ΔΡΟΜΟΙ

Επιτέλους…

… η παγκοσμιοποίηση απέκτησε τον νομπελίστα της. Είναι ο Καναδός καθηγητής
του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης Ρόμπερτ Μαντέλ, ο οποίος
βραβεύτηκε χθες με το Νόμπελ για την Οικονομία. Το φετινό Νόμπελ δεν έχει
βέβαια τη γοητεία του περυσινού, που είχε απονεμηθεί στον Ινδό Αμάρτια Σεν για
το έργο του σχετικά με τους οικονομικούς μηχανισμούς που βυθίζουν τον Τρίτο
Κόσμο στους λιμούς και τη φτώχεια. Όσο για το προπερυσινό, έναν χρόνο μετά την
απονομή του αποδείχτηκε πως ο Ρόμπερτ Μέρτον και ο Μάιρον Σολς δεν ήταν
«προφήτες». Οι δύο νομπελίστες του 1997, οι οποίοι είχαν την ατυχία να
διευθύνουν το επενδυτικό κεφάλαιο Long-Term Capital Management, το «έριξαν
έξω» απειλώντας με κρίση τη Γουώλ Στρητ. Απεύχεται κανείς τέτοια τύχη στον
Μαντέλ. Άλλωστε, ο ίδιος είναι πραγματικός προφήτης.

Εδώ και 30 χρόνια…

… είχε προφητεύσει πως κάποτε χώρες όπως η Ταϊλάνδη και η Ρωσία θα
υποχρεώνονταν να εγκαταλείψουν τη σταθερή ισοτιμία των νομισμάτων τους με το
δολάριο. Η ασιατική νομισματική κρίση ήρθε να επιβεβαιώσει επώδυνα τις
προφητείες του. Μπορεί επίσης να θεωρηθεί και ο προφήτης του ευρώ, αφού ήδη
από το 1961 εκθείαζε τα πλεονεκτήματα ενός κοινού νομίσματος (μικρότερο κόστος
συναλλαγών και λιγότερη αβεβαιότητα στις τιμές). Μιλώντας για «βέλτιστες
νομισματικές ζώνες», έθετε ένα πρωτοποριακό ερώτημα: δεν θα ήταν πιο επωφελές
να εγκαταλείψουν οι χώρες τη νομισματική κυριαρχία τους υπέρ ενός κοινού
νομίσματος; Ήταν έτσι ο πρώτος που αμφισβήτησε τις σταθερές συναλλαγματικές
ισοτιμίες, την ακινησία των κεφαλαίων και τα εθνικά νομίσματα. Ο Μαντέλ
προέβλεψε πώς πρέπει να είναι διαρθρωμένες οι οικονομίες στον κόσμο που ζούμε
σήμερα. Γι’ αυτό μπορεί να χαρακτηριστεί ο θεωρητικός της παγκοσμιοποίησης.
Αυτό αναφέρει άλλωστε στο σκεπτικό της η Βασιλική Ακαδημία Επιστημών της
Σουηδίας: «Θεμελίωσε τη θεωρία που διέπει τη νομισματική και δημοσιονομική
πολιτική στις ανοιχτές οικονομίες».

Ο Μαντέλ…

… πιστεύει πως η δημιουργία μιας ενιαίας νομισματικής ζώνης στην Ευρώπη θα
συμβάλει στη σταθερότητα του παγκόσμιου συστήματος. Και εδώ ακριβώς έρχεται να
κάνει άλλη μια προφητεία: πως σε λίγο ο κόσμος θα στηρίζεται πάνω σε δύο
νομισματικούς πυλώνες, το δολάριο και το ευρώ, που θα λειτουργούν
συμπληρωματικά. Όποτε εξασθενεί το ένα, θα ενισχύεται το άλλο. Όχι όμως
υπερβολικά. Γιατί τότε θα γκρεμιστούν οι πυλώνες. Γι’ αυτό προτείνει μια κοινή
διαχείριση των ισοτιμιών των δύο νομισμάτων, έναν συντονισμό, κατά προτίμηση ­
τι άλλο; ­ από την ομάδα των πλουσιοτέρων χωρών του κόσμου.

Τι γίνεται…

… όμως με την κερδοσκοπία; Δεν είναι εμπόδιο στη νομισματική σταθερότητα;
Για την παγκοσμιοποιημένη σκέψη του Μαντέλ, όχι. Λειτουργεί, λέει, διορθωτικά,
σχεδόν τιμωρητικά, αφού τα κερδοσκοπικά κεφάλαια πηγαίνουν εκεί ακριβώς όπου
«μυρίζονται» στρεβλώσεις και επιβάλλουν υποτίμηση ή ανατίμηση του «άτακτου»
νομίσματος. Πληκτικά όλα αυτά για κάποιον που αισθάνεται πολύ πιο κοντά στη
ζεστή καρδιά και την οικουμενική σκέψη ενός Αμάρτια Σεν ­ όμως άλλο
παγκοσμιοποίηση και άλλο οικουμενικότητα. Άλλωστε, το ίδιο πληκτικός είναι και
ο τρόπος που διάλεξε ο Μαντέλ να ξοδέψει το ένα εκατομμύριο δολάρια που
συνοδεύουν το βραβείο: θα επισκευάσει με αυτά έναν πύργο (φωτό) που έχει
αγοράσει στην Ιταλία…