Η ξεχασμένη σφαγή

Η Κεφαλονιά είναι κατά γενική ομολογία ένα υπέροχο νησί, που διαλέγουν κάθε
χρόνο για τις διακοπές τους δεκάδες χιλιάδες Έλληνες και ξένοι τουρίστες.
Ελάχιστοι από τους τουρίστες αυτούς γνωρίζουν ότι στο νησί αυτό, λίγο έξω από
το Αργοστόλι, σφαγιάστηκαν πριν από 56 χρόνια χιλιάδες Ιταλοί στρατιώτες
ύστερα από διαταγή του Χίτλερ.

Ο επαναπατρισμός. Οι σοροί των Ιταλών στρατιωτών που εκτελέστηκαν στην Κεφαλονιά μεταφέρονται πίσω στην πατρίδα

Σε αυτή την ξεχασμένη σφαγή αναφέρεται με εκτενές άρθρο του στη χθεσινή
«Ρεπούμπλικα» ο Ιταλός δημοσιογράφος Μάριο Πιράνι, ο οποίος επισκέφθηκε αυτό
το καλοκαίρι την Κεφαλονιά.

Σε λίγους μήνες πρόκειται να επανεκδοθεί το μοναδικό βιβλίο που έχει γραφεί
γι’ αυτήν τη σφαγή. Πρόκειται για το βιβλίο «Η Μεραρχία Acqui στην Κεφαλονιά»,
που φέρει τις υπογραφές των μελετητών Τζόρτζιο Ροσά και Μαρτσέλο Βεντούρι και
αναφέρεται στα γεγονότα που σημειώθηκαν από τις 8 έως τις 22 Σεπτεμβρίου 1943,
στην Κεφαλονιά και την Κέρκυρα.

Όταν υπεγράφη η ανακωχή, στις 8 Σεπτεμβρίου, οι δυνάμεις του Άξονα βρίσκονταν
ακόμη στην Ελλάδα.

Τα νησιά του Ιονίου διοικούνταν από τα ιταλικά στρατεύματα, τα οποία
εστερούντο αεροπορικής κάλυψης, ενώ οι λιγότεροι σε αριθμό Γερμανοί στρατιώτες
μπορούσαν να υπολογίζουν στην αεροπορική στήριξη των γειτονικών ελληνικών βάσεων.

Μετά την ανακωχή

Αμέσως μετά την ανακωχή που υπέγραψε ο στρατάρχης Μπαντόλιο, η γερμανική
διοίκηση έστειλε στους πρώην συμμάχους ένα τελεσίγραφο: να καταθέσουν τα όπλα
και να παραδοθούν στους Γερμανούς ή να συνεχίσουν να πολεμούν στο πλευρό τους
υπακούοντας σε σχετική έκκληση του Μουσολίνι, τον οποίο στο μεταξύ ο Χίτλερ
είχε καταφέρει να απελευθερώσει.

Ο στρατηγός Γκαντίν, διοικητής της Μεραρχίας Acqui, και ο συνταγματάρχης
Λουσινιάνι, ο οποίος διοικούσε το 18ο Σύνταγμα Πεζικού στην Κέρκυρα,
προσπάθησαν να κερδίσουν χρόνο με την ελπίδα να λάβουν σαφείς εντολές από το
Γενικό Επιτελείο που βρισκόταν στο Μπρίντιζι.

Τις επόμενες ημέρες σημειώθηκαν ορισμένα μικροεπεισόδια μεταξύ Ιταλών και
Γερμανών, που είχαν ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η εχθρότητα των πρώτων απέναντι
στους δεύτερους και να υποχωρήσει κατά συνέπεια η πιθανότητα να παραδοθούν.
Όταν τελικά ήλθε το σήμα του Γενικού Επιτελείου, η εντολή ήταν σαφής: μην
παραδώσετε τα όπλα και αντιμετωπίστε τα γερμανικά στρατεύματα ως εχθρικά.

«Δημοψήφισμα»

Ο Γκαντίν ανέλαβε τότε μια πρωτοφανή πρωτοβουλία: να οργανώσει «δημοψήφισμα»
μεταξύ των στρατιωτών, μορφωμένων και με αντιφασιστικές πεποιθήσεις οι
περισσότεροι, με τα ακόλουθα τρία ερωτήματα: 1) να ενωθούν με τους Γερμανούς,
2) να παραδώσουν τα όπλα και 3) να αντισταθούν στη γερμανική επίθεση. Οι
στρατιώτες επέλεξαν με συντριπτική πλειοψηφία την τρίτη εκδοχή.

Ο στρατηγός Γκαντίν έστειλε στους Γερμανούς αυτή την απόφαση και ζήτησε από τη
χώρα του αεροπορική και ναυτική υποστήριξη ­ η οποία δεν ήλθε ποτέ.

Ο στρατός και η αεροπορία της Γερμανίας ξεκίνησαν τις επιθέσεις, από τις
οποίες έχασαν τη ζωή τους 1.200 Ιταλοί στρατιώτες και 65 αξιωματικοί. Στις 22
Σεπτεμβρίου, ο Γκαντίν ύψωσε λευκή σημαία. Οι Γερμανοί δεν τήρησαν όμως τους
κανόνες που διέπουν την αιχμαλωσία του αντιπάλου: 155 αξιωματικοί και 4.700
στρατιώτες δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ την ίδια ώρα που παραδίδονταν. Ύστερα από
διαταγή του Χίτλερ, από τις 24 έως τις 28 Σεπτεμβρίου εκτελέστηκαν ο Γκαντίν
και άλλοι 193 αξιωματικοί. Όσο για την Κέρκυρα, οι απώλειες των Ιταλών
υπολογίζονται σε 640 νεκρούς και 1.200 τραυματίες.

Στο δικαστήριο της Νυρεμβέργης

Τα εγκλήματα αυτά περιελήφθησαν στις κατηγορίες του δικαστηρίου της
Νυρεμβέργης. Όπως είπε ο αμερικανός στρατηγός Τέλφορντ Τέιλορ, «η σκόπιμη αυτή
σφαγή Ιταλών αξιωματικών και στρατιωτών που είχαν συλληφθεί αιχμάλωτοι ή
παραδίδονταν είναι μία από τις πιο αυθαίρετες και ανέντιμες πράξεις στη μακρά
ιστορία της σύγκρουσης. Οι άνδρες εκείνοι φορούσαν στρατιωτικές στολές, έφεραν
τα όπλα τους και ακολουθούσαν όλους τους κανόνες του πολέμου. Ήταν άνθρωποι
που δικαιούντο κάθε σεβασμού και ανθρώπινης αντιμετώπισης».

Ανάλογη είναι και η άποψη του Γερμανού ιστορικού Γκέρχαρντ Σράιμπερ, όπως
διατυπώνεται στο βιβλίο του Ροσά. Δικαιολογώντας από στρατιωτική άποψη το
τελεσίγραφο της Βέρμαχτ με στόχο τον αφοπλισμό της Acqui, ο Σράιμπερ θεωρεί
παρά ταύτα ότι οι χιλιάδες Ιταλοί στρατιώτες έπεσαν θύματα ωμών εγκλημάτων
πολέμου. «Παρ’ όλο που ελήφθησαν υπόψη στις δίκες της Νυρεμβέργης, τα γεγονότα
της Κεφαλονιάς και της Κέρκυρας εξακολουθούν να αγνοούνται στη Γερμανία». Το
περίεργο, καταλήγει ο Ιταλός δημοσιογράφος, είναι ότι τα γεγονότα αυτά
αγνοούνται ακόμη και στην Ιταλία. Πώς είναι δυνατόν η σφαγή της Κεφαλονιάς να
μη διδάσκεται στα σχολεία; Πώς εξηγείται ότι η νεολαία αγνοεί την τελευταία
μεγάλη πράξη ηρωισμού του ιταλικού στρατού;