ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η εξέλιξη των ηθών

Η έκπληξη του καλοκαιριού έρχεται από την Αγγλία. Είναι ο λόγος ενός
επισκόπου: λόγος καθαρός, σύγχρονος, ριζοσπαστικός.

Στο Άμστερνταμ. Πελάτες ενός coffee shop ανακατεύουν καπνό με μαριχουάνα

Ο Ρίτσαρντ Χόλογουεϊ ανησυχεί για την απληστία των πλουσίων, για τη φτώχεια
στα γκέτο των πόλεων και για την εκμετάλλευση του Τρίτου Κόσμου από τον διεθνή
καπιταλισμό. Δεν ανησυχεί αντίθετα καθόλου για τις περιστασιακές σεξουαλικές
σχέσεις των νέων ή για το αν είναι πιστοί ή όχι στους συντρόφους τους. Οι
ομοφυλόφιλοι; Απολύτως φυσιολογικοί άνθρωποι. Ο Ιησούς; Ένας αντάρτης που
νοιαζόταν για τους αμαρτωλούς και τους περιθωριακούς, όχι ο υιός του Θεού που
σταυρώθηκε και ανεστήθη εκ νεκρών. Η Βίβλος; Ενδιαφέρον κείμενο, αλλά
οπωσδήποτε όχι για να το παίρνεις τοις μετρητοίς.

Η βασική άποψη που αναπτύσσει ο επίσκοπος του Εδιμβούργου στο 19ο (!) βιβλίο
του με τίτλο «Μια άθεη ηθική» (εκδ. Canongate) είναι ότι η θρησκεία δεν μπορεί
να προσφέρει ένα ηθικό πλαίσιο για την κοινωνία αφού η κοινωνία εξελίσσεται με
έναν τρόπο που η θρησκεία δεν μπορεί να παρακολουθήσει. Αυτό που εξόργισε όμως
τον δεξιό Τύπο και προκάλεσε σάλο στην Αγγλία είναι οι απόψεις του 65χρονου
ιερωμένου για τα ναρκωτικά. Το να απαγορεύεις την κάνναβη, είπε σ’ ένα
ραδιοφωνικό σταθμό της Σκωτίας, είναι σαν να απαγορεύεις το σέρρυ. Κάτι που
θέλει να κάνει ένας ικανός αριθμός ανθρώπων και που δεν ενοχλεί τους άλλους
δεν αποτελεί έγκλημα. Σε ορισμένους ανθρώπους αρέσει για ορισμένους λόγους να
πίνουν σέρρυ. Σε μας μπορεί να μην αρέσει, αλλά αυτό δεν είναι λόγος να το
απαγορεύσουμε. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να διδάξουμε τους νέους μας να
ζουν με μετριοπάθεια και να καταναλώνουν τις ουσίες που θέλουν με μετριοπάθεια.

Πριν από μερικά χρόνια, ο επίσκοπος δοκίμασε ο ίδιος χασίς χωρίς να αισθανθεί
τίποτα το ιδιαίτερο. Ιδιαίτερη ικανοποίηση αισθάνεται αντίθετα με δύο άλλα
ναρκωτικά, που τυχαίνει να είναι και τα πιο επικίνδυνα της αγοράς: το αλκοόλ
και τα πούρα. Όμως αυτά δεν είναι παράνομα. Κι εκεί ακριβώς βρίσκεται η ουσία
του προβλήματος. Όταν αυτό που θέλει μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων είναι παράνομο,
η προσφορά μειώνεται ταχύτερα από τη ζήτηση, με αποτέλεσμα η τιμή του
προϊόντος να μεγαλώνει. Επειδή το προϊόν κυκλοφορεί στην παρανομία, η
πληροφόρηση γύρω απ’ αυτό είναι περιορισμένη και ο ανταγωνισμός μειωμένος. Οι
έμποροι μπορούν έτσι να επιβάλλουν μονοπωλιακές τιμές, με αποτέλεσμα την
εκτόξευση των κερδών τους. Τα μεγάλα κέρδη προσελκύουν ανθρώπους που υπό άλλες
συνθήκες δεν θα εμπλέκονταν σ’ αυτό το εμπόριο, γεγονός που οδηγεί σε
εκτεταμένη διαφθορά και περιφρόνηση του νόμου.

Η καθολική απαγόρευση όλων των ναρκωτικών είναι, έτσι, αντιπαραγωγική. Η
νομιμοποίησή τους, πάλι, ενέχει κινδύνους για τους πιο αδύναμους χρήστες.
Ευτυχώς υπάρχει και η μέση οδός, καταλήγει ο επίσκοπος. Σε ορισμένους τομείς
της κουλτούρας, η χρήση κάνναβης αντιμετωπίζεται ως κάτι απολύτως φυσιολογικό.
Κάπως έτσι εξελίσσονται τα ήθη. Και οι τελευταίοι που το καταλαβαίνουν είναι
οι πολιτικοί.