Ο δεκάλογος του καλού επενδυτή

Αν και δεν υπάρχουν συγκεκριμένες συνταγές και «οδηγίες χρήσης» για
επιτυχημένες επενδύσεις για όλες τις περιπτώσεις και για όλους τους επενδυτές,
οι ειδικοί πιστεύουν ότι υπάρχουν διάφοροι κανόνες, οι οποίοι πρέπει να
τηρούνται. Για παράδειγμα, η φράση «πούλα και μετάνιωνε» λέγεται από πολλούς
ανθρώπους της οδού Σοφοκλέους σε περιόδους έντονων ανοδικών τάσεων.

Η φράση αυτή «κρύβει» ολόκληρη στρατηγική επιλογή. Σύμφωνα με αυτή, οι
επενδυτές πρέπει να βάζουν στόχους όσον αφορά τις προσδοκώμενες αποδόσεις και
μόλις αυτές επιτευχθούν θα πρέπει να ρευστοποιούν για να τις εξασφαλίζουν.

Από την άλλη, η φράση «στις πτώσεις βγαίνουν τα κέρδη» υποδηλώνει ότι σε
περιόδους κρίσεων και πιέσεων στις τιμές των μετοχών δημιουργούνται
επενδυτικές ευκαιρίες, εφόσον υπάρχουν προοπτικές ανόδου.

Με απλά λόγια, «στις ανόδους πούλα και στις πτώσεις αγόραζε», όπως λέει άλλη
φράση των ανθρώπων του Χρηματιστηρίου.

«Όλα αυτά αποτελούν απλές συμβουλές, τις οποίες όλοι σχεδόν τις γνωρίζουν.
Λίγοι, όμως, είναι αυτοί που τις τηρούν», τονίζει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» επενδυτικός
σύμβουλος.

Για τον λόγο αυτό, ο πρώτος βασικός κανόνας είναι ψυχραιμία και υπομονή. Με τη
διατήρηση της ψυχραιμίας δίνεται η ευκαιρία για καλύτερη εκτίμηση των συνθηκών
της αγοράς και της εκμετάλλευσης των ευκαιριών που μπορεί να δημιουργούνται.

Για παράδειγμα, αναφέρεται ότι ο πανικός των άλλων οδηγεί σε κατακόρυφη πτώση
των τιμών των μετοχών που μπορεί να οδηγήσει σε επενδυτικές ευκαιρίες.

Οι συνθήκες της αγοράς

Από την άλλη, κάθε κρίση ή κάθε περίοδος ανόδου των τιμών έχει και τα δικά της
χαρακτηριστικά. Άλλες «χτυπούν» άμεσα το Χρηματιστήριο, άλλες την αγορά
ομολόγων και άλλες τα νομίσματα. Σε κάθε διαφορετική περίπτωση δημιουργούνται
διαφορετικά «συμπτώματα», τα οποία μπορούν να εκμεταλλευτούν.

Όπως, λόγου χάρη, εκμεταλλευόμαστε τη μεγάλη πτώση των τιμών των μετοχών, όταν
πρόκειται για χρηματιστηριακή κρίση. Έτσι, μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τα
υψηλά επιτόκια στην περίπτωση νομισματικής κρίσης. Διότι οι συναλλαγματικές
κρίσεις συνδέονται, συνήθως, με αύξηση των επιτοκίων, που «θωρακίζουν» το
νόμισμα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις θα μπορούσε κάποιος να μειώσει τις επενδύσεις του σε
μετοχές που του έχουν προσφέρει ήδη ικανοποιητικές αποδόσεις και να μεταφέρει
τα κεφάλαιά του σε προϊόντα χρηματαγοράς (καταθέσεις, ρέπος κ.λπ.) ή σε
Αμοιβαία Κεφάλαια Διαχείρισης Διαθεσίμων.

Το ίδιο, για παράδειγμα, μπορεί να γίνει και σε περιόδους μεγάλης ανόδου των
τιμών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο επενδυτής μπορεί να αποφασίσει να
ρευστοποιήσει μέρος των κερδών του για να τα εξασφαλίσει.

Για όλες τις περιπτώσεις

Ωστόσο, υπάρχουν βασικοί κανόνες που ισχύουν για κάθε περίοδο. Δηλαδή οι ίδιοι
κανόνες ισχύουν τόσο σε περιόδους ισχυρών ανοδικών τάσεων, όσο και πτωτικών.

Εκτός, λοιπόν, από τη διατήρηση της ψυχραιμίας και τη σωστή εκτίμηση της
κατάστασης, το επόμενο βήμα είναι να τηρούνται οι βασικοί επενδυτικοί κανόνες.
Αυτοί είναι, κυρίως, τέσσερις:

* Πρώτον, αγοράζουμε σε χαμηλές τιμές και πουλάμε σε υψηλότερες. Αυτό ισχύει
για όλες τις μορφές επενδύσεων, όπως μετοχές, ομόλογα, νομίσματα κ.λπ.

* Δεύτερον, ρευστοποιούμε τις επενδύσεις που μας έχουν προσφέρει κέρδη και
αφήνουμε εκείνες που έχουν ζημιές να «ωριμάσουν», προσδοκώντας ότι το αρνητικό
κλίμα κάποτε θα αναστραφεί.

* Τρίτον, δεν πουλάμε όταν έχουμε ζημιές. Σε περίπτωση που έχουμε αγοράσει
μετοχές, των οποίων οι τιμές μειώνονται, οι ειδικοί συμβουλεύουν να
περιμένουμε να ανακάμψουν. Ρευστοποιούμε μόνο, όταν είμαστε σίγουροι ότι με τα
χρήματα που θα προκύψουν θα πραγματοποιήσουμε μεγαλύτερα κέρδη σε μια άλλη
συγκεκριμένη επένδυση. Τότε, ίσως, προκύψουν κέρδη που θα υπερσκελίσουν τις απώλειες.

* Τέταρτον, καλό είναι να διατηρούμε ένα ποσοστό σε μετρητά. Με τα χρήματα που
ήδη έχει ο επενδυτής ή με εκείνα που απέκτησε από τη ρευστοποίηση των κερδών
του από μετοχές, για παράδειγμα, επενδύει σε προϊόντα που του παρέχουν
ρευστότητα όποτε θέλει. Τέτοια προϊόντα είναι, λόγου χάρη, οι καταθέσεις, τα
Αμοιβαία Κεφάλαια Διαχείρισης Διαθεσίμων ή τα ρέπος λίγων ημερών.

Η τακτική αυτή δίνει την ευκαιρία στον επενδυτή αφενός να διατηρεί τα κέρδη
του και να τα αυξάνει από τα επιτόκια και αφετέρου να μπορεί να εκμεταλλευτεί
επενδυτικές ευκαιρίες.

Για παράδειγμα, σε περιόδους ανόδου των τιμών μπορεί ο επενδυτής να
ρευστοποιήσει τα κέρδη του και να τα τοποθετήσει σε καταθέσεις, μέχρι να
πραγματοποιηθεί διόρθωση τιμών για να ξαναεπενδύσει σε μετοχές.

Από την άλλη, σε περίοδο πτώσης των τιμών των μετοχών μπορεί να τοποθετήσει τα
χρήματά του πάλι σε καταθέσεις, διότι μπορεί να πέσουν και άλλο οι τιμές.

Έτσι, θα του δοθεί η ευκαιρία να επενδύσει επιλεκτικά, με αποτέλεσμα να
ισοσκελίσει ή και να ξεπεράσει σε κέρδη τις επενδύσεις από τις οποίες χάνει.

Αμυντικά χαρτοφυλάκια

Ένας άλλος κανόνας, ο οποίος σχετίζεται περισσότερο με τις επενδύσεις σε
μετοχές, είναι ο μεσομακροπρόθεσμος ορίζοντας.

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, έχει φανεί από την εμπειρία ότι τα κέρδη από
βραχυπρόθεσμες τοποθετήσεις είναι μικρότερα, κατά μέσο όρο, από τις ζημιές.
Τέλος, οι ειδικοί προτείνουν στους επενδθτές που δεν επιθυμούν μεγάλο κίνδυνο
να φτιάχνουν αμυντικά χαρτοφυλάκια. Τα χαρτοφυλάκια αυτά είναι «καλάθια»
διαφορετικών επενδύσεων, τα οποία κερδίζουν λιγότερο από την άνοδο της αγοράς,
αλλά χάνουν λιγότερο από την πτώση της.

Είναι μια κατηγορία χαρτοφυλακίων μεταξύ των επενδύσεων με μηδενικό ή ελάχιστο
κίνδυνο. Παράδειγμα τέτοιων χαρτοφυλακίων αποτελούν τα Μεικτά Αμοιβαία Κεφάλαια.

Επιθετικά χαρτοφυλάκια

Αντίθετα, σε περιόδους ανόδου, οι ειδικοί συμβουλεύουν να δημιουργούν οι
επενδυτές επιθετικά χαρτοφυλάκια. Τα χαρτοφυλάκια αυτά είναι «καλάθια»
διαφορετικών επενδύσεων, τα οποία κερδίζουν περισσότερο από την άνοδο της
αγοράς, αλλά χάνουν και περισσότερο από την πτώση της.

Θεωρούνται ως μία κατηγορία χαρτοφυλακίων με αυξημένο κίνδυνο. Παράδειγμα
τέτοιων χαρτοφυλακίων αποτελούν μερικά Μετοχικά Αμοιβαία Κεφάλαια, όπως και
τοποθετήσεις σχεδόν εξ ολοκλήρου σε μετοχές μικρομεσαίων εταιρειών. Σε αυτά τα
χαρτοφυλάκια, συνήθως, δεν υπάρχουν καθόλου μετρητά ή αν υπάρχουν είναι πολύ λίγα.

Η διάρθρωση τέτοιων χαρτοφυλακίων απαιτεί γνώση και καλό είναι να απευθύνονται
οι επενδυτές στους ειδικούς, οι οποίοι μπορεί να είναι στελέχη της εταιρείας
διαχείρισης Αμοιβαίων Κεφαλαίων που συνεργάζονται, της τράπεζας ή της
χρηματιστηριακής εταιρείας.

Αξίζει να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι η διαμόρφωση αμυντικών χαρτοφυλακίων
μπορεί να αποδώσει ικανοποιητικά κέρδη, με μέτριο κίνδυνο και σε ομαλές
περιόδους.

Για τον λόγο αυτό, τα συνιστούν οι ειδικοί σε επενδυτές που δέχονται να
αναλαμβάνουν μέτριο κίνδυνο στις επενδύσεις τους, να επιλέγουν από την αρχή
αμυντικά χαρτοφυλάκια και να τα διατηρούν τόσο στις κρίσεις όσο και στις
ομαλές περιόδους.

Οι δέκα κανόνες

Οι ειδικοί κατατάσσουν τις συμβουλές τους σε δέκα ομάδες, που ισχύουν σε όλες
τις περιόδους, σε όλες τις επενδύσεις και σε όλους τους επενδυτές. Οι δέκα
αυτοί κανόνες είναι οι εξής:

1 «Ποτέ όλα τα αυγά σε ένα καλάθι». Σημαντικό είναι να γίνεται
διαφοροποίηση του κινδύνου, η οποία οδηγεί σε μείωσή του. Αυτό επιτυγχάνεται
με τον καταμερισμό των χρημάτων σε πολλές επενδύσεις.

2 Βρείτε το επενδυτικό προφίλ. Ο επενδυτής πρέπει να γνωρίζει πριν
επενδύσει σε οτιδήποτε ή πριν αποφασίσει οποιαδήποτε κίνηση (αγορά, πώληση ή
διατήρηση θέσης) τον εαυτό του. Δηλαδή, πόση απόδοση αναμένει, σε πόσο χρόνο
και με τι κίνδυνο.

3 Βάλτε στόχους. Όταν ένας επενδυτής αγοράζει για παράδειγμα μετοχές θα
πρέπει να βάλει στο μυαλό του μία απόδοση που θα τον ικανοποιεί. Μόλις φτάσει
τον στόχο ή τον πλησιάσει, τότε μπορεί να ρευστοποιήσει. Αυτό τον προλαμβάνει
από τυχόν κρίσεις που μπορούν να ξεσπάσουν, αναμένοντας μεγαλύτερα κέρδη και
να εξασφαλίσει τις ήδη υπάρχουσες αποδόσεις.

4 Επιλογή του χρόνου. Η επιλογή του σωστού χρόνου (το timing) είναι
ένας από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες που εξασφαλίζουν μεγαλύτερες
πιθανότητες για κέρδη και αποφυγή κινδύνων.

5 Επιλογή επενδύσεων. Με βάση το προφίλ και τον σωστό χρόνο επιλέγουμε
τις επενδύσεις μας, οι οποίες μπορεί να είναι μετοχές, ομόλογα, νομίσματα ή
όλα αυτά μαζί. Επίσης, με βάση το επενδυτικό προφίλ πρέπει να επιλέγουμε στην
περίπτωση των μετοχών τους τίτλους εκείνους που παρουσιάζουν μικρότερες
διακυμάνσεις ή μεγαλύτερες «αντοχές» σε κρίσεις. Αυτό ταιριάζει περισσότερο σε
συντηρητικούς ή σε μεικτούς επενδυτές. Αντιθέτως, στους επιθετικούς επενδυτές
«ταιριάζουν» περισσότερο οι μετοχές που παρουσιάζουν μεγαλύτερες διακυμάνσεις.
Συνήθως, οι μετοχές αυτές έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, αλλά οι επενδυτές που τις
προτιμούν προσδοκούν μεγαλύτερα κέρδη, σε σύγκριση με τις πιο «σταθερές» μετοχές.

6 Λογικές κινήσεις. Οι επενδυτές, όταν αποφασίζουν να αγοράσουν ή να
πουλήσουν, για παράδειγμα μετοχές, θα πρέπει να υπάρχει κάποιος λόγος. Δηλαδή,
οι αποφάσεις πρέπει να στηρίζονται σε «ψυχρούς» υπολογισμούς και όχι στο
συναίσθημα ή στον παρορμητισμό.

7 Προσωπικά οικονομικά. Στην επιλογή μίας επένδυσης ή στην απόφαση για
μία επενδυτική κίνηση θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα προσωπικά οικονομικά
του επενδυτή. Για παράδειγμα, άλλες εναλλακτικές λύσεις έχει ένας πλούσιος για
τις επενδύσεις του σε μετοχές σε περίοδο κρίσης και άλλες ένας του οποίου όλα
τα χρήματα είναι επενδεδυμένα σε μετοχές.

8 Προσωπική ζωή. Οι υποχρεώσεις που μπορεί να έχει ένας επενδυτής ή ο
τρόπος ζωής του είναι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στις
επενδυτικές αποφάσεις.

9 Υπομονή. Η υπομονή και η ψυχραιμία είναι τα βασικά όπλα που
υποστηρίζουν τις λογικές αποφάσεις και όλους τους παραπάνω κανόνες.

10 Συμβουλές από ειδικούς. Όσο απλό κι αν φαίνεται, η αγορά ή η πώληση
μετοχών, ομολόγων, νομισμάτων κ.λπ., η επενδυτική τακτική, η επιλογή του
σωστού χαρτοφυλακίου και του σωστού χρόνου στις κινήσεις είναι δύσκολες
υποθέσεις, οι οποίες απαιτούν εμπειρία, γνώση και εξειδίκευση.