Η χρυσή εποχή του Μπρέζνιεφ

Λεονίντ Μπρέζνιεφ. Οι Ρώσοι τον νοσταλγούν

Πριν καλά καλά συμπληρωθούν δέκα χρόνια από την κατάρρευση της Σοβιετικής
Ένωσης, πολλοί Ρώσοι ­ σε ποσοστό ρεκόρ ­ μετανιώνουν για την απώλεια της
πρώην αυτοκρατορίας τους. Κοιτάζουν πίσω, στη στάσιμη εποχή της εξουσίας του
Λεονίντ Μπρέζνιεφ, με όλο και περισσότερη τρυφερότητα.

Και ενώ μπορεί να φαίνεται σκληρό να αναπολείς τη δεκαετία του ’70 στη Ρωσία,
με τα άδεια ράφια, την πνιγηρή γραφειοκρατία και την «καταπίεση» των
διαφορετικών απόψεων, οι Ρώσοι βουρκώνουν όταν θυμούνται την περίοδο εκείνη,
με τη γλυκύτητα και την αθωότητά της, το χιούμορ και τη σταθερότητα που γνώρισαν.

Η νοσταλγία εκδηλώνεται σε ένα ρεστοράν «εποχής» και μια δημοφιλής τηλεοπτική
εκπομπή είναι αυτή που ενθάρρυνε τον εγγονό του Μπρέζνιεφ να θέσει
υποψηφιότητα για κυβερνήτης, ενώ θα μπορούσε ακόμη και να επηρεάσει το
αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους.

Στη Δύση, ο Μπρέζνιεφ είναι πιθανόν περισσότερο γνωστός για την επαναφορά ενός
ολοκληρωτικού καθεστώτος, έπειτα από το αποτυχημένο μεταρρυθμιστικό πείραμα
του Χρουστσώφ.

Υπό την ηγεσία του, τα σοβιετικά τανκς κατέστειλαν την εξέγερση της Πράγας το
1968 και, στον παραλογισμό του, διέταξε την καταστροφική εισβολή στο
Αφγανιστάν. Ενώ η Σοβιετική Ένωση γινόταν η αδιαμφισβήτητη παγκόσμια
υπερδύναμη κατά τη διάρκεια της εξουσίας του, η οικονομική στασιμότητα και η
διαφθορά στα ανώτατα κλιμάκια έριχναν τους σπόρους για την καταστροφή της
αυτοκρατορίας.

Οι περισσότεροι Ρώσοι θεωρούν εκείνη την εποχή ως περίοδο κατά την οποία το
κράτος παρείχε τα βασικά για να ζήσει κανείς, ένα σπίτι και μια δουλειά, ενώ
οι πολυτέλειες ήταν δυνατές μόνο μέσω της ανθηρής μαύρης αγοράς.

Η ατμόσφαιρα καταγράφεται πιστά στην εβδομαδιαία εκπομπή «Old Apartment»
(«Παλιό σπίτι»), που επιλέγει μια χρονιά από το παρελθόν, και σε ένα στούντιο
που ανακαινίζεται ­ κάθε φορά ­ κατάλληλα με βιβλία, πίνακες και μουσική
εποχής, προτρέποντας τους καλεσμένους να ανακαλέσουν μνήμες…

Παρόμοια νοσταλγία διακρίνει το «Πέτροβιτς», ένα μοσχοβίτικο ρεστοράν
διακοσμημένο με αναμνηστικά περασμένων ετών, μεταξύ αυτών και φωτογραφίες
δυσπρόσιτων προσωπικοτήτων της σοβιετικής εποχής… Το μενού περιλαμβάνει
πιάτα όπως χαβιάρι «Πολ Ρόμπισον» και «Τζένσεκ», συντομία του «General
Secretary» (γενικού γραμματέα), ένα πιάτο που συνδυάζει γλώσσα και χρόνο.

Αντίθετα από ό,τι συνέβαινε κατά τη σοβιετική εποχή, όταν τα ρεστοράν
δυσφημίζονταν για το κακό φαγητό και τους επιθετικούς σερβιτόρους, το
«Πέτροβιτς» προσφέρει καλά γεύματα που τα σερβίρουν εγκαίρως ευγενικοί υπάλληλοι.

Ο καλύτερος ηγέτης του Κρεμλίνου

Την περασμένη εβδομάδα, δημοσκόπηση έδειξε ότι το 85% των Ρώσων μετανιώνει για
τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Πρόκειται για το μεγαλύτερο ποσοστό που έχει
καταγραφεί από την κατάρρευσή της, το 1991. Τα στοιχεία αυτά δύσκολα
ξαφνιάζουν, δεδομένης της άμεσης απώλειας της θέσης της Ρωσίας και του
ολέθριου πειράματος των μεταρρυθμίσεων της ελεύθερης αγοράς. Περισσότερο
συναρπάζει μια παλαιότερη δημοσκόπηση, στην οποία ο Μπρέζνιεφ, γενικός
γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος από το 1966 έως τον θάνατό του το 1982,
αναδείχθηκε ο καλύτερος του Κρεμλίνου κατά τον 20ό αιώνα. Ο Αντρέι Πιοντόφσκι,
διακεκριμένος πολιτικός αναλυτής, πιστεύει ότι ο παράγοντας Μπρέζνιεφ θα
μπορούσε να εξηγήσει γιατί ο Γεβγένι Πριμακόφ, πρώην μέλος του σοβιετικού
Πολίτμπιρο, αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών και έως πριν από δύο μήνες
πρωθυπουργός της Ρωσίας, είναι ο πιο δημοφιλής πολιτικός και θα μπορούσε
κάλλιστα να γίνει ο επόμενος πρόεδρος.

Η δημοτικότητά του ενισχύθηκε περισσότερο από τη σκληρή στάση που διατήρησε
ενάντια στην επιχείρηση του ΝΑΤΟ, στο Κοσσυφοπέδιο. Γράφει ο Πιοντόφκσι στους
«Moskow Times»: «Η θέση του Πριμακόφ ανταποκρίνεται αισθητά στα αποτελέσματα
της δημοσκόπησης που ρωτούσε ποιος ήταν ο σημαντικότερος Ρώσος πολιτικός του
20ού αιώνα. Νικητής της δημοσκόπησης, με συντριπτική πλειοψηφία, δεν ήταν ο
Στάλιν, ο Λένιν ή ο Γκορμπατσώφ, αλλά ο Λεονίντ Ίλιτς Μπρέζνιεφ. Σε αυτόν και
την ενσάρκωσή του, τον Πριμακόφ, πραγματοποιείται ο μετασοβιετικός μύθος ενός
χρυσού αιώνα». Πόσο μακριά φθάνει αυτή η δημοτικότητα θα κριθεί αργότερα αυτόν
τον μήνα, στις εκλογές που θα αναδείξουν τον κυβερνήτη του Σβερντλόφσκ,
περιοχής των Ουραλίων, τα ηνία της οποίας κρατούσε κάποτε ο Μπορίς Γιέλτσιν. Ο
Αντρέι Μπρέζνιεφ, 37 ετών, εγγονός του Λ.Ι. Μπρέζνιεφ και ηγέτης ενός
σχηματισμού κομμουνιστικής απόκλισης, δήλωσε ότι το γεγονός που τον ενθάρρυνε
να ξεκινήσει την πολιτική του καριέρα ήταν οι επιστολές-έπαινοι προς τον
παππού του, που δημοσίευσε μια εφημερίδα της Μόσχας.