ΔΡΟΜΟΙ

Στο μενού…

… του προγεύματος, στο δωμάτιό του σε ένα ξενοδοχείο της Αβάνας, ο
Αμερικανός αρθρογράφος διαπίστωσε ότι είχε τέσσερις επιλογές: αμερικανικό,
κοντινένταλ, κρεόλ και ρωσικό. Το ρωσικό περιλάμβανε χαβιάρι, καπνιστό σολομό
και σαμπάνια έναντι 125 δολαρίων. Μόνο ένας Ρώσος επιχειρηματίας με λογαριασμό
στην Τράπεζα της Νέας Υόρκης θα μπορούσε να το πληρώσει. Ας είναι. Το ρωσικό
πρόγευμα στο «Μελία Κόιμπα» είναι ένα από τα λιγοστά κατάλοιπα της κάποτε
έντονης ρωσικής παρουσίας. Η Κούβα δεν είναι σήμερα για το Κρεμλίνο παρά άλλη
μια φτωχή χώρα που χρωστάει στη Ρωσία δισεκατομμύρια δολάρια. Μα για την
κουβανική κυβέρνηση, η Ρωσία είναι κάτι παραπάνω. Κάτι που η Κούβα δεν θα
ήθελε ποτέ να γίνει. Μπορεί ο Κάστρο να μην είναι στα πάνω του αυτές τις
ημέρες, αλλά σίγουρα μπορεί να περηφανεύεται: «Εμείς δεν καταρρεύσαμε σαν τη Ρωσία!».

Το φυλλάδιο…

… που έδωσαν στον αρθρογράφο των «Τάιμς της Νέας Υόρκης» Τόμας Φρίντμαν
μόλις έφτασε στην Αβάνα επιγραφόταν «Το κουβανικό θαύμα και το μέλλον του».
Σκέφτηκε πως θα έγραφε για την αύξηση της παραγωγής ζάχαρης. Όμως όχι. Έγραφε
για το πώς η Κούβα άντεξε στην απώλεια σοβιετικής βοήθειας ύψους 6
δισεκατομμυρίων δολαρίων τον χρόνο και για το πώς ο κουβανικός λαός τώρα
«χαμογελάει σε εκείνους που βιάστηκαν να γίνουν νεκροθάφτες του». Πάντως, η
επιβίωση μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ δεν είναι θαύμα. Είναι αποτέλεσμα μιας
σκληρής πραγματικότητας: η επανάσταση με την οποία ο Κάστρο και οι σύντροφοί
του πήραν την εξουσία πριν από σαράντα χρόνια δεν είναι «βελούδινη». Και η
Κούβα είναι ένα απομονωμένο νησί. Ανοίγεις το ραδιόφωνο και μάταια ψάχνεις να
βρεις κάποιο ξένο σταθμό. Εύκολα η χώρα μπόρεσε να μείνει μακριά από τις
αναταράξεις της Ανατολικής Ευρώπης.

Με τα χρόνια…

… οι περισσότεροι διαφωνούντες έφυγαν στο Μαϊάμι. Όσοι Κουβανοί έμειναν,
ακόμη και εκείνοι που έχουν πια σιχαθεί τα κουπόνια, δεν παύουν να σέβονται
τον Κάστρο: αυτός τους έδωσε μια αξιοπρεπή «κουβανική ταυτότητα».
Μισανοίγοντας τις πόρτες στον τουρισμό και τις ξένες επενδύσεις, η κυβέρνηση
μπόρεσε να αντλήσει όσους πόρους της χρειάζονταν χωρίς να υποχρεωθεί σε
ριζικές πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Βέβαια, οι Κουβανοί δύσκολα τα φέρνουν
βόλτα. Γι’ αυτό, λέει ο Φρίντμαν, οι Αμερικανοί πρέπει να επανεξετάσουν την
πολιτική τους.

Ο Ψυχρός…

… Πόλεμος έχει τελειώσει. Χωρίς τους σοβιετικούς, η μοναδική απειλή είναι
μια ξαφνική κατάρρευση ή ένας εμφύλιος πόλεμος μετά τον Κάστρο. Ο αμερικανικός
στόχος δεν πρέπει να είναι να σπρωχτεί η Κούβα στην άβυσσο ούτε να «φαγωθεί» ο
Κάστρο. Η μόνη μάχη που απομένει να δοθεί είναι για να γίνει η Κούβα βιώσιμη
και να προσεγγίσει σιγά σιγά τη Δύση. Γι’ αυτό, οι ΗΠΑ θα πρέπει να άρουν το
εμπάργκο και να βοηθήσουν τους Κουβανούς να θέσουν τις βάσεις για την
οικονομική τους ανάπτυξη. Ακούγοντας κανείς τον Κάστρο να μιλάει με πάθος και
θέρμη στις λαϊκές συγκεντρώσεις, ντυμένος με την πράσινη στρατιωτική στολή
του, αναρωτιέται: «Άραγε ξέρει πως ο πόλεμος έχει πια τελειώσει;». Μα πώς να
το ξέρει, όταν δεν το ξέρουν ούτε οι ίδιοι οι Αμερικανοί;