Από αντίπαλος, σωτήρας

Λύπη και χαρά ταυτόχρονα. Λύπη, «γιατί μια φυσική καταστροφή προκάλεσε
τέτοια οδύνη και είχε τραγικές συνέπεις για τις ζωές χιλιάδων ανθρώπων. Πώς θα
μπορούσε να μείνει κανείς αδιάφορος;». Χαρά, «γιατί η χώρα μου με την άμεση
αντίδρασή της έδειξε την αλληλεγγύη της, απόρροια της μεγαλοψυχίας του Έλληνα
και πέρασε με τον πιο αυθόρμητο και αληθινό τρόπο το μήνυμα της ανθρωπιάς προς
τον συνάνθρωπο».

Για τον επισμηναγό Γιάννη Παπαϊωάννου, η περασμένη Τρίτη ήταν μία ημέρα λιγάκι
διαφορετική από τις προηγούμενες. Από τα χαράματα, σε κατάσταση «ετοιμότητας
τριάντα λεπτών», περίμενε μαζί με συναδέλφους αεροπόρους στο αεροδρόμιο της
Ελευσίνας την εντολή για απογείωση.

Αυτή τη φορά η αποστολή ήταν μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας στην Τουρκία.

Μέσα στο μυαλό του όμως όλα ήταν ξεκάθαρα: «Υπάρχει το χρέος στην πατρίδα και
το χρέος στον συνάνθρωπο». Ο ίδιος υπηρέτησε και τα δύο με την ίδια πίστη.

Από τα Μιράζ 2000

Από το κάθισμα του συγκυβερνήτη C-130 είδε τον αεροδιάδρομο του Κεμάλ Ατατούρκ
να απλώνεται μπροστά του. Σε λίγο το σκάφος τροχιοδρομούσε. Τρία χρόνια πριν,
όταν η θέση του ήταν το «Μάρτιν-μπέικερ» αναχαιτιστικού-βομβαρδιστικού Μιράζ
2000, δεν θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί τον εαυτό του σε αυτή τη θέση. Να
βρεθεί δηλαδή πάνω από τουρκικό έδαφος.

Όμως «δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να συγχέουμε τις δύο καταστάσεις», θα
επαναλάβει πολλές φορές κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ο 34χρονος πιλότος.

Επισμηναγός Παπαϊωάννου. Από τις αναχαιτίσεις με τα Μιράζ 2000 στο Αιγαίο, στο κόκπιτ των C-130 για αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στους σεισμοπαθείς

Πέντε χρόνια υπηρέτησε στην 331 ΜΠΚ (Μονάδα Παντός Καιρού) με βάση την Τανάγρα
και συμμετείχε ­ «πραγματικά αδυνατώ να θυμηθώ αριθμό» ­ σε επιχειρήσεις
αναχαίτισης. Εκεί όπου η «ετοιμότητα» διαβαθμίζεται σε «5 λεπτών», «2 λεπτών»
και κατάσταση «scrable», όταν δηλαδή το μαχητικό απογειώνεται αμέσως για την
αναχαίτιση αεροσκάφους που παραβιάζει τον εθνικό εναέριο χώρο.

Επί πέντε χρόνια πετούσε πάνω από το Αιγαίο σε αποστολές που ­ πέραν των
εκπαιδευτικών ­ σκοπό είχαν να αντιμετωπίσουν τις παραβιάσεις του FIR. Και από
εκεί στην Ελευσίνα. Αναγκαστικά. Η «αυχενική δισκοπάθεια» είναι μια κατάσταση
που απειλεί από ένα σημείο και μετά την υγεία των ιπτάμενων σε μαχητικά
αεροσκάφη.

Παρά τους «ψαλιδιστές» που βάζει ο κατασκευαστής (όρια δηλαδή για την
προστασία του ανθρώπινου οργανισμού), η καταπόνηση από τα «G», την επιτάχυνση
που αναπτύσσουν, αφήνει τα σημάδια της. Για λόγους υγείας λοιπόν ο επισμηναγός
άλλαξε τύπο αεροσκάφους και μαζί με αυτό και καθήκον.

Τώρα πια δεν ήταν η αναχαίτιση του αντιπάλου, η «κλειστή εμπλοκή», η
αναγνώριση της τακτικής, αλλά η μεταφορά αεροβοήθειας σε καταστάσεις ανάγκης.
Μια από αυτές ήταν και η πτήση της περασμένης Τρίτης, όταν τα τρία πρώτα C-130
απογειώθηκαν από την Ελευσίνα με προορισμό το αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης.

Ανάμεικτα συναισθήματα

«Τα συναισθήματα ήταν ανάμεικτα. Από νωρίς το πρωί παρακολουθούσα στην
τηλεόραση τις εικόνες, έβλεπα την τραγωδία.

Οι πρώτες σκέψεις ήταν να εκτελέσω άμεσα την αποστολή. Έπρεπε να μεταφέρουμε
την ομάδα της ΕΜΑΚ, τους γιατρούς και τα ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ, τους ειδικούς
του ΟΑΣΠ όσο πιο γρήγορα γίνεται γιατί η δική τους αποστολή ήταν να σώσουν
ζωές. Όταν προσγειωθήκαμε εκεί, στενοχωρήθηκα που μείναμε κάποιες ώρες στο
αεροδρόμιο, προφανώς λόγω του χάους που επικρατούσε από την καταστροφή, και
έτσι χάσαμε μερικές πολύτιμες ώρες.

Ήταν η πρώτη φορά που βρέθηκα στη γειτονική χώρα και θέλω να πω ότι αισθάνθηκα
υπερήφανος γιατί η χώρα μου, παραμερίζοντας διακρίσεις, σύνορα, χρώματα,
πιστεύω έδειξε χωρίς να διστάσει καθόλου το μεγαλείο της ψυχής της και πέρασε
αυτό το σπουδαίο μήνυμα της αγάπης στον συνάνθρωπο».

Η ικανότητα διάκρισης μεταξύ του χρέους στην πατρίδα και του χρέους στον
συνάνθρωπο επανέρχεται στη συζήτηση. Για τον επισμηναγό ­ «δεν θα ήθελα να
κάνω τίποτα άλλο στη ζωή μου» ­ σ’ αυτή ακριβώς την ικανότητα κρύβεται η ψυχή
τού Έλληνα. «Να προασπίζεσαι έννοιες όπως η εθνική ασφάλεια και άμυνα και
ταυτόχρονα να παραμερίζεις τις διαφορές και να να προσφέρεις ανιδιοτελώς στον
συνάνθρωπο.

Γιατί η προσφορά είναι το καλύτερο φάρμακο για την ψυχή. Κι ελπίζω αυτό να το
αντιληφθούν και οι Τούρκοι γείτονες. Να αντιληφθούν τη φιλία που εξάγεται μέσα
από την τραγωδία που ζουν. Προσωπικά αισθάνομαι ότι εκτέλεσα την αποστολή μου,
τίποτε παραπάνω».

«Άλλο η αναχαίτιση του αντιπάλου και άλλο η βοήθεια στον συνάνθρωπο»

Τη δεύτερη φορά η κατάσταση ήταν διαφορετική. Οι Τούρκοι φαντάροι που βρέθηκαν
προχθές τη Δευτέρα στο αεροδρόμιο για να βοηθήσουν στη μεταφορά της ελληνικής
ανθρωπιστικής βοήθειας που μόλις έφεραν τα C-130 ρώτησαν σα να μην το πίστευαν
και οι ίδιοι: «Γιουνανιστάν:». «Ήταν αμήχανοι, ειδικά στην αρχή. Μπήκαν και
κοίταζαν το σκάφος, μας προσέφεραν σάντουιτς και νερό, είχαν βλέμμα
ευγνωμοσύνης και η χειραψία τους ήταν θερμή. Σε αντίθεση με το πρώτο βράδυ που
φτάσαμε, όταν περιμέναμε πολλές ώρες στο σκοτάδι μέχρι να έρθει κάποιος».

Όμως, προχθές, η εικόνα ήταν διαφορετική, η υποδοχή θερμότερη. Σε λίγο το
C-130 με την ομάδα διάσωσης απογειώθηκε για την Ελλάδα. Πίσω του, οι Τούρκοι
στρατιώτες (ίσως μετά την έντονη κριτική μέσω του Τύπου;) εγκατέλειψαν την
«περιφρούρηση» με τα όπλα προτεταμένα κι έπεσαν στη μάχη της ανάσυρσης των
ανθρώπων από τα ερείπια… Τις εικόνες αυτές είδε ο επισμηναγός από την
τηλεόραση και ο λόγος επιστρέφει στην ικανότητα διάκρισης. Στο «χτίσιμο» μιας
συγκεκριμένης νοοτροπίας που θέλει τον Στρατό ακόμα και σε τέτοιου μεγέθους
φυσικές καταστροφές, όχι αρωγό, αλλά «φρουρό». «Τίποτε δεν αλλάζει από τη μια
ημέρα στην άλλη», θα πει επιλέγοντας προσεχτικά τις λέξεις ο Γιάννης
Παπαϊωάννου. «Για μας τους Έλληνες που ξέρουμε τι θα πει θυσία, που ζήσαμε
ξεριζωμούς και κάναμε αγώνες, είναι πλέον αντανακλαστική κίνηση η παροχή
βοήθειας στον συνάνθρωπο. Εγώ; Δεν θα μπορούσα να το προσωποποιήσω. Δεν μπορώ
εύκολα να εξηγήσω πόσο μεγάλη προσπάθεια χρειάζεται να καταβάλει ένας
αεροπόρος, ο Έλληνας αεροπόρος, πόσο επίπονος είναι ο δρόμος για να πετύχεις
την προάσπιση της ελευθερίας, πόσες θυσίες κάνεις για να υπηρετήσεις τις ιδέες
της εθνικής ασφάλειας και άμυνας. Πάντα, όμως, έχοντας επίγνωση της
διαφορετικότητας των ρόλων. Γιατί άλλο η αναχαίτιση του αντιπάλου κι άλλο η
αερομεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας. Εκεί δεν έχεις “αντίπαλο”, έχεις συνάνθρωπο».