ΔΡΟΜΟΙ

Ο Κ.Κ….

… Τσιγγάνος και πρόσφυγας από το Κόσοβο, περιμένει όρθιος μπροστά στα
γραφεία της Επιτροπής Τσιγγάνων του Βελιγραδίου για ένα πακέτο με τρόφιμα.
Βγαίνει τότε κάποιος από το κτίριο και τον πληροφορεί ότι η μητέρα του είναι
νεκρή. Της έκοψαν τον λαιμό και την έριξαν σ’ ένα πηγάδι. Δέκα μέρες νωρίτερα,
ο Κ.Κ. είχε αναγκαστεί να φύγει από το Κοσσυφοπέδιο φοβούμενος την εκδίκηση
των Αλβανών. «Οι Αλβανοί με κτύπησαν και προσπάθησαν να απαγάγουν την κόρη
μου», λέει. «Την επομένη έβαλαν φωτιά στο σπίτι μου. Αποφάσισα να φύγω, αλλά η
μητέρα μου δεν θέλησε να με ακολουθήσει. Είχα πρόθεση να πάω να τη βρω και να
τη φέρω μαζί μου στο Βελιγράδι. Αν το είχα κάνει νωρίτερα, σήμερα θα ήταν ζωντανή».

Οι Τσιγγάνοι…

… του Κοσσυφοπεδίου έχουν κατηγορηθεί από τους Αλβανούς ότι μαζί με
τους Σέρβους είχαν πρωταγωνιστήσει πριν από την άφιξη της ειρηνευτικής δύναμης
σε βιασμούς, ληστείες και μαζικές δολοφονίες εις βάρος του αλβανικού
πληθυσμού. Σήμερα, φεύγουν κατά δεκάδες χιλιάδες από τα σπίτια τους για να
σώσουν τη ζωή τους. Σύντομα, όμως, ανακαλύπτουν ότι δεν είναι ευπρόσδεκτοι
ούτε στη Σερβία. Οι μέρες είναι πολύ δύσκολες για τους Τσιγγάνους που είναι
φτωχοί, πολλοί δεν έχουν δουλειά και τώρα πια δεν έχουν και σπίτι. Τα
τελευταία χρόνια, επισημαίνει η Βέσνα Στογιάνοβιτς, που έχει ασχοληθεί με την
κατάσταση των Τσιγγάνων στη Σερβία, οι Τσιγγάνοι αναγκάστηκαν να ζητήσουν
βοήθεια από τις αρχές, όποια κι αν ήταν η κυβέρνηση στον τόπο όπου έμεναν.
Κατά συνέπεια, ήταν αναγκασμένοι να συνταχθούν με την εκάστοτε εξουσία. Και
στο Κόσοβο, η εξουσία ήταν οι Σέρβοι. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, επιστρατεύθηκαν
και βρέθηκαν να πολεμούν τους Αλβανούς στην ίδια τους τη χώρα. Άλλοι, οι πιο
φτωχοί ή οι πιο αδίστακτοι, επωφελήθηκαν από το χάος που προκάλεσε η σύγκρουση
για να κλέψουν, να βιάσουν ή να σκοτώσουν.

Σήμερα…

… οι Αλβανοί έχουν επιστρέψει και οι Σέρβοι έχουν φύγει. Αυτοί που
επιστρέφουν δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τους αθώους από τους ενόχους, τη
συλλογική ενοχή από την ατομική ενοχή. Πολλές φορές δεν ενδιαφέρονται καν να
προσπαθήσουν να το κάνουν. Σύμφωνα με την απογραφή του 1991, στο Κόσοβο ζούσαν
49.000 Τσιγγάνοι, στην πραγματικότητα όμως ο αριθμός τους ήταν υπερτριπλάσιος.
Σήμερα δεν μένουν παρά 10.000, άνθρωποι ηλικιωμένοι ή άρρωστοι που δεν τους
είναι εύκολο να φύγουν. Οι υπόλοιποι εγκατέλειψαν την περιοχή όπως μπορούσαν,
με αυτοκίνητο, με τα πόδια ή με λεωφορείο, ακόμη κι όταν οι οδηγοί τούς
ζητούσαν 100 μάρκα το κεφάλι. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς εγκαταστάθηκαν στις
τσιγγάνικες γειτονιές της Σερβίας.

Ο Τζ. Ι….

… ένας Τσιγγάνος από το Πετς, διηγείται ότι η σερβική αστυνομία έχει
εγκαταστήσει ένα φυλάκιο στο Ρουντάρε της Νότιας Σερβίας, όπου οι πρόσφυγες
αναγκάζονται να πληρώσουν «φόρο» 200 ή 300 μάρκων (ή το ισοδύναμό τους σε
κοσμήματα) για να τους επιτραπεί να συνεχίσουν τον δρόμο τους. «Δεν είχα
χρήματα, κι έτσι αποφάσισα να διασχίσω το δάσος. Όταν έφτασα στο Βελιγράδι,
είδα ένα μεγάλο φορτηγό να ξεφορτώνει καμιά τριανταριά Τσιγγάνους. Μου είπαν
ότι πλήρωσαν 200 μάρκα ο καθένας για να μπορέσουν να μπουν παράνομα στη
Σερβία». Σύμφωνα με άλλες αφηγήσεις, έχουν στηθεί φυλάκια και στα προάστια του
Βελιγραδίου, όπου άνδρες της σερβικής αστυνομίας αναγκάζουν τους Τσιγγάνους να
γυρίσουν πίσω.