Θεμέλια της προόδου, η Παιδεία και η Δημόσια Διοίκηση

Πριν από λίγες εβδομάδες, με την ευκαιρία των εγκαινίων της ΔΕΘ, υποστήριζα
ότι η οικονομική και κοινωνική πρόοδος τη δεκαετία του 2000 προϋποθέτει την
αποκατάσταση ενός συνεκτικού οράματος Παιδείας και την εγκαθίδρυση μιας
σύγχρονης Δημόσιας Διοίκησης. Μια σειρά γεγονότων τα οποία επακολούθησαν
πιστεύω ότι απέδειξαν ­ δυστυχώς με τραγικό τρόπο ­ του λόγου το αληθές.

Σταχυολογώ μόνον τα εξής: Η κυβέρνηση με ασυνήθη πράγματι αποτελεσματικότητα
και ταχύτητα έλαβε τις ενδεδειγμένες αποφάσεις για την αντιμετώπιση των
συνεπειών του καταστροφικού σεισμού. Συνεπειών, οι οποίες θα ήταν κατά πολύ
μικρότερες εάν η ασφάλεια των κατασκευών δεν είχε υποσκαφθεί από την έφεση
προς πλουτισμό ενός μεγάλου αριθμού συμπολιτών μας.

Η υλοποίηση πάντως αυτών των θετικών κυβερνητικών αποφάσεων προσκρούει
καθημερινά στην αβελτηρία της κρατικής μηχανής και στην αναντιστοιχία
αρμοδιοτήτων και μέσων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Για να μην επικαλεσθώ την
εκτόξευση των ενοικίων στα ύψη, την τροφοδοσία των σεισμοπαθών με τροφές
ακατάλληλες για κατανάλωση και το εύρημα της ερευνητικής ομάδας ΒΑΝ το οποίο
δημιούργησε πανικό στην κοινή γνώμη και άκαιρες δημόσιες αντιπαραθέσεις
επιστημόνων. Αλλά και η δυσκολία προσωποποίησης και καταλογισμού ευθυνών για
το τραγικό δυστύχημα το οποίο κόστισε τη ζωή επιβατών του κυβερνητικού
αεροσκάφους Φάλκον στο ίδιο συμπέρασμα οδηγεί. Τα καθημερινά αυτά περιστατικά
εάν δεν εκλείψουν ή τουλάχιστον εάν δεν περιοριστούν θα υπονομεύουν μονίμως
την όποια ουσιαστική οικονομική και κοινωνική πρόοδο και πάντως θα τη θέτουν
υπό απειλή.

Έχω την αίσθηση ότι οποιοσδήποτε καλόπιστος πολίτης αυτής της χώρας δεν θα
είχε δυσκολία να υιοθετήσει αυτή τη διαπίστωση. Εάν έτσι είναι, το θέμα δεν
έγκειται πλέον στη διαμόρφωση εκτιμήσεων, αλλά στην αναβάθμιση αυτών των
υπαρκτών κοινωνικών αναγκών σε πολιτικούς στόχους και στην εκπόνηση
πραγματιστικών σχεδίων και προγραμμάτων για την επίτευξή τους.

Εδώ πιστεύω ότι είμαστε πίσω με κριτήριο τις απαιτήσεις των καιρών.
Χρειάζεται, λοιπόν, κατά την άποψή μου, τα μεγάλα αυτά θέματα να τεθούν σε
υψηλή προτεραιότητα στην πολιτική ημερήσια διάταξη και στο διάλογο ο οποίος
καθημερινά διεξάγεται επ’ αυτής. Μόνον έτσι θα διαλυθεί η αυταπάτη ότι η
υπερπήδηση αυτών των καθυστερήσεων είναι ένα πάρεργο το οποίο παραπέμπει σε
ευκαιριακή αντιμετώπιση και ασύμβατες μεταξύ τους, αξιέπαινες κατά τα άλλα,
προσωπικές πρωτοβουλίες.

Γιατί το ελλαδικό φαινόμενο του πολιτισμικού και διοικητικού καλειδοσκοπίου ­
διαλυτικού στην ουσία του, παρά την απατηλά εντυπωσιακή επικάλυψη του
καθημερινού βίου μας ­ δεν είναι τυχαίο. Αντιθέτως, είναι, απότοκο της
επικράτησης ιδιωτικών συμφερόντων ­ αναφέρθηκα σ’ αυτά προηγουμένως, με την
ευκαιρία των προσεισμικών και μετασεισμικών κοινωνικοπολιτικών φαινομένων ­
απέναντι στο εθνικό και δημόσιο συμφέρον.

Ακούγεται συχνά ότι η εποχή μας δεν προσφέρεται για την ευδοκίμηση ιδεών
ικανών να κινητοποιήσουν τους λαούς. Ακόμα και αν είναι έτσι ­ προσωπικά δεν
συμφωνώ ­ πιστεύω ότι η χώρα μας δεν έχει άλλη επιλογή από το να επιχειρήσει
τις μεγάλες τομές στους τομείς τους οποίους προανέφερα. Και βέβαια γι’ αυτό το
έργο, πέρα από την πολιτική νομιμοποίησή του, καίρια προϋπόθεση επιτυχίας
είναι η συμβολή σε αυτό ευρέων λαϊκών στρωμάτων.

Αξίζει μια ιδιαίτερη αναφορά στην παραδοσιακή κοινωνική σταθεροποιητική δύναμη
η οποία δεν είναι άλλη από τη μεσαία τάξη. Βεβαίως τα μεσαία στρώματα, όπως
και όλος ο λαός, δικαιούνται τη στήριξή τους από ένα εκπαιδευτικό σύστημα
ικανό να τα εφοδιάσει με τις αξίες του πατριωτισμού, του επιχειρείν και της
κοινωνικής αλληλεγγύης. Όπως επίσης και από ένα σύστημα μέσων μαζικής
ενημέρωσης συντονισμένο όχι φυσικά με σκοπό τη μονοδιάστατη πληροφόρηση, αλλά
την πρόταξη του εθνικού και δημοσίου συμφέροντος όσον αφορά την παραγωγή και
τη διάχυση της Παιδείας.

Εάν αυτά δεν υιοθετηθούν συνειδητά ή αφεθούν στις σκοπιμότητες οι οποίες
υπαγορεύονται κάθε φορά από «τις ανάγκες της αγοράς» ­ τι ευφημισμός και αυτός
στη συγκεκριμένη περίπτωση ­ το αποτέλεσμα θα είναι η διαιώνιση της σημερινής
σύγχυσης. Τότε η μεσαία τάξη από δεξαμενή ευστάθειας θα συμπεριφέρεται ως
παράγων αποσταθεροποίησης. Αντί να κινητοποιεί και να εξυψώνει προς κοινούς
σκοπούς, θα παρασύρει και θα παρασύρεται προς τη συντήρηση ενός καθεστώτος
ιδιοτελών σκοπεύσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, θα ήταν κατορθωτή και η εγκαθίδρυση μιας σύγχρονης
Δημόσιας Διοίκησης στην υπηρεσία του πολίτη με την αξιοποίηση του υπαρκτού
πλούσιου ανθρώπινου δυναμικού της, σύμφωνα με το πρότυπο της κλειστής δομής
και τις συνοδές αρχές λειτουργίας του. Διοίκησης απαλλαγμένης από τη μάστιγα
της διαφθοράς ­ πραγματικής ή εικαζόμενης ­ και προικισμένης με την
αυταπάρνηση η οποία διέκρινε τους άνδρες των Ειδικών Δυνάμεων οι οποίοι
επωμίσθηκαν το καθήκον του απεγκλωβισμού των παγιδευμένων στα ερείπια
συμπολιτών μας.

Αν μάλιστα συνεκτιμηθεί η ανάγκη της ισόρροπης ανάπτυξης ­ προϋπόθεση
επιβίωσης όχι μόνον της περιφέρειας αλλά και των μεγάλων αστικών κέντρων ­ του
υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου και των μεγάλων δυνατοτήτων τις οποίες διανοίγει
η τεχνολογική πρόοδος, η σύγχρονη αυτή Δημόσια Διοίκηση θα πρέπει να δομηθεί
με βάση τις περιφέρειες της χώρας.

Πιστεύω ότι αν οι προσπάθειές μας, πέρα από την κατοχύρωση των όσων έχουμε
πετύχει, στρέφονταν προς τις κατευθύνσεις τις οποίες προδιέγραψα, θα
μπορούσαμε να βιώσουμε μια πραγματικότητα κατά πολύ ασφαλέστερη από τη
σημερινή. Και βέβαια, η ασφάλεια αυτή δεν θα αναφέρεται μόνο στην αντισεισμική προστασία.

Ο Παντελής Οικονόμου είναι βουλευτής Α’ Αθηνών και μέλος της Κεντρικής
Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ.