Παπανδρέου – Τζεμ: τους χωρίζει το… κάπνισμα

Για τους παροικούντες τη Βασιλίσσης Σοφίας, είναι φανερό ότι η σχέση Γιώργου Παπανδρέου – Ισμαήλ Τζεμ «έχει προχωρήσει πολύ»

Ξημερώματα Τετάρτης. Ο Γιώργος Παπανδρέου, συγκλονισμένος από τον θάνατο του
Γιάννου Κρανιδιώτη, φθάνει στο γραφείο του, στο υπουργείο Εξωτερικών. Πριν
περάσουν μερικά λεπτά της ώρας, του δίνουν μια τηλεφωνική γραμμή ­ είναι ο
Ισμαήλ Τζεμ, που σπεύδει πριν από μια πλειάδα άλλων ξένων αξιωματούχων να
εκφράσει τη λύπη του για τον χαμό του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών.

Περίπου το ίδιο συνέβη μια εβδομάδα πριν ­ όταν ο Εγκέλαδος χτύπησε και την
Ελλάδα, μετά την Τουρκία: ο κ. Τζεμ ήταν και πάλι από τους πρώτους που έθεσε
στη διάθεση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών κάθε δυνατή βοήθεια.

Συναντήσεις

Για τους παροικούντες τη Βασιλίσσης Σοφίας, είναι φανερό ότι η σχέση Γιώργου
Παπανδρέου – Ισμαήλ Τζεμ «έχει προχωρήσει πολύ». Όταν οι δύο πολιτικοί
συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη, τον περασμένο Ιούνιο, για να συζητήσουν την έναρξη
του ελληνοτουρκικού διαλόγου για τα «μικρά» θέματα, η συνάντηση έγινε με την
πρέπουσα «ψυχρότητα»: στην έδρα του ΟΗΕ, με συνοδεία διπλωματών και
εμπειρογνωμόνων ­ ενώ και οι δύο έμεναν στο ίδιο ξενοδοχείο, το «Πιερ», το
οποίο ήταν ασφυκτικά γεμάτο από άνδρες της τουρκικής ασφαλείας.

Την περασμένη Κυριακή, όταν οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες, την
παραμονή του Συμβουλίου, στο οποίο ήταν προσκεκλημένος ο Ισμαήλ Τζεμ, τα
πράγματα ήταν εντελώς διαφορετικά: η συνάντηση έγινε σε κάποιο «καφέ» του
ξενοδοχείου «Χίλτον», μαζί τους δεν ήταν κανείς άλλος ­ με την εξαίρεση των
δύο εκπροσώπων Τύπου, που έπιναν καφέ σε διπλανό τραπέζι ­ και απέξω υπήρχαν
μόνο δύο άνδρες, ένας της τουρκικής και ένας της ελληνικής ασφαλείας.

Και η συζήτηση, όμως, ήταν πολύ πιο… άνετη. Το μεγαλύτερο μέρος της,
μάλιστα, αναλώθηκε στο θέμα των τραγικών συνεπειών από τους σεισμούς και του
θερμού κλίματος αλληλεγγύης που έχει αναπτυχθεί μεταξύ του ελληνικού και του
τουρκικού λαού. Η μόνη ορατή… διαφωνία του Γιώργου Παπανδρέου και του Ισμαήλ
Τζεμ ήταν… το κάπνισμα: ο Τούρκος υπουργός είναι φανατικός καπνιστής, ενώ ο
Έλληνας ομόλογός του όχι μόνο δεν καπνίζει αλλά ενοχλείται κι από τον καπνό.

Πιο κοντά

Βέβαια, κάποιοι ψύχραιμοι διπλωμάτες στις Βρυξέλλες δεν αποδίδουν την
προσέγγιση των δύο ανδρών μονάχα στο «καλό κλίμα» ­ μεταξύ τους και μεταξύ των
λαών.

Αλλά επισημαίνουν κι ένα παράδοξο: ότι Αθήνα και Άγκυρα, παρά τις διαφορές
τους και τις επιδιώξεις τους, είναι πιο κοντά απ’ ό,τι είναι η Αθήνα με τους
περισσότερους εταίρους στο ζήτημα των ευρωτουρκικών σχέσεων.

Η εξήγηση είναι μάλλον απλή για όποιον έχει παρακολουθήσει την
επιχειρηματολογία των «ισχυρών» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για διαφορετικούς
λόγους, η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία επιθυμούν στη σύνοδο κορυφής του
Ελσίνκι να βαφτιστεί η Τουρκία υποψήφια χώρα ­ αλλά, πέραν της «ταμπέλας», η
Άγκυρα να μην προχωρήσει σε καμία από τις διαδικασίες που ακολουθούνται για
τις άλλες υποψήφιες χώρες. Για έναρξη διαπραγματεύσεων, πολύ περισσότερο, δεν
ακούν κουβέντα.

Η Ελλάδα, από την άλλη μεριά, θέλει πριν βαφτιστεί η Τουρκία υποψήφια χώρα να
«πάρει κάτι» ­ που όλοι συμφωνούν ότι πρέπει να συνδέεται με την προοπτική
ένταξης της Κύπρου.

Εάν, όμως, η Αθήνα ικανοποιηθεί σε αυτήν την προϋπόθεση, δεν έχει καμία
αντίρρηση να υπάρξει και για την Άγκυρα μια σταδιακή διαδικασία που θα οδηγεί,
κάποτε, στην ένταξη.

Ο λόγος που η Αθήνα υποστηρίζει αυτή τη λογική είναι πως πιστεύει ότι έτσι η
Τουρκία θα ενθαρρύνεται ­ και θα πιέζεται ­ από την Ευρώπη ν’ ακολουθεί
πολιτικές που συνάδουν με τα εθνικά μας συμφέροντα: σεβασμό του διεθνούς
δικαίου, των δημοκρατικών διαδικασιών, των ευρωπαϊκών αρχών εν γένει…

Ως εκ τούτου, για τη μακροπρόθεσμη εξέλιξη των ευρωτουρκικών σχέσεων Αθήνα και
Άγκυρα «βρίσκονται από την ίδια μεριά». Είναι γι’ αυτό που στέλεχος του
υπουργείου Εξωτερικών υποστηρίζει ότι «τόσο καιρό κρύβονται πίσω μας για να
κάνουν τις δουλειές τους με την Τουρκία, χωρίς να δίνουν τίποτε ουσιαστικό ­
τώρα αρχίζουν και πέφτουν οι μάσκες».

Στο… πέσιμο της μάσκας ορισμένων έχει συμβάλει, σταθερά και διακριτικά, και
η ίδια η Άγκυρα: σιωπηρά, εδώ και μήνες, έχει αποφύγει να προβεί στην
οποιαδήποτε απειλή εναντίον της Ελλάδας.

Ο Μπουλέντ Ετζεβίτ, μάλιστα, δήλωσε ευθαρσώς ότι η Τουρκία «δεν έχει καμία
εδαφική διεκδίκηση». Και πριν από λίγες ημέρες, η τουρκική πλευρά αποδέχθηκε
τη σύνδεση της ευρωπαϊκής υποψηφιότητάς της με την πορεία του Κυπριακού.

Κατά… σύμπτωση, όλα τα παραπάνω δεν είναι μόνον πάγια «αιτήματα» της Ελλάδας
­ αποτελούν τρόπον τινά και τμήμα των όρων του Λουξεμβούργου, προκειμένου να
ενταχθεί στις υποψήφιες χώρες…