ΔΡΟΜΟΙ

Ο πλούσιος…

… Ρωμαίος θέλησε να αφήσει κληρονομιά στον Τιβέριο ένα ζωγραφικό έργο του
Παράσιου. Μα ο δωρητής φρόντισε να προσθέσει έναν κωδίκελλο στη διαθήκη του:
σε περίπτωση που ο αυτοκράτορας θα αισθανόταν προσβεβλημένος από την
τολμηρότητα του ζωγραφισμένου θέματος, θα έπαιρνε σε αντάλλαγμα ένα
εκατομμύριο σεστέρτιους. (Οι «υπηρεσίες» μιας πόρνης κόστιζαν πάνω κάτω ένα
σεστέρτιο, έτσι, για να κάνουμε μια σύγκριση που συνάδει με το ζωγραφισμένο
θέμα του Παράσιου.) Πάντως, ο Τιβέριος δεν είχε ενδοιασμούς: στόλισε αμέσως με
το έργο του Παράσιου την κρεβατοκάμαρά του. Τι ήταν λοιπόν εκείνο που
παρίστανε και που για τον Τιβέριο άξιζε περισσότερο από ένα εκατομμύριο
τέτοιες «υπηρεσίες»;

Το θέμα…

… ήταν μυθολογικό: οι έρωτες του Μελέαγρου και της Αταλάντης. Μα ήταν
εκείνοι έρωτες «ειδικοί», γράφει ο Σουετώνιος, αφού ο πίνακας έδειχνε την
Αταλάντη να προσφέρει στον Μελέαγρο εκείνην ακριβώς την ερωτική «υπηρεσία» που
χάρισε στη Μόνικα Λιουίνσκι παγκόσμια φήμη. Αυτό το έργο του Παράσιου δεν
υπάρχει πια. Μα όποιος είναι σήμερα πρόθυμος για ένα συναρπαστικό ταξίδι στις
ερωτικές εικόνες του ρωμαϊκού κόσμου, ακόμη και τις πιο απροσδόκητες, μπορεί
να το κάνει. Υπάρχει γι’ αυτό τον σκοπό το βιβλίο που επιμελήθηκε η Εύα
Κανταρέλα: «Πομπηία, τα πρόσωπα του έρωτα» (εκδ. Mondadori). Αν χωρούσε ένας
Κένεθ Σταρ στα ήθη της εποχής, θα μπορούσε, ας πούμε, να είχε στηρίξει το
κατηγορητήριό του στην εικόνα της σελίδας 104: μια κυρία σκύβει πάνω από έναν
αξιότιμο Πομπήιο που κρατάει ολόρθο στο αριστερό του χέρι κάτι σαν κύλινδρο
από πάπυρο. Πρόκειται άραγε για κάποιον διανοούμενο; Όσο και ο Μπιλ Κλίντον.

Οι ερωτικές…

… παραστάσεις που βρέθηκαν στις Θέρμες ­ και που δημοσιεύονται στο βιβλίο ­
ήταν σχεδόν όλες απαγορευμένες, κλεισμένες στην «πορνογραφική αίθουσα» του
Μουσείου Πόρτιτσι, στην οποία είχαν πρόσβαση μόνο οι μελετητές της αρχαίας
Πομπηίας. «Έρωτας με σκλάβους», «Τιμές και κατάσταση των πορνών», «Η ανδρική
πορνεία», «Ερωτικές σκηνές με πυγμαίους», είναι μερικοί από τους υπότιτλους
του βιβλίου, που ξεγυμνώνει στα μάτια του σύγχρονου αναγνώστη την αρχαία
σεξουαλικότητα: την έννοια του έρωτα στους άνδρες και τις γυναίκες, την
κοινωνική στάση στην ομοφυλοφιλία, τη ζωή των πορνών και όσων δέχονταν τις
υπηρεσίες τους, τους έρωτες μεταξύ σκλάβων, τους έρωτες με σκλάβους και τη
γλυκιά και θλιβερή μορφή του concubinus, του νεαρού ομοφυλόφιλου που ο
αριστοκράτης εραστής του εγκατέλειπε επισήμως την ημέρα του γάμου του.

Μα αν κάτι λέει…

… σήμερα η πινακοθήκη της «πορνογραφικής αίθουσας», δεν είναι τόσο για την
αρχαία όσο για τη σύγχρονη εποχή, στην οποία περισσεύουν οι ηθικολογικές
κοινωνιολογικές έρευνες και τα τερατουργήματα από σιλικόνη: σχεδόν δυο
χιλιάδες χρόνια μετά τον Βεζούβιο, ανάμεσα στην έκρηξη και το πάθος, ο έρωτας
είναι εκείνος που μένει πάντα ζωντανός ­ τόσο που ούτε οι σκόνες της ιστορίας
ούτε οι στάχτες από το ηφαίστειο μπόρεσαν να σκεπάσουν.