ΔΡΟΜΟΙ

Η 50ή επέτειος…

… της Σύμβασης της Γενεύης για την προστασία των αμάχων από τους πολέμους
είναι μια επέτειος που κανείς δεν θέλησε να γιορτάσει. Ο πενηντάχρονος
απολογισμός είναι απογοητευτικός. Οι επιθέσεις εναντίον αμάχων δεν έπαψαν
ποτέ, αφού δεν υπάρχουν αρμόδιοι για να εφαρμόσουν τις αρχές της Σύμβασης, που
ήταν ήδη προβληματική από τη γέννησή της. Επειδή αμέσως μετά τον Δεύτερο
Παγκόσμιο Πόλεμο άρχισε ο Ψυχρός Πόλεμος, γρήγορα περιορίστηκε το ενδιαφέρον
για τα ανθρωπιστικά ζητήματα. Επικράτησε η ψυχρή λογική των γεωστρατηγικών
συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων. Αλλά, πάντως, η Σύμβαση υπεγράφη το 1949. Με
την προσθήκη άλλων τεσσάρων Συμβάσεων για την προστασία του άμαχου πληθυσμού,
η διεθνής κοινότητα θέλησε να διασφαλίσει ότι δεν θα επαναλαμβάνονταν ποτέ πια
οι ωμότητες που διαπράχθηκαν εναντίον αμάχων στη διάρκεια του Δεύτερου
Παγκόσμιου Πολέμου.

Τα τερατώδη…

… εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον των Εβραίων και η ισοπέδωση ολόκληρων
πόλεων από τους ναζί μπόρεσαν να αφυπνίσουν τη διεθνή κοινότητα για να
προχωρήσει στη διεύρυνση του ανθρωπιστικού δικαίου. Αργότερα, αυτές οι
συμβάσεις ενισχύθηκαν με πρωτόκολλα και προσαρτήματα που εξίσωναν τους
απελευθερωτικούς πολέμους με τις διεθνείς συγκρούσεις, που απαγόρευαν την
κατασκευή και χρήση βιολογικών όπλων και χημικών όπλων, τις νάρκες κατά
προσωπικού, τη θανάτωση αμάχων. Όσο όμως το θεσμικό έργο της Σύμβασης είναι
εντυπωσιακό, άλλο τόσο απογοητευτικά είναι τα αποτελέσματά της.

Επιθέσεις…

… εναντίον αμάχων συνεχίζονται παντού με αμείωτη ένταση: εκατομμύρια ήταν τα
θύματα των Ερυθρών Χμερ (φωτ.), εκατοντάδες οι πόλεις που βομβαρδίστηκαν από
το Ιράκ και το Ιράν στον πόλεμο ανάμεσά τους, μαζικές οι σφαγές των Τούτσι στη
Ρουάντα, συστηματικές οι εθνικές εκκαθαρίσεις στην πρώην Γιουγκοσλαβία,
φονικοί οι βομβαρδισμοί των γιουγκοσλαβικών πόλεων από το ΝΑΤΟ. Δεν υπάρχει
λοιπόν σχεδόν τίποτα για να γιορτάσει κανείς και τίποτα που να μπορεί να
εγγυηθεί πως το ανθρωπιστικό δίκαιο θα γίνεται περισσότερο σεβαστό στο μέλλον.
Γιατί σαν να μην έφταναν οι παλιοί, νέοι «παίχτες» εμφανίζονται κάθε τόσο στο
διεθνές σκηνικό: ένοπλες συμμορίες που υποδαυλίζουν συγκρούσεις πότε στον
Καύκασο και πότε στη Σομαλία, μαφιόζικες παραστρατιωτικές οργανώσεις που
υπονομεύουν την ειρήνη πότε στο Κόσοβο και πότε στην Αλγερία.

Το έργο…

… των ανθρωπιστικών οργανώσεων δυσκολεύει ακόμη περισσότερο σήμερα από ένα
νέο παράγοντα που έχει σχέση με την παγκοσμιοποίηση, λέει στην ελβετική
εφημερίδα «Neue Zurcher Zeitung» ο υποδιευθυντής της Διεθνούς Επιτροπής του
Ερυθρού Σταυρού Ρενέ Κόσερνικ. Είναι οι πολυεθνικές οργανώσεις που συσσωρεύουν
ολοένα και περισσότερες εξουσίες, που απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο
από τον έλεγχο των κυβερνήσεων. Μερικές από αυτές τις εταιρείες, μόνο και μόνο
λόγω του μεγέθους τους, έχουν τη δυνατότητα να ασκούν ηθική και πολιτική
επιρροή πολύ μεγαλύτερη από όση ασκούν μερικά καθεστώτα. Σε μερικές
περιπτώσεις, λέει ο Κόσερνικ, οι πολυεθνικές εταιρείες ελέγχουν απόλυτα τόσο
τεράστιους οικονομικούς πόρους που μπορούν να επηρεάσουν την οικονομική
ανάπτυξη μιας περιοχής. Και να «αποφασίσουν» πότε και πού θα ξεσπάσουν συγκρούσεις.