Τρίζουν τα θεμέλια του γερμανικού πλούτου

Όταν πριν από εννέα χρόνια τα 82 εκατομμύρια Γερμανών ενώθηκαν και πάλι σ’
ένα κράτος, η Γερμανία φάνηκε να αναδύεται από τις σκιές των ναζιστικών και
κομμουνιστικών δικτατοριών ως η νέα υπερδύναμη, με την τρίτη ισχυρότερη
οικονομία του κόσμου.

Σρέντερ – Κολ. Στην τελετή για τα εννέα χρόνια από την επανένωση, στις 3 Οκτωβρίου, στο Βισμπάντεν. Ούτε ο νυν καγκελάριος ούτε ο προκάτοχός του μπόρεσαν να επιβάλουν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, ώστε να αναχαιτίσουν την οικονομική παρακμή της Γερμανίας

Δέκα χρόνια όμως μετά την πτώση του Τείχους τα θεμέλια του γερμανικού πλούτου
τρίζουν επικίνδυνα. Πολιτικοί, οικονομολόγοι, συνδικαλιστές και επιχειρηματίες
συμφωνούν ότι η Γερμανία ζει πάνω από τις δυνάμεις της και ότι δεν κατάφερε να
πετύχει τη συναίνεση της κοινωνίας για το πώς θα επιλυθεί η κρίση.

Τεράστιο χρέος

«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να ζούμε με τον τρόπο που έχουμε συνηθίσει»,
δήλωσε πρόσφατα ο καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ στο ανακαινισμένο Ράιχσταγκ.
«Έχουμε δημιουργήσει ένα τεράστιο χρέος που υπονομεύει το μέλλον των παιδιών
μας. Η πρόκληση που αντιμετωπίζουμε δεν αφορά τίποτε λιγότερο από το μέλλον
του έθνους». Αναγνωρίζοντας το μέγεθος της κρίσης, ο κ. Σρέντερ στοιχημάτισε
την επιβίωση της κυβέρνησής του στο μεγαλύτερο μεταρρυθμιστικό πακέτο στην
ιστορία της μεταπολεμικής Γερμανίας. Θέλει να επιβάλει περικοπές στον
προϋπολογισμού ύψους 16 δισ. δολαρίων, ώστε να περιορίσει τη συσσώρευση των
ελλειμμάτων που δημιουργεί η σπατάλη του κοινωνικού κράτους. Οι καταστρεπτικές
ήττες όμως που υπέστη η κυβέρνησή του στις τοπικές εκλογές σε διάφορα
ομόσπονδα κρατίδια αυτόν τον χρόνο δημιουργούν την εντύπωση ότι οι ψηφοφόροι
είναι απρόθυμοι να υποβληθούν και στην παραμικρή θυσία, ώστε να διορθωθούν τα
κακώς κείμενα του κοινωνικού συμβολαίου.

Ο τρόπος με τον οποίο η Γερμανία θα αντεπεξέλθει στην πρόκληση, να
εκσυγχρονίσει την οικονομία της, επηρεάζει και τις τύχες των γειτονικών
κρατών. Η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη χώρα δυτικά της Ρωσίας και η οικονομία
της είναι δύο φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Βρετανίας. Σήμερα είναι πιο
σημαντική από κάθε άλλη φορά για τη σταθερότητα της Ευρώπης.

Περιφερειακή δύναμη

Ως περιφερειακή δύναμη η Γερμανία έχει σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο
ξεπερνώντας τις αγκυλώσεις του παρελθόντος και αντιμετωπίζοντας τις ιστορικές
της ευθύνες. Πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ανέπτυξε στρατεύματα έξω
από τα σύνορά της συμμετέχοντας στην ειρηνευτική δύναμη του ΝΑΤΟ. Δέχτηκε
περισσότερους πρόσφυγες από τα Βαλκάνια από όλες τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές
χώρες μαζί και έπαιξε σημαντικό ρόλο, ώστε να γίνουν δεκτές οι υποψηφιότητες
της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Τσεχίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το μέλλον όμως των γερμανικών πολιτικών φιλοδοξιών εξαρτάται από την ικανότητα
που θα επιδείξει η χώρα στο να τακτοποιήσει τα οικονομικά της. «Η ευημερία της
Γερμανίας είναι αναγκαία, ώστε να εξασφαλιστεί η σταθερότητα όχι μόνο στο
εσωτερικό, αλλά και πέρα από τα σύνορά μας», υποστηρίζει ο Μίχαελ Στίρμερ,
σύμβουλος του πρώην καγκελαρίου Χέλμουτ Κολ σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.

900 δισ. δολάρια

Το πρόβλημα είναι σαφές: Το γενναιόδωρο κοινωνικό κράτος που δημιουργήθηκε
στην περίοδο της μεταπολεμικής ευημερίας έχει γίνει πάρα πολύ ακριβό. Το
κόστος για να συντηρηθούν τα τέσσερα εκατομμύρια των ανέργων, για να πληρωθούν
συντάξεις στο ύψος των μισθών και για να σπαταληθούν περίπου 100 δισ. δολάρια
τον χρόνο στο ανατολικό τμήμα του κράτους, προκάλεσαν τον τριπλασιασμό του
εθνικού χρέους μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία. Ανέρχεται σήμερα σε περίπου
900 δισ. δολάρια.

Το τεράστιο κόστος διώχνει τις επενδύσεις. Με ένα μέσο ωριαίο κόστος που
φτάνει τα 30 δολάρια, περίπου το διπλό από τις ΗΠΑ, εταιρείες σαν τη Ζίμενς
και τη Φολκσβάγκεν μεταφέρουν την παραγωγή στο εξωτερικό. Περισσότερο από ένα
εκατομμύριο δουλειές έχουν χαθεί από το 1995 και η τάση αυτή επιταχύνεται.

Υπογεννητικότητα

Η υπογεννητικότητα απειλεί επίσης το μέλλον της Γερμανίας. Ένας στους πέντε
Γερμανούς θα αποχωρήσει σύντομα από την αγορά εργασίας απολαμβάνοντας
γενναιόδωρες συντάξεις. Η δημογραφική τάση σημαίνει ότι ένας μικρότερος
πυρήνας εργατικού πληθυσμού θα πρέπει να τις χρηματοδοτήσει.

Οι σύμβουλοι του καγκελαρίου Σρέντερ διηγούνται ότι ο καγκελάριος ήταν
έκπληκτος όταν διαπίστωσε τη δεινή κατάσταση στην οποία είχαν περιέλθει τα
οικονομικά του κράτους υπό τον προκάτοχό του Χέλμουτ Κολ. Ο συναινετικός
καγκελάριος της ενότητας προσπάθησε να ικανοποιήσει όλον τον κόσμο χορηγώντας
τεράστια ποσά στην Ανατολική Γερμανία και τροφοδοτώντας ταυτόχρονα την
ανάπτυξη στη Δυτική.

Μακρύς δρόμος

Αντιμέτωπο με την πρόκληση της παγκοσμιοποίησης, το Βερολίνο φαίνεται λιγότερο
προετοιμασμένο από κάθε άλλη φορά να κάνει τα απαραίτητα βήματα, ώστε να
ενεργοποιήσει εκ νέου τη ζωτικότητα της κοινωνίας. «Το έθνος είναι ενωμένο,
έχει όμως κακή διάθεση», ισχυρίζεται ο συγγραφέας Γκίντερ ντε Μπρουν. Ο
σύμβουλος του καγκελαρίου Ρολφ Σβάνιτς πιστεύει πως «θα είναι μακρύς ο δρόμος
μέχρι να δούμε φως στο τούνελ της γερμανικής ενοποίησης. Τα προβλήματα
εξακολουθούν να είναι τεράστια».

Οι εξτρεμιστές

Με τους πρώην κομμουνιστές να έχουν εδραιωθεί ως το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα
στην Ανατολή και τα ξενόφοβα ακροδεξιά κόμματα να κερδίζουν έδαφος στα τοπικά
κοινοβούλια, είναι δικαιολογημένη η ανησυχία πως αν εξακολουθήσουν οι
αποτυχίες των κυβερνήσεων κεντρώων κομμάτων, οι εξτρεμιστές θα ενισχυθούν.