ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1920

Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ τον Αύγουστο του 1920 εκτυλίσσεται σε δύο πλάνα: στον σταθμό
Λυών των Παρισίων και στην αρχή της Λεωφόρου Κηφισίας, απέναντι της οδού
Παπαδιαμαντοπούλου. Στην πρώτη περίπτωση το άσβεστο μίσος του Κωνσταντινικού
καθεστώτος, οπλίζει το χέρι των αξιωματικών Τσερέπη και Κυριάκη και
αποπειρώνται να δολοφονήσουν τον «δημιουργό της Ελλάδος των δύο ηπείρων και
των πέντε θαλασσών». Στην αρχή της Λεωφόρου Κηφισίας, ο φανατισμός των
«Γυπαραίων», κατά τον χρακτηρισμό των εφημερίδων της εποχής, κόβει το νήμα της
ζωής τού ιδεαλιστή Ίωνος Δραγούμη. Από την «κλίνην τού τραυματίου» ο
Ελευθέριος Βενιζέλος «διατελεί εν σφοδροτάτη ανησυχία μη τυχόν δικαιολογημένη
αγανάκτησις μάλλον θερμοαίμων λαϊκών στοιχείων παρασύρει και άλλους εις
οιανδήποτε άλλην αντεκδίκησιν». Και τηλεγραφεί στον υπουργό Εξωτερικών
Νικόλαον Πολίτην «διά την λήψιν εξαιρετικής αυστηρότητος μέτρων προς πρόληψιν εκτρόπων».

Στις εφημερίδες της εποχής επικρατεί σύγχυση και τα σχετικά ρεπορτάζ δεν
αντικατοπτρίζουν τι ακριβώς συνέβη την Παρασκευή, 30 Ιουλίου, στη 1 μ.μ., στον
σταθμό Λυών των Παρισίων. Μόλις στις 8 Αυγούστου, η «Ακρόπολις» μεταφέρει
στους Έλληνες αναγνώστες το εκτεταμένο ρεπορτάζ της γαλλικής «Ματέν», η οποία
δίδει στιγμή τη στιγμή το αποτρόπαιο περιστατικό.

Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΙΣ

Εις το τραίνον εξπρές – Β, το οποίον αναχωρεί από την γραμμήν 2 εις τον
σταθμόν Λυών κατά τας 9,35′ είχε προστεθεί βαγκόν-λι-σαλόν. Το βαγόνι αυτό ήτο
προωρισμένον διά τον Έλληνα Πρωθυπουργόν κ. Βενιζέλον, ο οποίος συνοδευόμενος
υπό του κ. Μιχαλακοπούλου και του εν Ρώμη Πρεσβευτού της Ελλάδος κ. Κορομηλά,
του ιδιαιτέρου του γραμματέως κ. Μαρκαντωνάκη θα ανεχώρει δι’ Αθήνας.

Ακριβώς εις τας 8,20′ ο κ. Βενιζέλος έφθανεν εις τον σταθμόν Λυών επιβαίνων
του αυτοκινήτου τού κ. Άθω Ρωμάνου, Πρεσβευτού της Ελλάδος εν Παρισίοις, ο
οποίος εκάθητο παρά το πλευρόν του. Το αυτοκίνητον του Πρωθυπουργού ηκολούθον
δύο ή τρία άλλα, επί των οποίων επέβαινον άλλοι Έλληνες, κυρίες με άνθη και
αστυνομικοί, οι οποίοι συνώδευον παντού τον κ. Βενιζέλον από της εν τη Γαλλική
πρωτευούση παραμονής του. Όλα τα αυτοκίνητα ήλθον και εσταμάτησαν κατά σειράν
εις το προαύλιον του σταθμού.

Δύο μέρες μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών, στις 30 Ιουλίου 1920, και ενώ ο Βενιζέλος βρισκόταν στον σιδηροδρομικό σταθμό Λυών για να επιστρέψει στην Αθήνα, δύο απότακτοι αξιωματικοί οι Κυριάκης και Τσερέπης τον πυροβόλησαν με τα περίστροφά τους και τον τραυμάτισαν ελαφρά. Δεξιά: λαϊκή εικόνα της εποχής με τη σκηνή της απόπειρας (Αθήνα, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο)

Είχε δε έλθη εις τον σταθμόν ο κ. Βενιζέλος προ μιας ώρας της αναχωρήσεως του
τραίνου, λόγω προνοίας, διότι από τινων ημερών ελάμβανεν, απειλητικάς
επιστολάς. Εκτός δε τούτου εν συνεννοήσει μετά των Γαλλικών αρχών διά να
παραπλανηθούν οι απειλούντες άγνωστοι, είχεν αποφασισθή να μη υποβληθή ο κ.
Βενιζέλος εις τας διατυπώσεις της εισόδου, αλλά και να διέλθη μάλιστα από την
αίθουσαν των αποσκευών.

Δυστυχώς όμως, μολονότι τα άνω είχον τηρηθή μυστικά οι δολοφόνοι εγνώριζον
πόθεν θα εισέλθη, μετέβησαν εγκαίρως εις τον σταθμόν και ανέμενον τον κ.
Βενιζέλον διά να τον φονεύσουν.

Η ΣΚΗΝΗ ΤΗΣ ΑΠΟΠΕΙΡΑΣ

Ο κ. Βενιζέλος φορών κοστούμι γκρι κατέρχεται πρώτος από το αυτοκίνητον. Ο κ.
Ρωμάνος τον ακολουθεί κατά εν βήμα. Ο Πρωθυπουργός διέρχεται με γοργό βήμα την
θύραν και προχωρεί διά να φθάση εις το εξωτερικό προαύλιον του σταθμού. Δεξιά
του είχε τους μπάγκους όπου αποτίθενται αι αποσκευαί. Αριστερά του τα μικρά
γραφεία, με τα υάλινα χωρίσματα, του δημοτικού φόρου. Πλησίον της εξόδου
υπάρχει ένας ανελκυστήρ των αποσκευών. Την στιγμήν καθ’ ην ο κ. Βενιζέλος
φθάνει εις το ύψος του ανελκυστήρος τούτου φαίνονται λάμψεις, ακούονται
πυροβολισμοί, προερχόμενοι ακριβώς εκ των όπισθεν απ’ αμφοτέρων, των πλευρών.
Ταχύτατα τότε ο κ. Βενιζέλος ιδών τον κίνδυνον κύπτει και ορμήσας τρέχων
εξέρχεται από την αίθουσαν των αποσκευών. Εκεί ευρίσκεται πλέον όπισθεν του
τοίχου όπου ουδεμία πλέον σφαίρα δύναται να τον επιτύχη.

ΕΠΥΡΟΒΟΛΗΘΗ Ο κ. ΡΩΜΑΝΟΣ

Τα συνοδεύοντα τον Έλληνα Πρωθυπουργόν πρόσωπα ορμούν με ένα πήδημα εις
βοήθειάν του, ενώ τινές συλλαμβάνουν τους δολοφόνους. Ο κ. Ρωμάνος και ένας
αστυνόμος εντός ενός δευτερολέπτου φθάνουν εις τον ανελκυστήρα και
συλλαμβάνουν έναν νέον καλοενδεδυμένον, τον ένα των δολοφόνων, ο οποίος
πυροβολεί κατ’ αυτών τρις, άνευ αποτελέσματος, τον αφοπλίζουν και τον
παραδίδουν εις τους αστυνομικούς. Ουδεμίαν προέταξεν αντίστασιν.

Κατά τον αυτόν χρόνον δύο αστυνόμοι, ένας στρατιώτης, μερικοί σωφέρ και
ταξειδιώται συνέλαβον τον άλλον, ο οποίος, πολύ καλοενδεδυμένος και αυτός,
ητοιμάζετο να πυροβολήση κατά μήκος των γραφείων του δημοτικού φόρου οπόθεν
προσέτρεχε το πλήθος.

Μετά πολλού κόπου οι αστυνομικοί κατώρθωσαν να τον προφυλάξουν από την μανίαν
του κόσμου, όταν δε τέλος έφθασεν εις το αστυνομικόν τμήμα του Κενζ Βεν το
πρόσωπόν του ήτο αιματωμένο. Μετά την κατάθεσίν του περί της ταυτότητός του
τον μετέφερον εις το νοσοκομείον Οτέλ – Διέ διά να επιδέση το τραύμα του και
εκείθεν εις την δικαστικήν αστυνομίαν.

ΡΕΒΟΛΒΕΡ ΕΙΣ ΤΑΣ ΧΕΙΡΑΣ

Ο κ. Ρωμάνος εις συντάκτην της «Ματέν» διηγήθη ως εξής την απόπειραν.

Διερχόμεθα την αίθουσαν των αποσκευών και επρόκειτο να εξέλθωμεν εις τον
σταθμόν. Ο κ. Βενιζέλος ήτο προς τα δεξιά μου, οπότε αίφνης ακούω
πυροβολισμόν. Είδον τον κ. Πρωθυπουργόν να κάμη μίαν απότομην κίνησιν και να
προχωρή βήματά τινα, βαδίζων πάντοτε προς την δεξιάν πλευράν. Ταυτοχρόνως
παρετήρησα άνθρωπον, ο οποίος κρατούμενος από το πλήθος διεπληκτίζετο μετ’
αυτού. Κρατούσε ακόμη εις τας χείρας ρεβόλβερ. Αλλά σχεδόν ταυτοχρόνως όπισθέν
μου ακούω άλλους δύο πυροβολισμούς. Στρέφω. Ένας άνθρωπος με το χέρι τεταμένο
διηύθυνε το πιστόλι κατά του κ. Προέδρου. Επήδησα απάνω του και τον άρπαξα από
την μέσην, προσπαθώ να τον καταβάλω. Ευτυχώς προσέτρεξαν οι αστυνομικοί και
άλλα πρόσωπα και ούτω συνελήφθη και ο δεύτερος δολοφόνος.

ΕΙΣ ΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΝ

Ο κ. Βενιζέλος μετεφέρθη εις το νοσοκομείον της οδού Γεωργίου Μπιζέ, αμέσως
προ της εισόδου ετέθη φρουρά αστυνομικών, οι οποίοι απαγόρευον την είσοδον εις πάντα.

Όταν τον εξέδυσαν, άκουσαν να πίπτη εις το πάτωμα κάποιο πράγμα μεταλλικό. Ήτο
μία σφαίρα η οποία είχεν εισέλθη εις τα ρούχα του χωρίς να τον θίξη.

Η πρώτη μέριμνα του κ. Πρωθυπουργού ήτο να ερωτήση μήπως εκτυπήθη υπό των
δολοφόνων κανείς εκ των συνοδευσάντων αυτόν προσώπων.

Μετά ταύτα εραδιοσκοπήθη. Κατά την επίθεσιν των επιδέσμων ο κ. Βενιζέλος
συνωμιλούσε μετά του κ. Ρωμάνου. Βραδύτερον συνωμίλησε πάλιν μετ’ αυτού επί
των πλέω επειγουσών πολιτικών υποθέσεων, έλαβε γνώσιν των πολιτικών
τηλεγραφημάτων. Εν μια λέξει ήτο ζωηρότατος. Πολλάκις επανελάμβανε μειδιών
«Αυτήν την φοράν δεν θα πεθάνω».

Τον κ. Βενιζέλον νοσηλεύει ο ιατρός Λεμαρέ, ο οποίος ηγρύπνησε δι’ όλης της
νυκτός συντροφευόμενος υπό αδελφής του ελέους.

ΟΙ ΔΟΛΟΦΟΝΟΙ

Αδυνάτου κράσεως, εξαιρετικά ωχρός ο Κυριάκης, εκράτει το υπ’ αριθ. 30
δωμάτιον προς 10 φράγκα την ημέραν. Εις το Ξενοδοχείον μάς είπον ότι ήτο πολύ
μαλακός χαρακτήρ. Εγνώριζε την Γαλλικήν άριστα, μολονότι εδυσκολεύετο να την
ομιλήση. Διήγε καθ’ όλον το διάστημα της εν Παρισίοις διαμονής του βίον πολύ
τακτικόν. Εμελέτα πολύ τους Γάλλους κλασσικούς μεταξύ των οποίων επροτίμα τον
Μολιέρον, τον Ρακίνα και τον Κορνήλιον.

Καθημερινώς είρχετο και τον επεσκέπτετο ο Τσερέπης με τον οποίον εκάθητο εις
το δωμάτιόν του συνδιαλεγόμενος περίπου μίαν ώραν. Άλλος από τον Τσερέπην
επισκέπτης διά τον Κυριάκον δεν εφάνη εις το ξενοδοχείον.

Ο Τσερέπης εις τον αστυνόμον ει-Οτέλ και εις το υπ’ αριθ. 961 δωμάτιον είναι
ισχυροτέρας κράσεως από τον Κυριάκην, αλλά πολύ περιωρισμένος μη έχων σχέσιν
με κανέναν, πολύ κανονική επίσης ζωή, κάθε βράδυ επέστρεφε την δωδεκάτην μετά
το θέατρον.