει ως την πρεσβεία. Η εγγύηση αυτή όμως τέθηκε στη συνέχεια ως απαράβατος
όρος από την αμερικανική πλευρά. Ήταν φανερό ότι τέτοια εγγύηση δεν μπορούσε
να δοθεί από κανέναν κυβερνητικό παράγοντα, από τη στιγμή που οι συγκεντρώσεις
θα έφταναν έξω από την αμερικανική πρεσβεία.

Η απόφαση Σημίτη εξέπληξε όλα τα μέλη της Κυβερνητικής Επιτροπής. Όπως είναι
γνωστό, με εισήγηση της υπουργού Εσωτερικών είχε αποφασιστεί να επιτραπούν μεν
οι συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας, αλλά σε συνεννόηση με τους πολιτικούς αρχηγούς
να απαγορευθεί κάθε προσέγγιση στο κομμάτι της Αθήνας όπου επρόκειτο να
εξελιχθεί η επίσκεψη ­ δηλαδή, το Προεδρικό Μέγαρο, το Μέγαρο Μαξίμου, το
Μέγαρο Μουσικής και, βεβαίως, η αμερικανική πρεσβεία.

Προηγουμένως, κυβερνητικά και κομματικά στελέχη είχαν προτείνει στον κ. Σημίτη
να συναντήσει τους πολιτικούς αρχηγούς και να επιχειρήσει να τους «δεσμεύσει»
να μην προχωρήσουν σε αιτήματα για κλιμάκωση των κινητοποιήσεων ως την
αμερικανική πρεσβεία: Ο Πρωθυπουργός, παρά τις αρχικές ενστάσεις του για τη
σκοπιμότητα των συναντήσεων συμφώνησε ­ αλλά απέσπασε μόνον τη δέσμευση της κ.
Παπαρήγα, με αντάλλαγμα την πορεία ως την αμερικανική πρεσβεία.

Οι απόψεις διίσταντο

Το πρωινό της Τρίτης βρήκε τον κ. Κ. Σημίτη να συνεργάζεται με τον κ. Γ.
Παπανδρέου ­ η αμερικανική απειλή είχε διατυπωθεί ανοιχτά, αλλά ο Πρωθυπουργός
δεν μπορούσε πλέον να υπαναχωρήσει στη δέσμευση για ελεύθερη πρόσβαση στην
αμερικανική πρεσβεία.

Ο υπουργός Εξωτερικών γνώριζε από το Σάββατο την άρνηση Μπερνς να συναινέσει
στο ταξίδι του κ. Μπ. Κλίντον ­ όπως γνώριζε ότι την Κυριακή το βράδυ, η
κυβέρνηση ενημέρωνε επίσημα πως επρόκειτο να αγνοήσει την αμερικανική
απαίτηση.

Ο κ. Παπανδρέου άρχισε αμέσως νέες επαφές με την αμερικανική πλευρά, ενώ ο κ.
Κ. Σημίτης ζητούσε στο τηλέφωνο αρκετούς υπουργούς, για να ακούσει από παντού
ότι «τυχόν ματαίωση του ταξιδιού Κλίντον θα ήταν πολύ μεγάλη ζημιά για τη
διεθνή υπόσταση της χώρας». Ωστόσο, οι απόψεις των συνομιλητών τού κ. Σημίτη
διίσταντο σχετικά με το ερώτημα για τις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις ενός τέτοιου
σεναρίου στο πολιτικό μας σκηνικό. Λίγες ώρες αργότερα, ήταν πια φανερό ότι το
ερώτημα δεν χρειαζόταν πια να απαντηθεί: οι συνεννοήσεις του κ. Γ. Παπανδρέου
είχαν αποδώσει ­ έστω και μερικές ώρες παρουσίας του Προέδρου των ΗΠΑ στη χώρα μας.