Ψαλίδι στην πρόνοια

Σαν βόμβα έσκασε η ετήσια έκθεση του γερμανικού υπουργείου Οικονομίας στη
μισοκοιμισμένη γερμανική πρωτεύουσα. Οι πολιτικοί που απολάμβαναν τις διακοπές
τους ή προετοίμαζαν την οικοσκευή τους για το Βερολίνο, βρέθηκαν αντιμέτωποι
με το εμπρηστικό περιεχόμενο των προτάσεων του υπουργού Οικονομίας Βέρνερ
Μίλερ: περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες και στις επιδοτήσεις, μείωση του
ποσοστού του δημόσιου τομέα στο γερμανικό εθνικό προϊόν από το 50% στο 40%. Η
γερμανική κυβέρνηση δηλώνει ότι θέλει να εξυγιάνει το κοινωνικό κράτος, που
είναι ίσως το ακριβότερο στον κόσμο.

Βέρνερ Μίλερ. Οι προτάσεις του Γερμανού υπουργού Οικονομίας σηματοδοτούν την αποχώρηση από το παραδοσιακό μοντέλο του κοινωνικού κράτους, αν φυσικά εφαρμοστούν

Ο Βέρνερ Μίλερ προέρχεται από τον επιχειρηματικό κόσμο και δεν ανήκει σε
κανένα κόμμα. Αυτό του επιτρέπει να λέει τα πράγματα με το όνομά τους. «Ο
τρόπος που λειτουργεί η γερμανική οικονομία σήμερα προσθέτει συνεχώς βάρη στις
επερχόμενες γενιές. Αυτό σημαίνει ότι υπονομεύουμε το μέλλον του τόπου»,
γράφει στον πρόλογο της έκθεσης. Στη βάση αυτών των σκέψεων ο Μίλερ σκιαγραφεί
τις κατευθυντήριες γραμμές της οικονομικής του πολιτικής. Το ποσοστό του
δημόσιου τομέα στο εθνικό προϊόν, οι επιδοτήσεις και οι παροχές πρέπει να
μειωθούν. Η οικονομική ορθοδοξία επιβάλλει προπάντων τη μείωση των κοινωνικών
εισφορών στους μισθούς, που είναι οι υψηλότερες του κόσμου και καθιστούν
απαγορευτικό το κόστος εργασίας σε μια χώρα με χρόνια διαρθρωτική ανεργία,
όπου αναγνωρίζονται επίσημα 4 εκατομμύρια άνεργοι και δύο εκατομμύρια θέσεις
εργασίας ή επαγγελματικής εκπαίδευσης επιδοτούνται άμεσα από το κράτος.

Αύξηση του κόστους

Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας του Μίλερ βρίσκεται η θέση ότι το συνεχώς
αυξανόμενο κόστος του κοινωνικού κράτους υπονομεύει την αρχική αποστολή του.
«Η κοινωνική Οικονομία της Αγοράς χάνει χρόνο με τον χρόνο τα κοινωνικά
χαρακτηριστικά της», επισημαίνεται στην έκθεση. «Η απόδειξη είναι ότι η
ανεργία παραμένει πολύ υψηλή, ενώ το ύψος των φόρων αυξάνει τις κοινωνικές
ανισότητες και μεγαλώνει την αδικία». Σύμφωνα με την έκθεση, οι καθαρές
απολαβές των εργαζομένων σημείωσαν αύξηση 5,8% από το 1982, ενώ αντίθετα η
παραγωγικότητα 35%. Αυτό οφείλεται στις εισφορές υπέρ του κοινωνικού κράτους,
που αυξάνονται συνεχώς.

Είναι η πρώτη φορά που το υπουργείο Οικονομίας δημοσιεύει μια ετήσια έκθεση. Η
πολιτική σημασία του γεγονότος είναι ξεκάθαρη καθώς διαφοροποιείται από την
αντίστοιχη έκθεση της κυβέρνησης, που έφερε τη σφραγίδα του πρώην υπουργού
Λαφοντέν. Ο πρόεδρος των Γερμανών βιομηχάνων, Χανς Όλαφ Χένκελ, χαιρέτισε τις
προτάσεις του Μίλερ ως πρώτη συγκεκριμένη υλοποίηση του κοινού Μανιφέστου
Σρέντερ-Μπλερ. Οι χριστιανοδημοκράτες υποστηρίζουν τους στόχους της έκθεσης,
εκφράζουν όμως την απορία τους για το ποιες κατευθύνσεις τελικά ακολουθεί η
οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Σρέντερ. Αυτές που περιγράφονται στην
έκθεση Μίλερ ή αυτές του Λαφοντέν;

Μια οικονομική πολιτική στις γραμμές της έκθεσης Μίλερ θα σήμαινε την
αποχώρηση από το γερμανικό μοντέλο του κοινωνικού κράτους όπως το γνωρίζαμε
μέχρι τώρα.

Οικονομίες εις βάρος ανέργων, συνταξιούχων

Ακόμα και αυτοί που υποστηρίζουν τις θέσεις του υπουργού Οικονομίας όμως
αμφιβάλλουν κατά πόσον η κυβέρνηση μπορεί να στηρίξει μια τόσο ριζοσπαστική
μεταβολή. Η αλήθεια είναι ότι αμέσως μετά τις ευρωεκλογές ο καγκελάριος
Σρέντερ θέλησε να δείξει ότι είναι αποφασισμένος να προωθήσει μεταρρυθμίσεις
στην οικονομία. Ο διάδοχος του Όσκαρ Λαφοντέν στο υπουργείο Οικονομίας, Χανς
Άιχελ, κατάφερε να επιβάλει στους σοσιαλδημοκράτες το πιο φιλόδοξο πρόγραμμα
οικονομιών του προϋπολογισμού των τελευταίων ετών, και μάλιστα εις βάρος των
ανέργων και των συνταξιούχων. Οι άνεργοι και οι συνταξιούχοι ωστόσο δεν
διαθέτουν λόμπι. Μια οικονομική πολιτική στις κατευθύνσεις που περιγράφει ο
Μίλερ θα έθιγε πολλά και διαφορετικά συμφέροντα. Αν ο περιορισμός του
κοινωνικού κράτους θίγει προ πάντων τους φτωχούς αλλά και τους εργαζομένους
στον δημόσιο τομέα, η περικοπή των επιδοτήσεων θίγει τη βιομηχανία και ειδικά
την αυτοκινητοβιομηχανία, που εισπράττει μεγάλες επιδοτήσεις παρά τα τεράστια
κέρδη της.

Οι πραγματικές αντιδράσεις στη μεταρρύθμιση που θέλει να προωθήσει ο Μίλερ θα
φανούν μόνον όταν η κυβέρνηση την υλοποιήσει.

Αν φυσικά το επιχειρήσει. Η αντίδραση, όχι μόνον από την αριστερά πτέρυγα της
σοσιαλδημοκρατίας, σε μια τέτοια περίπτωση θεωρείται δεδομένη και δικαιολογεί
την αμφιβολία για το αν ο καγκελάριος θα προσφέρει στήριξη σε περίπτωση που θα
αγριέψουν τα πράγματα: Η Γερμανία δεν είναι Αγγλία και ο Σρέντερ δεν είναι
Θάτσερ. Η «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε» επισημαίνει ότι οι Γερμανοί θέλουν
συναινετικές λύσεις. Αυτό το γνωρίζουν όλοι στην πολιτική σκηνή. Η
μεταρρύθμιση του γερμανικού κοινωνικού κράτους θα πετύχει μόνον αν
υποστηριχθεί από τη χριστιανοδημοκρατική αντιπολίτευση. Πάντως, κάτι έχει
αλλάξει μετά την αποχώρηση του Λαφοντέν από την πολιτική σκηνή.