Μετρήστε τους κινδύνους του Χρηματιστηρίου

Η έλλειψη χρηματιστηριακής παιδείας αποτελεί ενδεχομένως το μεγαλύτερο
πρόβλημα που παρατηρείται σήμερα στη Σοφοκλέους. Ακόμη και σε εποχές «παχιών
αγελάδων» της αγοράς, παρατηρείται το φαινόμενο μικρομεσαίοι κυρίως επενδυτές
που καταθέτουν στο ταμπλό του Χρηματιστηρίου τις οικονομίες τους να βγαίνουν
ζημιωμένοι, επειδή αγνοούν βασικούς κανόνες της λειτουργίας της.

Για την ακρίβεια, αγνοούν τους βασικούς κινδύνους που κρύβει μία επένδυση στη
μετοχή μιας εισηγμένης εταιρείας, της οποίας δεν γνωρίζουν ακόμη και τα βασικά
μεγέθη της, αλλά σπεύδουν να επενδύσουν σε αυτά, λόγω φημών, πληροφοριών και
«ειδήσεων», που τις περισσότερες φορές ελέγχονται για την ακρίβειά τους. Η
έλλειψη στρατηγικής στη χρηματιστηριακή επένδυση μπορεί τελικώς να αποβεί μοιραία.

Το ίδιο ισχύει όμως για κάθε μορφή επένδυσης. Οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται
μόνο στον χώρο γύρω από τη Σοφοκλέους, αλλά επεκτείνονται, για παράδειγμα, και
στις αγορές χρήματος ή στις επενδύσεις σε ομόλογα.

Κατά συνέπεια, πριν κάποιος αποφασίσει να επενδύσει τα κεφάλαιά του σε
οποιοδήποτε προϊόν, θα πρέπει να έχει έστω μια σφαιρική γνώση των κινδύνων που
τον απειλούν.

Μία καταρχήν περιγραφή τους, με τη βοήθεια του private banking της ΕΤΕΒΑ, η
οποία πρόσφατα κυκλοφόρησε έναν σχετικό «οδηγό», θα μπορούσε να αναφέρει
μεταξύ άλλων και τις εξής κατηγορίες, τις οποίες θα πρέπει να έχουν υπόψη τους
οι επενδυτές, πριν αποφασίσουν να κάνουν οποιοδήποτε βήμα:

1. Εταιρικός ή κλαδικός κίνδυνος

Σύμφωνα με τα στελέχη του private banking της ΕΤΕΒΑ, οι τιμές των μετοχών μιας
εταιρείας μπορεί να μειωθούν λόγω αρνητικών εξελίξεων στις εργασίες της ή στον
κλάδο της. Βασική μέθοδος ελάττωσης του εταιρικού και κλαδικού κινδύνου είναι
η διαφοροποίηση και διασπορά των επενδύσεων σε ικανό αριθμό μετοχών, η
εφαρμογή δηλαδή της αρχής τού «όχι όλα τα αυγά σ’ ένα καλάθι».

Ο επενδυτής επίσης μπορεί να ελαττώσει αυτόν τον κίνδυνο αν επιλέγει μετοχές
βασιζόμενος σε πραγματικά οικονομικά στοιχεία και όχι σε πληροφορίες
αμφισβητούμενης αξίας.

2. Πιστωτικός κίνδυνος

Οι τιμές ομολόγων μπορεί να μειωθούν σημαντικά, αν ο εκδότης τους πτωχεύσει
και δεν μπορεί να αποδώσει τους τόκους ή το κεφάλαιο που χρωστά. Επίσης,
μπορεί να μειωθεί η τιμή ομολόγων λόγω μείωσης της πιστοληπτικής ικανότητας
του εκδότη. Η πρόσφατη αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας μας
από τον Οίκο Moody’s, όπως είναι φυσικό, απομάκρυνε περισσότερο αυτόν τον κίνδυνο.

3. Κίνδυνος Χρηματαγορών

Οι επενδύσεις μπορεί να χάσουν την αξία τους λόγω μιας γενικότερης πτώσης των
χρηματιστηριακών αγορών. Σύμφωνα με τα στελέχη της ΕΤΕΒΑ, σε περιόδους κρίσης,
ακόμα και οι μετοχές των καλύτερων εταιρειών χάνουν σημαντικό μέρος της αξίας
τους. Ο κίνδυνος αυτός είναι εντονότερος όταν ο επενδυτικός ορίζοντας είναι βραχύς.

4. Κίνδυνος ρευστότητας

Υπάρχουν περιπτώσεις που παρουσιάζεται μειωμένη ζήτηση για χρεόγραφα που θέλει
κανείς να ρευστοποιήσει. Τότε οι τιμές τους μπορεί να πέσουν σημαντικά ή και
να μη γίνει πράξη σε καμία τιμή.

5. Πολιτικός και μακροοικονομικός κίνδυνος

Πολιτικά και μακροοικονομικά γεγονότα μπορεί να επηρεάσουν τις κεφαλαιαγορές
μιας χώρας, εκτιμούν τα στελέχη του private banking της ΕΤΕΒΑ. Πτώσεις
κυβερνήσεων, αλλαγές οικονομικών προγραμμάτων μπορούν να επηρεάσουν σε πολύ
σημαντικό βαθμό τα χρηματιστήρια.

6. Κίνδυνος απώλειας αγοραστικής δύναμης

Σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού, οι αποδόσεις των επενδύσεων δεν αρκούν να
καλύψουν την άνοδο των τιμών των αγαθών και υπηρεσιών, δηλαδή μειώνεται η
αγοραστική δύναμη των επενδυμένων χρημάτων με την πάροδο του χρόνου. Οι
επενδύσεις σταθερού εισοδήματος, όπως τα ομόλογα και οι καταθέσεις,
κινδυνεύουν περισσότερο από τις επενδύσεις σε μετοχές λόγω της ανόδου του
επιπέδου των τιμών.

7. Επιτοκιακός κίνδυνος

Οι τιμές των ομολόγων στη δευτερογενή αγορά εξαρτώνται από το επίπεδο των
επιτοκίων με μία αντίστροφη σχέση, τονίζουν από την ΕΤΕΒΑ. Τα υψηλά επιτόκια
μειώνουν την τιμή πώλησης των ομολόγων και το αντίστροφο. Έτσι, μία άνοδος των
επιτοκίων, γεγονός συχνό σε περιόδους κρίσης, μπορεί να μειώσει σημαντικά την
αξία ενός ομολογιακού χαρτοφυλακίου, ενώ μία πτώση να την αυξήσει.

8. Κίνδυνος επανεπένδυσης

Αποτελεί περίπου φυσικό κανόνα. Ομόλογα που λήγουν σε μία περίοδο πτώσης των
επιτοκίων οδηγούν τους επενδυτές στην επανεπένδυση των χρημάτων τους με
χαμηλότερα επιτόκια.

9. Συναλλαγματικός κίνδυνος

Οι επενδύσεις σε διάφορες χώρες εμπεριέχουν το στοιχείο του συναλλαγματικού
κινδύνου, αφού τα χρεόγραφα κάθε χώρας είναι εκφρασμένα στο νόμισμά της. Το
ίδιο συμβαίνει και με τις κάθε είδους καταθέσεις σε συνάλλαγμα. Όπως τονίζεται
από την ΕΤΕΒΑ, αν το νόμισμα αναφοράς του επενδυτή, όπως για παράδειγμα η
δραχμή για τους Έλληνες, ισχυροποιηθεί σε σχέση με αυτό των ξένων επενδύσεών
του, η αξία του ξένου χαρτοφυλακίου εκφρασμένη σε δραχμές θα μειωθεί, ενώ αν η
δραχμή χάσει μέρος της αξίας της, η αξία των συναλλαγματικών επενδύσεων
εκφρασμένων σε δραχμές θα αυξηθεί.

10. Κίνδυνος των χαμένων επενδύσεων

Το κόστος της ευκαιρίας, όπως αλλιώς είναι γνωστός αυτός ο κίνδυνος, εκφράζει
την υψηλότερη απόδοση που μπορεί να επιτευχθεί αν τα χρήματα είχαν τοποθετηθεί
σε κάποιες επενδύσεις διαφορετικές από τις πραγματοποιηθείσες.