Ερωτηματικά για την κεντρική ισοτιμία της δραχμής

Η κεντρική ισοτιμία με την οποία η δραχμή θα ενταχθεί στη ζώνη του ευρώ θα
οριστικοποιηθεί τον επόμενο Ιούνιο στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Κορυφής της
Λισαβώνας. Εκεί όπου θα ληφθεί και η κρίσιμη απόφαση για την ένταξη της
Ελλάδας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση την 1.1.2001.

Σ’ αυτή τη συνεδρίαση, μαζί με την υπόθεση της έγκρισης θα καθορισθεί και η
τελική κεντρική ισοτιμία με την οποία η δραχμή θα συμμετάσχει στο «καλάθι» των
νομισμάτων του ευρώ. Γι’ αυτό και δεν αποκλείεται στη συγκεκριμένη συνεδρίαση
οι ηγέτες των χωρών – μελών της ζώνης του ευρώ να θέσουν θέμα αλλαγής της
κεντρικής ισοτιμίας της δραχμής από τη σημερινή των 353,109 δρχ. ανά ευρώ
καθώς η δυνατότητα αυτή προβλέπεται από τη Συνθήκη. Το γεγονός αυτό όμως θα
εξαρτηθεί από τις συνθήκες που θα επικρατούν τότε.

Ο λόγος γίνεται για το ενδεχόμενο να καθορισθεί μια νέα κεντρική ισοτιμία στην
οποία η δραχμή θα είναι ανατιμημένη σε σχέση με το επίπεδο στο οποίο
προσδιορίζεται στη σημερινή κεντρική ισοτιμία. Κάθε άλλο ενδεχόμενο
αποκλείεται, αφού σήμερα η δραχμή με βάση την προσφορά και τη ζήτηση στην
αγορά συναλλάγματος είναι ήδη σημαντικά ανατιμημένη (κατά 7%) σε σχέση με το
επίπεδό της στην κεντρική ισοτιμία που καθορίσθηκε τον Μάρτιο του 1998.
Παράλληλα όμως θεωρείται πιθανό η κεντρική ισοτιμία της δραχμής, που ορίσθηκε
πέρυσι τον Μάρτιο, να παραμείνει αμετάβλητη.

Με τον τρόπο αυτό απαντούν κύκλοι του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας αλλά και
στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος στο ερώτημα των «ΝΕΩΝ» κατά πόσο είναι πιθανή
η αλλαγή της κεντρικής ισοτιμίας της δραχμής και ο καθορισμός νέας με την
οποία θα προσδιορισθεί «διά παντός» η σχέση ανταλλαγής της με το ευρώ στο
σύστημα σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών. Η απάντηση αυτή αφήνει όμως
ουσιαστικά ανοικτό το ενδεχόμενο να αλλάξει η σημερινή κεντρική ισοτιμία. Στην
περίπτωση αυτή θα μεταβληθεί η απόσταση την οποία θα πρέπει να διανύσει η
δραχμή που σήμερα κυμαίνεται στις 330 δρχ. μέχρι τις 31.12.2000 που θα πρέπει
να προσεγγίσει τη νέα κεντρική ισοτιμία.

Δηλαδή, υπό αυτές τις προϋποθέσεις η δραχμή θα πρέπει να διανύσει πιο μικρή
απόσταση για να προσεγγίσει τη νέα κεντρική της ισοτιμία, γεγονός που σημαίνει
ότι θα πρέπει να διολισθήσει λιγότερο μέσα στους επόμενους 14 μήνες.

Ο προβληματισμός

Σε αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται και ο πυρήνας του προβληματισμού που
επικρατεί στους κόλπους του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης αλλά και της
Τραπέζης της Ελλάδος.

Δηλαδή αν και κατά πόσο συμφέρει την Ελλάδα μια νέα κεντρική ισοτιμία της
δραχμής στο βαθμό που το θέμα αυτό τεθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων από
τους Ευρωπαίους εταίρους. Και αυτό γιατί οποιαδήποτε απόφαση στο ζήτημα αυτό
θα έχει επιπτώσεις σε κρίσιμα μεγέθη της οικονομίας από τα οποία εξαρτάται η
ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ.

Πρόκειται για τον πληθωρισμό και τα επιτόκια, από την πορεία των οποίων θα
εξαρτηθεί η ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ. Όμως, επιπτώσεις θα υπάρξουν και στο
επίπεδο της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, το οποίο παρ’ ότι δεν
αποτελεί, όπως τα δύο προηγούμενα, κριτήριο για την ένταξη, εντούτοις είναι
καθοριστικό για το κατά πόσο η Ελλάδα θα μπορέσει να αντεπεξέλθει από την
επομένη ημέρα της ένταξης στον έντονο ανταγωνισμό που θα αναπτυχθεί στους
κόλπους της ΟΝΕ.

Σε κάθε περίπτωση πάντως «εμείς δεν πρόκειται να θέσουμε θέμα αλλαγής της
κεντρικής ισοτιμίας», λένε κορυφαία στελέχη του οικονομικού επιτελείου της
κυβέρνησης που χαρακτηρίζουν πρόωρη τη συζήτηση για το θέμα αυτό. «Τέτοιο θέμα
αν τεθεί, θα τεθεί από τους Ευρωπαίους εταίρους, οι προθέσεις των οποίων θα
φανούν από τις αρχές του επόμενου έτους και ιδιαίτερα μετά τον Μάρτιο όταν θα
υποβληθεί από την Ελλάδα η αίτηση ένταξης», τονίζουν αρμόδια στελέχη της
Τραπέζης της Ελλάδος.

Η αίτηση αυτή αμέσως μετά θα τεθεί προς εξέταση στα αρμόδια κοινοτικά
(νομισματική επιτροπή, ΕΚΟΦΙΝ) προκειμένου να προετοιμασθούν οι αποφάσεις του
Συμβουλίου Κορυφής της Λισαβώνας.

Όπως εκτιμούν στο οικονομικό επιτελείο και στην Κεντρική Τράπεζα, τότε θα
αρχίσουν να διαφαίνονται οι προθέσεις των Ευρωπαίων εταίρων σχετικά με την
ισοτιμία της δραχμής. Και στον βαθμό που τεθεί τέτοιο θέμα η Ελλάδα δεν έχει
άλλη επιλογή παρά να το διαπραγματευθεί, διευκρινίζεται χαρακτηριστικά.

Πληθωρισμός – ανταγωνιστικότητα

Τι είναι αυτό όμως που προκαλεί πονοκέφαλο στους αρμοδίους του υπουργείου
Εθνικής Οικονομίας και της Τραπέζης της Ελλάδος; Τι άλλο από το γεγονός ότι
κάθε αλλαγή της ισοτιμίας της δραχμής επηρεάζει αντίστροφα τον πληθωρισμό και
την ανταγωνιστικότητα. Δηλαδή, αν αλλάξει η κεντρική ισοτιμία της δραχμής, η
διολίσθηση του εθνικού νομίσματος το 2000 θα είναι μικρότερη. Αυτό σημαίνει
ότι θα είναι μικρότερες οι πιέσεις στον πληθωρισμό απ’οτι αν παραμείνει
αμετάβλητη η κεντρική ισοτιμία στις 353,109 δρχ.

Και αυτό γιατί σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να γίνει μεγαλύτερη διολίσθηση
της δραχμής. Όμως, όσο πιο χαμηλή είναι η κεντρική ισοτιμία της δραχμής σε
σχέση με το ευρώ τόσο πιο ανταγωνιστικά θα είναι τα ελληνικά προϊόντα σε σχέση
με αυτά των άλλων ευρωπαϊκών χωρών μελών της ΟΝΕ.

Πρόκειται για μια παράμετρο που είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την διατήρηση και
την ανάπτυξη της παραγωγικής βάσης της χώρας και σε τελική ανάλυση για το
μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Όλοι αναγνωρίζουν ότι δεν αρκεί η χώρα να
ενταχθεί στην ΟΝΕ αλλά και να αντεπεξέλθει στο άκρως ανταγωνιστικό περιβάλλον
που θα επικρατεί σε αυτήν περιορίζοντας όσο το δυνατόν περισσότερο τις
επιπτώσεις στην παραγωγική της δυνατότητα και στο επίπεδο της ανεργίας.

Από την άλλη πλευρά όμως μια απόφαση που θα προέβλεπε νέα κεντρική ισοτιμία
της δραχμής και θα περιόριζε αντίστοιχα το ποσοστό της διολίσθησης που θα
έπρεπε να σημειωθεί εντός του 2000 θα έδινε περιθώρια για περισσότερο άνετους
χειρισμούς στη διαμόρφωση των επιτοκίων από τις αρμόδιες αρχές.

Στην περίπτωση αυτή η Τράπεζα της Ελλάδος θα είχε τη δυνατότητα να προχωρά με
πιο γρήγορους ρυθμούς στη μείωση των επιτοκίων παρέμβασής της στη διατραπεζική
αγορά ­ εφόσον κάτι τέτοιο θα κρίνονταν αναγκαίο για την οικονομία ­ μέχρι τα
επιτόκια να περιορισθούν τελικά στο 2,5% στο τέλος του έτους από το 11,5% που
βρίσκονται σήμερα.