Οι Γάλλοι δουλεύουν λιγότερο για να αυξηθεί η απασχόληση

Λιονέλ Ζοσπέν. Ο πρωθυπουργός της Γαλλίας ακολουθεί έναν τελείως διαφορετικό δρόμο για την καταπολέμηση της ανεργίας, σε σχέση με τους συναδέλφους του σοσιαλιστές πρωθυπουργούς της Ευρώπης

Αφήστε τα αφεντικά των επιχειρήσεων να κοκκινίζουν από τον θυμό τους και τους
οικονομολόγους να αναρωτιούνται. Ο Ζαν Κλοντ Καστέ, ο οποίος κρατά ζωντανή τη
φωτιά σε έναν από τους πιο γνωστούς ναούς στο Κριστεντόμ, πιστεύει ότι ο
ριζοσπαστικός νόμος της Γαλλίας για τη μείωση των ωρών εργασίας είναι θείο δώρο.

«Παλιότερα δουλεύαμε 39 ώρες της εβδομάδα. Από εδώ και πέρα θα δουλεύουμε 34»,
λέει ο Καστέ, πωλητής κεριών σε έναν από τους γνωστότερους ναούς των
Πυρηναίων. «Μου αρέσει να κάνω περιπάτους στα βουνά και να μαζεύω μανιτάρια.
Τώρα θα έχω περισσότερο χρόνο για να βλέπω την οικογένειά μου».

Σύμφωνα με το «γαλλικό πείραμα» που εφαρμόζεται από την άνοιξη, ο Καστέ και οι
άλλοι 350 εργαζόμενοι στον ναό των Πυρηναίων δουλεύουν λιγότερο και παίρνουν
τα ίδια χρήματα.

«Όσο περισσότερο μειώσαμε τις ώρες εργασίας, τόσο καλύτερες υπηρεσίες
μπορέσαμε να προσφέρουμε στους επισκέπτες μας», λέει ο Φρανσίς Ντιέν, ο
άνθρωπος που διαχειρίζεται τον προϋπολογισμό ύψους 22,5 εκατομμυρίων δολαρίων
του ναού και επιβλέπει τις υπηρεσίες που προσφέρονται στους περίπου πέντε
εκατομμύρια επισκέπτες που φθάνουν εκεί κάθε χρόνο. «Επιπλέον, μπορέσαμε να
προσλάβουμε άλλους 32 εργαζόμενους».

Αποφασίζοντας να μειώσει τις ώρες εβδομαδιαίας εργασίας από 39 σε 35 ώρες, η
σοσιαλιστική κυβέρνηση της Γαλλίας επιχειρεί να επιτύχει ένα θαύμα: να μειώσει
την ανεργία ρεκόρ 11,4%. Η θεωρία λέει ότι όταν μοιραστεί η εργασία θα
δουλεύουν περισσότεροι άνθρωποι.

Η Γαλλία κάνει τη διαφορά

Αυτή η προσέγγιση για τη μείωση της ανεργίας αποτελεί την πιο έκδηλη διαφορά
ανάμεσα στον γαλλικό σοσιαλισμό και τον σοσιαλισμό με γνώμονα τις αγορές που
εφαρμόζουν οι άλλες σοσιαλιστικές κυβερνήσεις της Ευρώπης, στις οποίες
συμπεριλαμβάνεται αυτή του Βρετανού Τόνι Μπλερ και του Γερμανού Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Για την αγγλοσαξωνική σκέψη, το γαλλικό σχέδιο είναι κάτι σαν οικονομική
αγραμματοσύνη. Ύστερα από έναν χρόνο εφαρμογής, τα αποτελέσματα του πειράματος
δεν είναι ξεκάθαρα. Ο σχετικός νόμος τέθηκε σε ισχύ στις 13 Ιουνίου 1998 σε
εθελοντική βάση από την πλευρά των επιχειρήσεων. Ωστόσο, το πείραμα ­
πνευματικό τέκνο της Γαλλίδας υπουργού Εργασίας, Μαρτίν Ομπρί ­ απέφερε μέχρι
τώρα συγκεχυμένα και αντιφατικά αποτελέσματα.

Κάποιες επιχειρήσεις, όπως για παράδειγμα η Ανρί Σελμέ, μια εταιρεία
κατασκευής σαξοφώνων στο Παρίσι, χρησιμοποίησε τον νόμο για να πιέσει για την
ελαστικοποίηση των ωραρίων εργασίας, με τέτοιον τρόπο που να προσαρμόζονται
καλύτερα στη ζήτηση. Αντί να εφαρμόσει τον ίδιο αριθμό ωρών εργασίας καθ’ όλη
τη διάρκεια του χρόνου, το εργατικό δυναμικό της Σελμέ συμφώνησε να δουλεύει
κάποιες εβδομάδες 30 ώρες και κάποιες άλλες 40. Αυτό βοηθά την επιχείρηση να
ανταποκρίνεται καλύτερα στη ζήτηση η οποία κορυφώνεται τον Σεπτέμβριο, όταν
γίνονται οι εγγραφές στα ωδεία.

Σύμφωνα με τη θεωρία, αυτή η προσαρμογή έχει ως αποτέλεσμα την άνοδο της
παραγωγικότητας. Τα οφέλη από αυτήν την αύξηση είναι ικανά να καλύψουν το
επιπλέον κόστος, που οφείλεται στην πληρωμή του ίδιου μηνιαίου μισθού για
λιγότερες ώρες εργασίας.

«Πρόκειται για μια πραγματική επανάσταση», δηλώνει ο Ρομπέρ Σανσέ, ένας
κυβερνητικός αξιωματούχος στην περιφέρεια των Πυρηναίων, στη Νοτιοδυτική
Γαλλία. Ο Σανσέ βοηθά τις τοπικές επεχειρήσεις και τα σωματεία να
διαπραγματευθούν τη μείωση των ωρών εργασίας. «Οι εργαζόμενοι πρέπει να
αρχίσουν να δουλεύουν σε ομάδες και η εργασία θα πρέπει αναθεωρηθεί. Έχει
μεγαλύτερη σημασία, πλέον, η κατανομή των καθηκόντων και λιγότερη οι ώρες απασχόλησης».

Ωστόσο, είναι πολύ νωρίς ακόμη για να γίνει η πρόβλεψη σχετικά με το αν το
πείραμα θα εξαπλωθεί σε όλη τη Γαλλία ή σχετικά με το αν μπορεί να εφαρμοστεί
σε όλους τους τύπους επιχειρήσεων. Αν δεν γίνει αυτό, κάποιοι οικονομολόγοι
προειδοποιούν ότι η Γαλλία μπορεί να χάσει μεγάλο μέρος της ανταγωνιστικότητάς
της μέσα σε μία ολοένα και πιο ελεύθερη ευρωπαϊκή οικονομία.

Στην πραγματικότητα, μερικοί οικονομολόγοι προβλέπουν ότι η εβδομάδα 35 ωρών
εργασίας μπορεί να επιφέρει τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα:
μείωση της απασχόλησης. Και τα πρώτα θύματα θα είναι οι χαμηλότερα αμειβόμενοι εργαζόμενοι.

Ένας άχρηστος νόμος

Ο Ζακ Μαγιό, πρόεδρος της επιχείρησης Νουβέλ Φροντιέρ, η οποία διοργανώνει
κάθε χρόνο χιλιάδες πτήσεις τσάρτερ και τουριστικά πακέτα, χαρακτηρίζει το
σχέδιο «ηλίθιο και άχρηστο». Ωστόσο, νιώθει ευτυχής που «τσεπώνει» το μερίδιο
από τα δύο εκατομμύρια δολάρια που του αναλογεί από την κρατική βοήθεια για
τις επιχειρήσεις που εφαρμόζουν το νέο ωράριο. Παρ’ όλα αυτά δηλώνει πως η
επιχείρησή του θα μπορούσε και από μόνη της να είχε δημιουργήσει τις 104
θέσεις εργασίας, για τις οποίες λαμβάνει την επιχορήγηση.

Πέρυσι η γαλλική οικονομία, μία από τις ισχυρότερες της Δυτικής Ευρώπης,
αναπτύχθηκε κατά 3,2%. Αυτός ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν ικανός να δημιουργήσει
περίπου 350.000 νέες θέσεις εργασίας, τις περισσότερες από το 1989. Στις 30
Ιουνίου η Ομπρί υποστήριξε ότι ο νόμος για το 35ωρο δημιούργησε ή «έσωσε»
86.000 θέσεις εργασίας, ένας αριθμός που αμφισβητείται έντονα από ανεξάρτητους
αναλυτές. Αυτοί υπολογίζουν ότι δημιουργήθηκαν οι μισές θέσεις εργασίας από
αυτές που ανακοίνωσε το υπουργείο Εργασίας. Όποιο και αν είναι το νούμερο,
είναι πολύ μικρότερο από τις 400.000 νέες θέσεις εργασίας που έχουν υποσχεθεί
οι σοσιαλιστές.

Για πολλά μέλη της κοινότητας των εργοδοτών, το σχέδιο των 35 ωρών εργασίας
έγινε το σύμβολο της έλλειψης πίστης της χώρας τους στην ελεύθερη αγορά ως
μέσο για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. «Η φύση αυτής της απόφασης είναι
πολιτική και αγνοεί την οικονομική πραγματικότητα», υποστηρίζει ο Μπερνάρ
Μπουασόν, πρόεδρος του Κινήματος για τις γαλλικές επιχειρήσεις, το βασικό
επιχειρηματικό λόμπι της Γαλλίας. «Τα πράγματα γίνονται ακόμη σοβαρότερα, αν
αναλογιστεί κανείς ότι η Γαλλία είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη που εφαρμόζει το 35ωρο».

Η Ομπρί εξήγγειλε πριν από έναν μήνα έναν νέο νόμο, που οι εργοδότες
απεχθάνονται ακόμη περισσότερο. Αν «περάσει» από το κοινοβούλιο, τότε οι
μεσαίου μισθολογικού επιπέδου εργαζόμενοι θα δουλεύουν επίσης λιγότερες ώρες.
Τα κορυφαία στελέχη αποκλείονται από τις αλλαγές που θα επιφέρει η εφαρμογή
αυτού του νόμου.

Ο νέος νόμος δίνει το χρονικό περιθώριο ενός ακόμη χρόνου για την εφαρμογή της
εβδομάδας 35 ωρών εργασίας, η οποία αναμένεται να ισχύει από τον ερχόμενο
Ιανουάριο και για τις επιχειρήσεις που απασχολούν περισσότερα από είκοσι
άτομα. Οι μικρότερες επιχειρήσεις θα μπουν στο πρόγραμμα από το 2002.

Για τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του 35ώρου, οι υπερωρίες οι οποίες πληρώνονται
τώρα κατά 25% παραπάνω από τις κανονικές ώρες εργασίας θα κοστίζουν στους
εργοδότες μόλις 10% περισσότερο ­ πρόκειται για ένα δωράκι στους εργοδότες που
δεν επιθυμούν να κάνουν προσλήψεις. Το τρέχον όριο υπερωριών είναι 130 ώρες
την εβδομάδα και αναμένεται να αυξηθεί στις 210 ή τις 220.

«Πρόκειται για μια υποχώρηση της κυβέρνησης», δηλώνει ο Φρανσουά Γκουλάρ,
στέλεχος του κεντροδεξιού κόμματος της αντιπολίτευσης. Πολιτικοί αναλυτές
υποστηρίζουν ότι η Ομπρί έκανε πολλές παραχωρήσεις στην επιχειρηματική
κοινότητα, οι οποίες ουσιαστικά υπονομεύουν το ίδιο το σχέδιο για την εβδομάδα
των 35 ωρών εργασίας.

Ακόμη και στον ναό του Κριστεντόμ, έναν από τους πρώτους «εργοδότες» που
εφήρμοσε την εβδομάδα των 35 ωρών, εκφράζονται επιφυλάξεις για την
αποτελεσματικότητα του σχεδίου, όσον αφορά στην αύξηση της απασχόλησης.
«Δημιουργούμε νέες θέσεις εργασίας με χρήματα άλλων», λέει ο Ροζέ Μαρί,
στέλεχος του εργατικού σωματείου CFDT. «Πληρώνουμε για να δίνουμε δουλειά στα
παιδιά μας. Αλλά πρέπει να το κάνουμε. Γιατί, διαφορετικά, δεν θα έβρισκαν δουλειά…».