ΔΡΟΜΟΙ

Πώς να πλουτίσετε…

… σε οκτώ απλά μαθήματα. Τα δίνει ο Αμερικανός οικονομολόγος Λέστερ Τάροου,
που πιστεύει ότι έχουν πια χαθεί όλα τα παλιά «κλειδιά» της επιτυχίας. Σε όλη
την ανθρώπινη ιστορία, το μυστικό της επιτυχίας ήταν ο έλεγχος των φυσικών
πόρων: γη, χρυσάφι, πετρέλαιο. Σήμερα, το κλειδί της επιτυχίας είναι αλλού:
στη γνώση. Ο βασιλιάς της νέας οικονομίας, ο Μπίλι Γκέιτς, δεν έχει ούτε γη
ούτε χρυσάφι. Η οικονομία που στηρίζεται στη γνώση θέτει νέα ερωτηματικά,
δίνει νέες απαντήσεις και διαμορφώνει νέους κανόνες για την επιτυχία.

Μάθημα πρώτο:…

… Κανείς δεν πλουτίζει με την αποταμίευση. Χθες ο Ροκφέλερ, σήμερα ο Γκέιτς,
πλούτισαν χάρη στην ικανότητά τους να παράγουν περισσότερα με λιγότερα
(παράγοντας δηλαδή μια πληθώρα αγαθών και υπηρεσιών, χωρίς να είναι
υποχρεωμένοι να θυσιάσουν κάτι άλλο ίσης αξίας). Ο πραγματικός πλούτος δεν
έρχεται ούτε με τον περιορισμό των δαπανών ούτε με την αύξηση των επενδύσεων,
αλλά με την αύξηση της παραγωγικότητας (παράγοντας δηλαδή περισσότερα με τους
ίδιους πόρους ή τα ίδια με λιγότερους πόρους). Μάθημα δεύτερο: Για να πετύχει,
μια επιχείρηση πρέπει να έχει «κανιβαλικές» ιδιότητες, αφού μόνο με την
καταστροφή του παλιού εαυτού της, μπορεί να εξασφαλίσει τη διαιώνισή της στο
μέλλον. Από τις δώδεκα μεγαλύτερες (και αρχαιότερες) αμερικανικές
επιχειρήσεις, μόνο μία εξακολουθεί να λειτουργεί σήμερα. Μάθημα τρίτο: Εκτός
από τη ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη, υπάρχουν άλλοι δύο δρόμοι που οδηγούν σε
υψηλά κέρδη ­ οι κοινωνικές ανισότητες και οι αναπτυξιακές ανισότητες (οι
επιχειρήσεις επωφελούνται και από τις δύο). Μάθημα τέταρτο: η λειτουργία του
καπιταλισμού είναι πολύ πιο δύσκολη σε ένα αποπληθωριστικό από ό,τι σε ένα
πληθωριστικό περιβάλλον. Μάθημα πέμπτο: Οι κοινωνίες που δεν μπορούν να
ξεκόψουν από το παρελθόν δεν επιτρέπουν την εμφάνιση νέων επιχειρήσεων. Έτσι,
η Ευρώπη έμεινε έξω από τη βιομηχανία των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Μάθημα έκτο:…

… Καμία κοινωνία που δίνει προτεραιότητα στην τάξη δεν μπορεί να είναι
δημιουργική. Μα χωρίς κάποια τάξη, η δημιουργικότητα εξαφανίζεται. Τάξη και
χάος πρέπει να συνυπάρχουν στη σωστή αναλογία. Μάθημα έβδομο: Για μια
αποτελεσματική οικονομία που θα στηρίζεται στη γνώση απαιτούνται άφθονες
δημόσιες επενδύσεις στην παιδεία, την υποδομή και την έρευνα. Το νέο
οικονομικό «παιχνίδι» είναι μάλλον ομαδικό παρά ατομικό. Μάθημα όγδοο: Το
μεγαλύτερο ερωτηματικό για το άτομο στη νέα οικονομία είναι πώς θα μπορέσει να
προκόψει σε ένα σύστημα που δεν εγγυάται ούτε τη σταδιοδρομία ούτε την ισόβια
εργασία. Είναι κανείς υποχρεωμένος να αλλάζει συνεχώς δουλειές, μα μετά τα
σαράντα πέντε οι αλλαγές είναι δύσκολες και μετά τα πενήντα πέντε αδύνατες.

Τα προβλήματα…

… στα οποία δεν δίνουν λύση τα μαθήματα του Λέστερ Τάροου (φωτ.) είναι
πολλά. Το κυριότερο πρόβλημα της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης είναι ότι η
παγκοσμιοποιημένη οικονομία σπρώχνει ραγδαία στο περιθώριο τις παλιές εθνικές
οικονομίες. Οι εθνικές κυβερνήσεις δεν μπορούν να ελέγξουν αυτή τη νέα
οικονομία και κανείς, ούτε καν η Αμερική, δεν επιθυμεί τη δημιουργία μιας
«παγκόσμιας κυβέρνησης» που θα μπορούσε να την ελέγξει. Έτσι, στα χρόνια που
θα έρθουν, η ανθρωπότητα πρόκειται να ζήσει σε ένα οικονομικό σύστημα που θα
είναι ουσιαστικά ανεξέλεγκτο.