Στη φυλακή ο ηγέτης που άνοιξε το Τείχος

Η επιλογή της χρονικής στιγμής ήταν συγκλονιστική. Το δευτεροβάθμιο
δικαστήριο του Βερολίνου καταδίκασε τον Έγκον Κρεντς, τον τελευταίο ηγέτη της
Ανατολικής Γερμανίας, σε 6 1/2 χρόνια φυλάκισης. Ο διάδοχος τού Έριχ Χόνεκερ
θα οδηγηθεί στη φυλακή τη δέκατη επέτειο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου.

Έγκον Κρεντς. Ο τελευταίος ηγέτης του κομμουνιστικού κόμματος της Ανατολικής Γερμανίας θα μπει στη φυλακή την επέτειο της πτώσης του Τείχους. Πολλοί μιλούν για τη «δικαιοσύνη των νικητών»

Η καταδίκη του Κρεντς και των πρώην μελών του πολιτικού γραφείου, Γκίντερ
Σαμπόφσκι και Γκίντερ Κλάιμπερ, δεν πρόκειται φυσικά να επισκιάσει τις
επετειακές εκδηλώσεις στη γερμανική πρωτεύουσα. Ωστόσο, η ίδια η επέτειος
προκαλεί αμηχανία. Στην πρώην Δυτική Γερμανία, οι πολίτες αναρωτιούνται τι
κέρδισαν από την επέκταση των συνόρων μέχρι τον ποταμό Όντερ, εκτός από
πρόσθετα βάρη. Θεωρούν ότι πλήρωσαν αρκετά για την ενοποίηση της Γερμανίας ­
περισσότερα από 600 δισ. μάρκα μεταφέρθηκαν στα νέα κρατίδια από το 1990 ­ και
αντί για ευγνωμοσύνη εισέπραξαν την αχαριστία των Ανατολικογερμανών, που
γκρινιάζουν ακατάπαυστα και έχουν συνεχώς απαιτήσεις.

Στην πρώην Ανατολική Γερμανία τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Οι πολίτες
υποχρεώθηκαν να προσαρμοστούν σε έναν τρόπο ζωής για τον οποίο δεν ήταν
καθόλου προετοιμασμένοι. Το 18% παραμένουν άνεργοι. Αρκετοί θεωρούν ότι αυτά
που κέρδισαν δεν αντισταθμίζουν εκείνα που έχασαν. Η «Οσταλγία», δηλαδή η
νοσταλγία για τη ζωή στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΛΔΓ) είναι πασιφανής.
Αυτό μεταφράζεται στις κάλπες με την ψήφο στο κόμμα του δημοκρατικού
Σοσιαλισμού (PDS), που εκφράζει ένα συγκεκριμένο κοινωνικό περιβάλλον
περισσότερο από ό,τι πολιτικές θέσεις. Παίρνει μορφή όμως και μέσω
απροσδόκητων χάπενινγκ: ανάμεσα σε κιτς της εποχής του υπαρκτού σοσιαλισμού
και στον ήχο χαρακτηριστικών τραγουδιών του καθεστώτος, χιλιάδες άνθρωποι
γιόρτασαν στις 7 Οκτωβρίου ανεπίσημα τα πενήντα χρόνια της ΛΔΓ.

Το Τείχος εξακολουθεί να υπάρχει στα κεφάλια. Οι Ανατολικοί θεωρούν ότι
«προσαρτήθηκαν» στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία και αισθάνονται όμως σαν πολίτες
δεύτερης κατηγορίας. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Ελάχιστες
ανατολικογερμανικές επιχειρήσεις κατάφεραν να επιζήσουν. Οι ηγεσίες των
«παγγερμανικών» πολιτικών κομμάτων, στα ανώτερα κλιμάκια του κράτους, του
στρατού, της ανώτατης παιδείας είναι κλειστές γι’ αυτούς, αποκλεισμός που
είναι εμφανής. Ακόμα και στις εορταστικές εκδηλώσεις θα περιοριστούν στον ρόλο
του θεατή. Στο Ράιχσταγκ θα μιλήσουν οι πρώην πρόεδροι της Σοβιετικής Ένωσης
και των ΗΠΑ, Μιχαήλ Γκορμπατσώφ και Τζωρτζ Μπους, ο πρώην καγκελάριος Χέλμουτ
Κολ και οι πρώην υπουργοί Εξωτερικών Χανς Ντίτριχ Γκένσερ και Έντβαρντ
Σεβαρντνάτσε. Οι Ανατολικογερμανοί πρωταγωνιστές των ­ τόσο οι
αντιπολιτευόμενοι, που δρομολόγησαν την ειρηνική επανάσταση, όσο και οι
πολιτικοί εκπρόσωποι της ανατολικογερμανικής ηγεσίας, που συνέπραξαν στην
αναίμακτη «πτώση» του Τείχους ­ είτε αγνοούνται είτε καταδικάζονται σε
φυλάκιση, όπως ο Έγκον Κρεντς.

Ο πρόεδρος του PDS, Λόθαρ Μπίσκι, χαρακτήρισε την απόφαση του δικαστηρίου σαν
«συνέχεια του Ψυχρού Πολέμου με άλλα μέσα». Ο Κρεντς αναγνώρισε σαν τραγική
ειρωνεία της Ιστορίας ότι θα μπει στη φυλακή την επέτειο της ημέρας που ο
ίδιος άνοιξε το Τείχος. Για τη συμβολή του στην αναίμακτη επανένωση δεν
υπάρχει αμφιβολία. Ήταν εκείνος που έριξε τον Χόνεκερ τον Οκτώβριο και εκείνος
που ­ χωρίς οδηγίες από τη Μόσχα ­ έδωσε εντολή να ανοίξει το Τείχος στις 9
Νοεμβρίου του 1989, κάτι που παρεμπιπτόντως ανακοίνωσε στους έκπληκτους
δημοσιογράφους ο Γκίντερ Σαμπόφσκι. Τα πράγματα θα μπορούσαν να έχουν
εξελιχθεί διαφορετικά, όπως διδάσκει η εμπειρία της Πλατείας Τιεν Ανμέν.

«Αγνοήθηκαν ιστορικά δεδομένα»

Μια άμεμπτη δίκη όμως σε ένα κράτος δικαίου προϋποθέτει ότι θα αποδειχθεί η
ατομική ενοχή κάθε κατηγορουμένου. Η δίκη του Κρεντς χωλαίνει σ’ αυτό το
σημείο, διαπιστώνει ο Χανς Γιάχιμ Νόακ στο «Σπίγκελ» και τονίζει ότι το
δικαστήριο αποδείχτηκε εξαιρετικά απρόθυμο να λάβει υπόψη του τα ιστορικά
δεδομένα: Τα σύνορα δεν χώριζαν μόνο τα δύο γερμανικά κράτη αλλά και δύο
πάνοπλους εχθρικούς συνασπισμούς. Σε τελευταία ανάλυση πόσο ανεξάρτητη ήταν η ΛΔΓ;

Ο επικεφαλής ανακριτής Κρίστοφ Σέφγκεν παραδέχεται ότι η δικαιοσύνη σέρνει
ακόμα το τραύμα τής μη επεξεργασίας του ναζιστικού παρελθόντος. Δέκα χρόνια
μετά τον πόλεμο, οι πρώην ναζί κατείχαν νευραλγικές θέσεις στη γερμανική
κοινωνία. Οι ηγέτες της ΛΔΓ όμως διώκονται. Το πογκρόμ τους θα συνεχιστεί. Η
CIA ανακοίνωσε ότι θα επιστρέψει στη Γερμανία έναν μεγάλο αριθμό φακέλων που
κατέχει, αφού προηγουμένως εξαιρέσει δεδομένα που αφορούν εκείνους που θέλει
να προστατέψει.