Τα λάθη που «μαράζωσαν» τη γεωργία

Η επιλογή της ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ και ιδιαίτερα η διαπραγμάτευση
των όρων ένταξης σε αυτήν δεν αντιμετωπίστηκε από την τότε πολιτική ηγεσία της
χώρας με την καταλυτική για την τύχη της ελληνικής γεωργίας σοβαρότητα.

Σε επίσημα ντοκουμέντα, καθώς και σε άλλα κείμενα, επιστημόνων και φορέων του αγροτικού χώρου στηρίζεται η μελέτη στο βιβλίο του Σπύρου Σελιανίτη

Αποτέλεσμα της πολιτικής αυτής είναι να καταστρέφεται ο πληθυσμικός,
κοινωνικός και οικονομικός ιστός της ελληνικής υπαίθρου ως αποτέλεσμα όχι μόνο
της μεγάλης δημογραφικής κρίσης που διέρχεται η χώρα αλλά και της αγροτικής
πολιτικής που ασκήθηκε τα τελευταία 37 χρόνια στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό είναι το συμπέρασμα της μελέτης του ειδικού σε θέματα αγροτικής πολιτικής
κ. Σπύρου Σελιανίτη, η οποία εκδόθηκε πρόσφατα από τον εκδοτικό οίκο
«Προσκήνιο» και έχει τον τίτλο «Οι σκοτεινές διαδρομές της γεωργικής
πολιτικής». Η μελέτη αυτή, που στηρίχθηκε σε επίσημα ντοκουμέντα αλλά και άλλα
κείμενα, επιστημόνων και φορέων του αγροτικού χώρου, προσπαθεί να διερευνήσει
τα αίτια της βαθιάς κρίσης που διέρχεται σήμερα η αγροτική οικονομία της
χώρας. Ο συγγραφέας της επιχειρεί να διερευνήσει τι συνέβη και «διαψεύσθηκαν
τόσες προσδοκίες και χάθηκαν τόσες ελπίδες που είχαν επενδύσει όσοι είχαν
πεισθεί για την ωφελιμότητα της επιλογής της ένταξης. Μιας ένταξης, οι οιωνοί
της οποίας υπόσχονταν να είναι θετικοί τόσο για την ελληνική οικονομία στο
σύνολό της όσο και για την αγροτική οικονομία ειδικά».

Βεβαίως υπήρχαν και οι πολέμιοι της ένταξης που όπως υποστηρίζει ο κ. Σπύρος
Σελιανίτης με «σοβαρά επιχειρήματα προέβλεπαν σκληρές δυσμενείς συνέπειες για
την οικονομία και ιδιαίτερα για τον γεωργικό της τομέα».

Οι προσδοκίες

Οι προσδοκίες των υποστηρικτών της ένταξης στηρίζονταν στις απορρέουσες από τη
σύμβαση ένταξης κοινοτικές δεσμεύσεις, σύμφωνα με τις οποίες «οι συμβαλλόμενοι
ήσαν αποφασισμένοι να εξασφαλίσουν τη συνεχή βελτίωση των βιοτικών συνθηκών
εις την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα δι’ επιταχύνσεως της οικονομικής
προόδου και δι’ αρμονικής διευρύνσεως των συναλλαγών ώς και να μειώσουν την
απόστασιν μεταξύ της οικονομίας της Ελλάδος και της οικονομίας των
κρατών-μελών της Κοινότητας…».

Μάλιστα, η τότε κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή η οποία και επέσπευσε τις
διαδικασίες προσχώρησης της Ελλάδος στην ΕΟΚ και αργότερα, το 1981, της
ένταξης, διεκήρυσσε «τα μεγάλα ωφελήματα για τον γεωργικό τομέα της οικονομίας
με την εφαρμογή της κοινής αγροτικής πολιτικής».

Επισημαίνεται ότι όταν υπογράφηκε η Συμφωνία των Αθηνών, που συνέδεε την
Ελλάδα με την ΕΟΚ, ο γεωργικός τομέας ήταν ο ισχυρότερος της εθνικής μας
οικονομίας και κάλυπτε το μεγαλύτερο μέρος του εξαγωγικού εμπορίου με ισχυρή
τάση για περαιτέρω ανάπτυξη.

Το ιστορικό

Η προσπάθεια του συγγραφέα να ερευνήσει και να καταγράψει τους σημαντικότερους
σταθμούς στην 37χρονη πορεία της χώρας από τη σύνδεσή της με την ΕΟΚ μέχρι και
σήμερα δεν ήταν εύκολη, καθώς έπρεπε να μελετήσει:

* Τις περίπλοκες και δυσνόητες 4 βασικές συμφωνίες της χώρας μας με την ΕΟΚ
που ήταν: της σύνδεσης το 1962, της ένταξης το 1981, της ενιαίας ευρωπαϊκής
πράξης το 1987 και του Μάαστριχτ το 1992.

* Το περιεχόμενο μεγάλου φάσματος πηγών πληροφόρησης, οι σημαντικότερες από
τις οποίες ήταν τα πλήρη πρακτικά των συζητήσεων στη Βουλή για την κύρωση των
τεσσάρων συμφωνιών.

Μια άλλη σημαντική δυσκολία που αντιμετώπισε ο κ. Σελιανίτης στην προσπάθεια
του να καταγράψει την πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων έναντι της ΕΟΚ ήταν
όπως υποστηρίζει, οι «πολλές και σοβαρές εναλλαγές πολιτικών εξελίξεων που
επηρέασαν κατά διαφορετικό τρόπο την πολιτική της χώρας μας σε σχέση με την
εφαρμογή των συμφωνιών».

Η απόφαση για τη συμφωνία προσχώρησης είχε το σοβαρό μειονέκτημα ότι δεν
έχαιρε της απαιτούμενης για ένα τέτοιο ήσσονος σημασίας γεγονός εθνικής
συναίνεσης, καθώς η τότε αντιπολίτευση θεωρούσε, σύμφωνα με τα πρακτικά της
Βουλής, την κυβέρνηση αλλά και τη συμφωνία σύνδεσης ως «προϊόντα βίας και νοθείας».

Στη συνέχεια ο συγγραφέας της μελέτης υποστηρίζει ότι «οι διαπραγματεύσεις με
την ΕΟΚ μέχρι το 1981 (με εξαίρεση την περίοδο της δικτατορίας όπου είχε
παγώσει κάθε επαφή με την Κοινότητα) έγιναν με απόλυτη μυστικότητα με απόκρυψή
τους ακόμη και από τα κόμματα της Βουλής».

Μάλιστα, η άρνηση της τότε κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή να δώσει στα
κόμματα της αντιπολίτευσης τα πρακτικά των διαπραγματεύσεων είχαν σαν
αποτέλεσμα την αποχή του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ από τη συζήτηση στη Βουλή για την
κύρωση της ένταξης. Μετά την υπογραφή της συμφωνίας ένταξης η χώρα οδηγήθηκε
σε βουλευτικές εκλογές.

Ο προεκλογικός αγώνας διεξήχθη με φόντο τις καταγγελίες του τότε κόμματος της
αξιωματικής αντιπολίτευσης, του ΠΑΣΟΚ, για τις σοβαρότατες δεσμεύσεις των
κυβερνήσεων της Ν.Δ., καθώς και «τη δοκιμασία στην οποία είχε αρχίσει να
υποβάλλεται ο αγροτικός κόσμος της χώρας από την εφαρμογή των κανονισμών της
ΕΟΚ με βάση τις παραπάνω δεσμεύσεις».

Τα 7 σημεία που… «μπλόκαραν» τις καλύτερες μέρες

Αναφερόμενος στη σημερινή κατάσταση της αγροτικής οικονομίας, ο συγγραφέας
εκτιμά ότι «η απειλούμενη διαγραφή των 325.919 αγροτών του μητρώου των αγροτών
που ανήκουν στην κατηγορία των μη κατά κύριο επάγγελμα αγροτών θα οδηγήσει
στην ερήμωση ευρύτατων περιοχών της χώρας μας».

Παράλληλα, εκτιμά ότι η κατάργηση ορισμένων διευθύνσεων του υπουργείου
Γεωργίας, «που εργάστηκαν αποτελεσματικά για τη γεωργική ανάπτυξη», θα έχει ως
αποτέλεσμα «να ενταθεί η αποσυνθετική πορεία» του γεωργικού τομέα της
ελληνικής οικονομίας. Το τελικό συμπέρασμα της έρευνας του κ. Σπύρου Σελιανίτη
είναι ότι «το όλο εγχείρημα της επιλογής και ιδιαίτερα της απόλυτα μυστικής
για τους αγρότες διαπραγμάτευσης των όρων της ένταξης στην ΕΟΚ δεν
αντιμετωπίστηκε με την καταλυτική για την τύχη της ελληνικής γεωργίας και των
εξεγερμένων αγροτών σοβαρότητα».

Ο συγγραφέας καταγράφει επτά σημαντικές κατά την εκτίμησή του παραλείψεις και
λάθη, που είχαν ως αποτέλεσμα οι προσδοκίες των αγροτών για καλύτερες μέρες
που θα ακολουθούσαν την ένταξη στην ΕΟΚ να μην επαληθευτούν.

Οι επτά αυτές παραλείψεις-λάθη είναι:

* Η αγνόηση από την τότε πολιτική ηγεσία των επισημάνσεων κορυφαίων πολιτικών
και επιστημονικών προσωπικοτήτων της εποχής για τους κινδύνους που εγκυμονούσε
η συνεργασία μιας φτωχής χώρας με τους οικονομικούς γίγαντες της Ευρώπης.

* Η ανυπαρξία μελέτης σε βάθος του αγροτικού προβλήματος της χώρας.

* Η αποδυνάμωση των γεωτεχνικών υπηρεσιών της χώρας αντί της περαιτέρω
ενδυνάμωσής των σηματοδοτούσε την κατάργηση των οργάνων εκείνων που θα
αντιμετώπιζαν τα νέα και πολύ δυσκολότερα προβλήματα της αγροτικής οικονομίας
στο άγνωστο περιβάλλον της ΕΟΚ.

* Ήταν λάθος η ριζικά εσφαλμένη ως βάση εκκίνησης για την εφαρμογή γεωργικής
πολιτικής η αποδοχή ότι η ελληνική γεωργική οικονομία είναι συμπληρωματική
αυτής της ΕΟΚ και σε όσους τομείς δεν είναι, θα γίνει.

* Οι περιορισμοί στις καλλιεργούμενες εκτάσεις και στην παραγωγή, ενώ
θεσμοθετήθηκαν το 1987 με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, είχαν αρχίσει να
εφαρμόζονται πριν καν προσχωρήσει η χώρα στην ΕΟΚ με τη μορφή της ένταξης.

* Σημειώθηκε από την πλευρά της ΕΟΚ, με πρόσχημα τη δικτατορία, σωρεία
παραβιάσεων, επιζήμιων για την Ελλάδα, των συμφωνιών που είχαν υπογραφεί.

* Εγκαταλείφθηκε η εφαρμογή της αρχής της κοινοτικής προτίμησης για τα μη
παραγόμενα από όλους τους εταίρους γεωργικά προϊόντα.