Φθηνά τα προϊόντα, ακριβές οι υπηρεσίες

Η απροσδόκητα μεγάλη άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου από την αρχή του
έτους ήταν ο έκτακτος παράγοντας που προσέθεσε νέες δυσκολίες στην
αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Όμως, η σταθερή και μόνιμη απειλή του
πληθωρισμού προέρχεται από το εσωτερικό. Πρόκειται για τις τιμές των
υπηρεσιών, οι οποίες εξακολουθούν να κινούνται με ρυθμούς αύξησης
υπερδιπλάσιους από τις τιμές των άλλων τομέων της οικονομίας, που παρουσιάζουν
ταχύτερη αποκλιμάκωση. Έτσι, σε αξιοσημείωτο βαθμό οι τιμές των υπηρεσιών
αντισταθμίζουν τις θετικές επιδράσεις που έχει η πτώση των τιμών στους άλλους
τομείς, όπως στη διατροφή και σε άλλα προϊόντα της βιομηχανίας, με αποτέλεσμα
να αναδεικνύονται σε κύριο τροφοδότη των πληθωριστικών πιέσεων. Έτσι κάνουν
πιο δύσκολη την επίτευξη του στόχου που έχει θέσει η κυβέρνηση για πληθωρισμό
στο 1,6% (αρχή – τέλος δωδεκαμήνου) τον Φεβρουάριο προκειμένου η χώρα να
ικανοποιήσει το σχετικό κριτήριο και να επιτευχθεί η ένταξή της στην ΟΝΕ.

Αυτό προκύπτει από τα τελευταία στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας
(ΕΣΥΕ) που αφορούν στην εξέλιξη όλων των κρίσιμων δεικτών του πληθωρισμού.
Πρόκειται για την ακτινογραφία του πληθωρισμού την οποία παρουσιάζει σήμερα η
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ». Από την ακτινογραφία αυτή μπορούν να διαγνωσθούν τα σημεία στα
οποία πάσχει ο πληθωρισμός.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία, τον Αύγουστο ο πληθωρισμός σε μέσα επίπεδα
έτρεχε με 2,8%, ενώ τον ίδιο μήνα ο δείκτης των τιμών στον τομέα των υπηρεσιών
(που αποτελεί έναν από τους δείκτες που συνθέτουν τον γενικό δείκτη)
παρουσίαζε αύξηση 5,2%. Ταυτόχρονα ο δείκτης τιμών στον τομέα της διατροφής
παρουσίασε αύξηση μόλις 2,4%.

Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι οι τιμές στις υπηρεσίες αυξάνονται με
υπερδιπλάσιο ρυθμό από τις τιμές στα είδη διατροφής και αποτελούν την πιο
σημαντική αιτία ­ εκτός από την άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου ­ που ο
πληθωρισμός (σε μέσα επίπεδα) βρίσκεται σήμερα στο 2,8% και όχι σε χαμηλότερα
επίπεδα που θα ενέπνεαν μεγαλύτερη σιγουριά για την επίτευξη του κρίσιμου
κριτηρίου για την είσοδο της χώρας στην ΟΝΕ.

Αρμόδια στελέχη του οικονομικού επιτελείου σημειώνουν χαρακτηριστικά ότι αν
και στον τομέα των υπηρεσιών παρουσιάζονταν οι ίδιοι ρυθμοί αποκλιμάκωσης των
τιμών όπως στους άλλους τομείς, αυτή τη στιγμή ο πληθωρισμός θα βρισκόταν σε
απόσταση αναπνοής από τα επίπεδα του 2% που πρέπει να επιτευχθούν μέχρι τον
Φεβρουάριο για να ενταχθεί η χώρα στην ΟΝΕ.

Μάλιστα θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην αύξηση κατά 5,2% του δείκτη τιμών στις
υπηρεσίες έχει συνυπολογισθεί και η θετική επίδραση από το πάγωμα των τιμών
των τιμολογίων των ΔΕΚΟ. Αυτό σημαίνει ότι στην πραγματικότητα η αύξηση των
τιμών των υπηρεσιών στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας κινείται σε αρκετά
υψηλότερα επίπεδα από αυτά του 5,2%.

Ο δομικός πληθωρισμός

Σε ανάλογο συμπέρασμα οδηγούν και τα στοιχεία για την εξέλιξη του «δομικού»
πληθωρισμού τον Αύγουστο. Αυτός έτρεχε με ρυθμό 2,6% (αρχή – τέλος
δωδεκαμήνου) την ίδια στιγμή που ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή (αρχή –
τέλος δωδεκαμήνου) εκινείτο στο επίπεδο του 2%. Στο δείκτη που μετρά την
εξέλιξη του «δομικού» πληθωρισμού δεν συμπεριλαμβάνονται οι τιμές των καυσίμων
καθώς και των οπωροκηπευτικών.

Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την αποκλιμάκωση που παρουσιάζουν οι τιμές
των άλλων βιομηχανικών προϊόντων, δείχνει ότι οι υπηρεσίες αποτελούν μια κύρια
εστία τροφοδότησης των πληθωριστικών πιέσεων.

Στο οικονομικό επιτελείο, καθώς και στην Τράπεζα της Ελλάδος, που
παρακολουθούν στενά την εξέλιξη των τιμών σε όλους τους κλάδους και τομείς της
οικονομίας, εκτιμούν ότι η «καθήλωση» σε υψηλά επίπεδα των τιμών στις
υπηρεσίες οφείλεται στο χαμηλό επίπεδο ανταγωνισμού στον τομέα αυτό σε
αντίθεση με τον τομέα παραγωγής προϊόντων ο οποίος δέχεται ισχυρές
ανταγωνιστικές πιέσεις από τα εισαγόμενα προϊόντα.

Τα καύσιμα

Από την άλλη πλευρά και από το «μέτωπο» των διεθνών τιμών των καυσίμων τα νέα
δεν είναι τόσο ευχάριστα. Η τιμή του αργού πετρελαίου στη διεθνή αγορά
κινείται πλέον σταθερά στα επίπεδα των 23-24 δολαρίων το βαρέλι, ενώ οι
εκτιμήσεις των ειδικών είναι ότι καθώς θα πλησιάζει η χειμερινή περίοδος και
μέχρι το τέλος του έτους ενδεχομένως να φθάσει και τα 27 δολάρια το βαρέλι.

Παρότι στα μέτρα (μειώσεις των έμμεσων φόρων) που έλαβε πρόσφατα η κυβέρνηση
για την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού έχει συνυπολογισθεί η αρνητική επίδραση
από την αύξηση των διεθνών τιμών των καυσίμων, αυτή συνεχίζει να είναι μια
εστία ανησυχίας στο βαθμό μάλιστα που οι προβλέψεις λένε ότι θα αυξηθεί ακόμη
περισσότερο τους επόμενους μήνες.

Αξιοσημείωτη είναι η νέα άνοδος των τιμών των καυσίμων στην εγχώρια αγορά που
σημειώθηκε την περασμένη εβδομάδα λόγω των αυξήσεων στις διεθνείς τιμές.
Μάλιστα, όπως λένε αρμόδιοι παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, αυτήν την
περίοδο η ελληνική αγορά απορροφά τις αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου όταν
αυτό βρισκόταν στα 20 δολάρια το βαρέλι. Στο επόμενο διάστημα θα απορροφηθούν
οι αυξήσεις των διεθνών τιμών μέχρι τα 23-24 δολάρια το βαρέλι και είναι
προφανές ότι αν συνεχισθεί η ανοδική κούρσα των τιμών των καυσίμων στη διεθνή
αγορά θα υπάρξουν και νέες πιέσεις στον πληθωρισμό.

Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι παρά τις αντίξοες συνθήκες στην πορεία
αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, που αφορούν και στις ανατιμήσεις που
σημειώθηκαν τον Σεπτέμβριο στις τιμές των οπωροκηπευτικών, η πορεία του
γενικού δείκτη θα συνεχίσει να είναι πτωτική τους επόμενους μήνες και τον
Φεβρουάριο ο πληθωρισμός σε μέσα επίπεδα θα κινείται στο 2% (και περίπου στο
1,6% αρχή – τέλος δωδεκαμήνου) που απαιτείται για να κερδίσει η χώρα το
εισιτήριο για την ΟΝΕ.

Τον Σεπτέμβριο (αρχή-τέλος δωδεκαμήνου) ο πληθωρισμός προβλέπεται ότι θα
σημειώσει νέα πτώση και θα διαμορφωθεί στα επίπεδα του 1,8%-1,9% από 2% τον
Αύγουστο. Στα ίδια επίπεδα αναμένεται να παραμείνει τον Οκτώβριο, ενώ
προβλέπεται ότι θα πέσει σε χαμηλότερα επίπεδα τους επόμενους μήνες.

Τα επιτόκια

Πάντως, ένας νέος προβληματισμός σχετικά με τον πληθωρισμό απασχολεί τώρα το
οικονομικό επιτελείο και την Τράπεζα της Ελλάδος ύστερα από τις τελευταίες
εξελίξεις στο Χρηματιστήριο. Ένα από τα μέτρα στα οποία προσανατολίζεται να
προχωρήσει η Τράπεζα της Ελλάδος, σε συνεργασία με την κυβέρνηση, προκειμένου
να στηριχθεί το Χρηματιστήριο που δέχθηκε σοβαρό πλήγμα το τελευταίο διάστημα,
είναι η επίσπευση της μείωσης των επιτοκίων παρέμβασής της στην διατραπεζική
αγορά που αρχικά προγραμματιζόταν να γίνει από τον Νοέμβριο όταν θα είχε
εξασφαλισθεί η μόνιμη πτώση του πληθωρισμού σε επίπεδα κάτω του 2%.

Στον βαθμό που αποφασισθεί η μείωσή τους για τον Οκτώβριο και ακολουθήσουν και
οι εμπορικές τράπεζες με μείωση των επιτοκίων τους εκτιμάται ότι θα αυξηθεί ο
δανεισμός των καταναλωτών και θα υπάρξουν πιέσεις στις τιμές στην αγορά. Τη
«χρυσή τομή» στο πρόβλημα αυτό καλείται τώρα να λάβει το οικονομικό επιτελείο
προκειμένου να ομαλοποιηθεί σε μόνιμη βάση το κλίμα στο Χρηματιστήριο αλλά και
να μην υπονομευθεί η πορεία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.