Πόλεμος του ξιφία στα Επτάνησα

Ο εμβολισμός, την περασμένη Δευτέρα, ενός ελληνικού αλιευτικού σκάφους από
ιταλική μηχανότρατα στα ανοιχτά της Λευκάδας δεν είναι παρά η κορυφή του
παγόβουνου στην κόντρα που διαρκεί χρόνια τώρα στους ψαρότοπους των Επτανήσων.

Στα νησιά του Ιονίου είναι πλέον σύνηθες φαινόμενο η διαμάχη μεταξύ Ελλήνων
και Ιταλών ψαράδων για το ψάρεμα του ξιφία. Το αποκορύφωμα αυτής της διαμάχης
ήταν τον Αύγουστο του 1992, όταν συνελήφθησαν 25 Ιταλοί ψαράδες στην
Κεφαλονιά, οι οποίοι ψάρευαν παράνομα με παρασυρόμενα αφρόδιχτα μέσα στα
ελληνικά χωρικά ύδατα. Τα δίχτυα κατασχέθηκαν και στους Ιταλούς ψαράδες
επιβλήθηκαν υψηλά πρόστιμα.

Ιταλικές κομπίνες

Τα αφρόδιχτα, έπειτα από παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να αποσυρθούν
έως το 2000, σύμφωνα με την Πανελλήνια Ένωση Πλοιοκτητών Μέσης Αλιείας,
ωστόσο, όπως καταγγέλλουν ψαράδες από τα Επτάνησα, γύρω από αυτό το θέμα οι
Ιταλοί έχουν στήσει ολόκληρες κομπίνες, προκειμένου να ψαρεύουν παράνομα.

«Υπάρχουν Ιταλοί ψαράδες που έχουν αποζημιωθεί για την απόσυρση των
αφρόδιχτων, αλλά εξακολουθούν να ψαρεύουν σε απόσταση αναπνοής από τα ελληνικά
νησιά», υποστηρίζει ο γραμματέας του Συλλόγου Επαγγελματιών Αλιέων Κεφαλονιάς
Παναγής Τουμαζάτος. «Κρύβουν τα… αποσυρμένα αφρόδιχτα σε ερημονήσια και
ψαρεύουν στην Ελλάδα. Πώς είναι δυνατόν παράκτιοι αλιείς, που δεν έχουν
δικαίωμα να ψαρεύουν σε απόσταση μεγαλύτερη των 20 ναυτικών μιλίων από τις
ιταλικές ακτές, να διανύουν αποστάσεις έως και 200 ναυτικών μιλίων φτάνοντας
στις ακτές των ελληνικών νησιών;», αναρωτιέται.

Το ελληνικό αλιευτικό σκάφος «Χρήστος» ψάρευε τα ξημερώματα της Δευτέρας με
ξιφιοπαραγαδα σε απόσταση 5,8 ναυτικών μιλίων βορειοδυτικά της Λευκάδας.
Κάποια στιγμή, όπως κατήγγειλε στους λιμενικούς το τριμελές πλήρωμά του,
εμφανίστηκε η ιταλική μηχανότρατα «Bradamante» από τη Σικελία. Οι Ιταλοί
έκοψαν τα παραγάδια, τα μάζεψαν και πήραν όλη την ψαριά. Στις διαμαρτυρίες των
Ελλήνων, το ιταλικό αλιευτικό επιτέθηκε και εμβόλισε με την πλώρη το «Χρήστος».

Και δεν είναι η πρώτη φορά που το «Bradamante» έχει δημιουργήσει πρόβλημα σε
ελληνικά σκάφη. Όπως λέει ο τμηματάρχης της Διεύθυνσης Αλιείας της Λιμενικής
Αστυνομίας του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, πλωτάρχης Βασίλης Σκουντής, το
«συγκεκριμένο σκάφος έχει προκαλέσει άλλες δύο φορές προβλήματα σε ελληνικά
αλιευτικά πέρυσι». Σύμφωνα με τον ίδιο προβλήματα δεν δημιουργούν όλοι οι
Ιταλοί ψαράδες, αλλά συγκεκριμένα πλοία. Γι’ αυτό, όπως λέει, τα τελευταία
τρία χρόνια κάθε καλοκαίρι γίνονται κοινές περιπολίες Ελλήνων και Ιταλών
λιμενικών στα διεθνή ύδατα του Ιονίου και του Κρητικού Πελάγους. Οι κοινές
περιπολίες διαρκούν από 10 έως 15 ημέρες, επειδή, αν δεν υπάρχουν μεικτά
πληρώματα, το Λιμενικό δεν μπορεί βάσει της νομοθεσίας να επέμβει πέραν των
έξι ναυτικών μιλίων.

Λίγα τα ψάρια

Τα αποθέματα του ξιφία έχουν μειωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια στην
περιοχή του Ιονίου και οι Έλληνες ψαράδες που δεν χρησιμοποιούν αφρόδιχτα
κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Έτσι, δεν είναι λίγες οι φορές που στον αγώνα
επιβίωσης επιστρατεύονται ακόμη και κυνηγετικά όπλα… Όμως υπάρχει και ένας
άλλος λόγος. Η τιμή του ξιφία ­ στη χονδρική ­ είναι υψηλότερη στην Ιταλία,
ξεπερνάει τις 5.000 δραχμές, ενώ στην Ελλαδα είναι γύρω στις 3.200 δραχμές.
Έτσι, η κόντρα εντείνεται και για οικονομικούς λόγους.

Τον περασμένο Απρίλιο, στο πέρασμα Ζακύνθου – Κεφαλονιάς, έγινε μάχη όταν
λιμενικοί προσπάθησαν να σταματήσουν μία ιταλική μηχανότρατα. Οι Ιταλοί δεν
δίστασαν να πυροβολήσουν εναντίον τους. Τελικά το ιταλικό βγήκε στα διεθνή
ύδατα και οι λιμενικοί δεν μπόρεσαν να το σταματήσουν.

«Τα αποθέματα του ξιφία και των τόνων έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια από
80% έως 90%», υποστηρίζει ο πρόεδρος του σωματείου των αλιέων της Λευκάδας
Ηλίας Παπουτσόπουλος. «Οι Ιταλοί έρχονται οργανωμένοι με αφρόδιχτα και
παραγάδια και δεν έχουν αφήσει τίποτα», συμπληρώνει.

Έρχονται δίπλα μας

Όμως δεν είναι μόνο τα αφρόδιχτα η πηγή της διαμάχης μεταξύ Ελλήνων και Ιταλών
ψαράδων. «Οι Ιταλοί έχουν υπεραλιεύσει τις θάλασσές τους. Έτσι, στην
προσπάθειά τους να βρουν ψάρια, διανύουν μεγάλες αποστάσεις φτάνοντας στα
ελληνικά χωρικά ύδατα», εξηγεί ο υπεύθυνος Θαλάσσιας Οικολογίας της Greenpeace
Νίκος Χαραλαμπίδης. «Το Ιόνιο είναι μια θάλασσα ολιγοτροφική, με πολύ μεγάλα
βάθη και όχι πολλά ψάρια. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που ψαρεύουν κοντά στις
ελληνικές ακτές, επειδή δεν είναι δυνατόν να ψαρεύουν με τη μηχανότρατα για
παράδειγμα σε απύθμενα βάθη».

Από την πλευρά του, ο γραμματέας του Συλλόγου Επαγγελματιών Αλιέων Κεφαλονιάς
Παναγής Τουμαζάτος υποστηρίζει ότι οι Ιταλοί έρχονται για ψάρεμα στην Ελλάδα
επειδή τα μέτρα αστυνόμευσης είναι ελλιπή και επειδή οι ποινές που τους
επιβάλλονται από τα ελληνικά δικαστήρια δεν είναι αυστηρές. «Από το 1991 έως
το 1993 πιάσανε 23 ιταλικά σκάφη. Στους συλληφθέντες επιβλήθηκαν
εξευτελιστικές χρηματικές ποινές και τώρα ψαρεύουν και πάλι», λέει. «Τα
πρόστιμα τις περισσότερες φορές δεν υπερβαίνουν τις 100.000 δραχμές. Στους
Έλληνες ερασιτέχνες ψαράδες, όταν τους πιάνουν να ψαρεύουν παράνομα, τους
ρίχνουν μεγαλύτερα πρόστιμα. Πριν από τρία χρόνια έπιασαν έναν Ιταλό, τον
Ροζάριο, να ψαρεύει παράνομα έξω από την Κεφαλονιά και όταν τον πήγαν στο
δικαστήριο διαπιστώθηκε ότι είχε εις βάρος του καταδικαστική ποινή έξι μηνών
από προηγούμενα δικαστήρια, την οποία ουδέποτε είχε εκτίσει…».

Καταστροφικά τα αφρόδιχτα

Η Ιταλία διαθέτει σήμερα 730 αλιευτικά σκάφη με παρασυρόμενα αφρόδιχτα, που το
μέσο μήκος τους υπερβαίνει τα 10 χιλιόμετρα. Τα σκάφη αυτά, σύμφωνα με απόφαση
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να αποσυρθούν έως το τέλος του 2000. Όμως, όπως
λέει ο υπεύθυνος Θαλάσσιας Οικολογίας της Greenpeace, «η ανησυχία όλων των
περιβαλλοντικών οργανώσεων είναι μήπως οι Ιταλοί τα πωλήσουν στην Τυνησία,
στην Αίγυπτο και την Τουρκία, όποτε και θα συνεχιστεί το καταστροφικό τους
έργο. Στα δίχτυα αυτά πιάνονται τα πάντα. Ούτε τα δελφίνια, τα θαλασσοπούλια,
οι θαλάσσιες χελώνες και άλλα θαλάσσια είδη μπορούν να ξεφύγουν…».

Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο περίπου 8.000 δελφίνια πεθαίνουν στη Μεσόγειο,
επειδή μπλέκονται στα παρασυρόμενα δίχτυα. Το καλοκαίρι του 1994 το σκάφος της
Greenpeace «Boby Dick» εντόπισε 12 ιταλικά αλιευτικά να ψαρεύουν με αφρόδιχτα
στα διεθνή ύδατα του Ιονίου μεταξύ της Λευκάδας και των νήσων Στροφάδες, σε
απόσταση 22 ναυτικών μιλίων από τις ακτές. Τον επόμενο χρόνο εντοπίστηκαν στο
Ιόνιο 15 ιταλικά αλιευτικά.