ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Πολιτική και ευτυχία

Η χίμαιρα (σκίτσο από τη «Ρεπού-μπλικα»)

Η πολιτική μπορεί να χαρίσει την ευτυχία; Σ’ αυτό το ερώτημα είναι αφιερωμένο
το νέο τεύχος του ιταλικού περιοδικού «Reset» που κυκλοφόρησε πριν από μερικές
μέρες. Όσο οι «θεσμοί-κοχύλια» (shell institutions: νεολογισμός του Άντονυ
Γκίντενς για το κόμμα, την εκκλησία, την οικογένεια, το χωριό) προστάτευαν
τους πολίτες και διατηρούσαν το άγχος τους σε χαμηλά επίπεδα, υπήρχε κάποια
ισορροπία. Ήξερες ποιος είσαι και πώς περίπου θα κινηθείς από την αρχή μέχρι
το τέλος. Τώρα που οι θεσμοί αυτοί αμφισβητούνται και υπονομεύονται, με
πρωτοβουλία μάλιστα των ανά τον κόσμο σοσιαλδημοκρατών, η προσωπική ζωή του
πολίτη τίθεται σε κίνδυνο. Δεν αρκούν πλέον οι συζητήσεις για τις δημόσιες
δαπάνες, την ανάπτυξη και την καταπολέμηση του πληθωρισμού, σημειώνει στο
εισαγωγικό του άρθρο ο Τζανκάρλο Μποζέτι. Απαιτούνται επειγόντως απαντήσεις
για την ανθρώπινη ποιότητα της ύπαρξής μας.

Η πολιτική έχει σταματήσει σε μια ατομιστική αντίληψη της ζωής, επιδιώκοντας
την υλική πρόοδο μέσα από τους μηχανισμούς της αγοράς, τονίζει ο Άγγλος
κοινωνιολόγος Ίαν Κρίστι, που συνδέεται με τον Τόνυ Μπλαιρ και το ινστιτούτο
Demos. Η ποιότητα της ύπαρξής μας, όμως, δεν εξαρτάται μόνον από το άτομο,
αλλά στηρίζεται σε συλλογικά θεμέλια της κοινωνικής τάξης. Ο «Τρίτος Δρόμος»
δεν έχει δυστυχώς πει μέχρι τώρα τίποτα καινούργιο για την ανάγκη μιας
ισορροπίας ανάμεσα στην ελευθερία, την ισότητα και την αίσθηση της κοινότητας.
Κατά τον Ζαν-Μπατίστ ντε Φουκώ, ηγετική φυσιογνωμία της γαλλικής Αριστεράς, η
οικονομία έχει γίνει αυτοσκοπός, χρησιμοποιώντας τον άνθρωπο αποκλειστικά ως
μέσον. Για να ανακτήσει η πολιτική την ηθική της διάσταση, χρειάζεται μια νέα
«αντίσταση». Αντίσταση στον κοινωνικό αποκλεισμό, αλλά και στην εκμετάλλευση.
Αντίσταση στην έλλειψη νοήματος, αλλά και στη σχιζοφρένεια που μας υποχρεώνει
να απορρίπτουμε αυτό που πραγματικά είμαστε και θέλουμε να γίνουμε.

Αντίσταση στην απλοποιημένη σκέψη που προσβάλλει την αλήθεια. Αντίσταση στην
καθυπόταξη της ομορφιάς στη μαζική κουλτούρα και την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνολογίας.

Κι αυτή η αντίσταση θα φέρει άραγε την ευτυχία; Όχι, πρόκειται για
ψευδαίσθηση, απαντά ο Αλμπέρτο Ασόρ Ρόζα, συγγραφέας ενός βιβλίου με τον τίτλο
«Η ευτυχία και η πολιτική». Είναι αλήθεια ότι από την Αριστερά λείπει η ψυχή,
αλλά δεν μπορεί να την ξαναβρεί απευθύνοντας εκκλήσεις στην καλή θέληση των
πολιτών και τα αλτρουιστικά οράματα. Η Αριστερά δεν έχει ψυχή γιατί δεν έχει
πια σώμα. Αυτό είναι το αδύνατο σημείο της. Δεν μπορεί πια να ορίσει τις
τάξεις που τα συμφέροντά τους υποτίθεται πως εκπροσωπεί. Είναι οι χειρώνακτες
εργάτες; Οι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες; Οι συνταξιούχοι; Κανείς δεν μπορεί να
το πει. Η σημερινή κρίση των ιδεολογιών είναι αποτέλεσμα αυτής ακριβώς της
σύγχυσης. Το σώμα των ιδεών εξατμίστηκε μαζί με τις κοινωνικές κατηγορίες που
τις εξέφραζαν. Η εξίσωση των μισθών, για παράδειγμα, είναι ένα θέμα για το
οποίο δεν μιλάει πια κανείς. Εκείνος, τουλάχιστον, καταφέρνει να είναι
ευτυχισμένος; «Ναι, παρόλο που ασχολούμαι με την πολιτική».