Τα ελαφρυντικά, όνειρο κάθε υπόδικου για ευνοϊκότερη μεταχείριση

«Το περιστατικό στο οποίο αναφέρομαι συνέβη πρόσφατα. Στο εδώλιο ήταν
τέσσερις Αλβανοί, κατηγορούμενοι για διακίνηση και κατοχή 3,5 κιλών ηρωίνης.
Ένα ζευγάρι που κατείχε στο σπίτι του την ποσότητα, ένας ακόμη συμπατριώτης
τους ο οποίος είχε εισαγάγει στη χώρα μας την ηρωίνη και, τέλος, ακόμη ένας
που είχε αναλάβει τη διάθεση των ναρκωτικών. Ο τελευταίος, όπως αποδείχθηκε
στο δικαστήριο, ήταν ένας από τους πλέον δημοφιλείς ηθοποιούς της Αλβανίας. Ο
αντίστοιχος “Μάνος Κατράκης”, όπως κατέθεσαν μάρτυρες αλλά και σύμφωνα με
δημοσιεύματα αλβανικών εφημερίδων που προσκομίστηκαν. Ο συγκεκριμένος
κατηγορούμενος μάλιστα είχε βοηθήσει σημαντικά τις ελληνικές αρχές στην
εξάρθρωση του κυκλώματος. Η ενοχή του βεβαίως ήταν ξεκάθαρη. Δεν ετέθη καν
θέμα. Αυτό που με απασχόλησε ιδιαίτερα ήταν η αναγνώριση ελαφρυντικών ή όχι.
Τελικά, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τη συνδρομή του στη σύλληψη των υπολοίπων,
πρότεινα στο δικαστήριο να του αναγνωρίσει το ελαφρυντικό της ειλικρινούς
μεταμέλειας, αλλά και το ελαφρυντικό του προτέρου εντίμου βίου λόγω της
ιδιότητάς του ως δημοφιλούς καλλιτέχνη. Το δικαστήριο όμως είχε αντίθετη
άποψη. Ακριβώς λόγω της ιδιότητας του κατηγορουμένου, έκρινε πως δεν πρέπει να
του αναγνωριστεί κανένα ελαφρυντικό. Πως εφόσον ήταν μια προσωπικότητα της
χώρας του, δεν έπρεπε να αναμειχθεί σε μια τέτοια υπόθεση. Έτσι,
καταδικάστηκαν και οι τέσσερις σε ισόβια κάθειρξη. Πάντως η αποδοχή ή μη των
ελαφρυντικών είναι πολλές φορές δυσκολότερη από την κρίση επί της ενοχής του
κατηγορουμένου. Η βαρύτητα της πράξης είναι αυτή που επηρεάζει κυρίως την
απόφαση του δικαστηρίου. Όλα δηλαδή εξαρτώνται από την υποκειμενική ματιά του
δικαστή και όχι από αντικειμενικές προϋποθέσεις. Αφού και το ελαφρυντικό του
προτέρου εντίμου βίου μπορεί και να μην αναγνωριστεί, έστω κι αν ο
κατηγορούμενος έχει λευκό ποινικό μητρώο»

Είναι το πάγιο αίτημα των δικηγόρων. Ζητούν, προβάλλοντας όσα επιχειρήματα
διαθέτουν, την αναγνώριση ελαφρυντικών στον κατηγορούμενο που υπερασπίζονται.
Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη… ζήτηση είναι το ελαφρυντικό του προτέρου
εντίμου βίου. Άλλωστε για κάθε κατηγορούμενο υπάρχει πάντα η πρώτη φορά. Πριν
από την πρώτη του παράνομη πράξη διήγε βίο έντιμο, γεγονός που συνήθως
τεκμηριώνεται με το απόσπασμα ποινικού μητρώου. Αν είναι λευκό, η αναγνώριση
του ελαφρυντικού αποτελεί αξίωση του κατηγορουμένου.

Η περίπτωση Άκη Πάνου

Δεν υποχρεώνει όμως τους δικαστές να ανταποκριθούν στο αίτημα. Αν οι ίδιοι
κρίνουν πως, πέραν των τύπων, η προ της διάπραξης του αδικήματος ζωή του
κατηγορουμένου δεν συμφωνεί με τα δικά τους πρότυπα, έχουν το δικαίωμα να το
απορρίψουν. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Άκη Πάνου, στον οποίο το
Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο Καβάλας αρνήθηκε να αναγνωρίσει το ελαφρυντικό του
προτέρου εντίμου βίου, επειδή ο ίδιος ανέφερε στην απολογία του πως, ενώ είχε
δημιουργήσει οικογένεια με τη δεύτερη γυναίκα του, δεν είχε ακόμη χωρίσει από
την πρώτη. Οι λόγοι για τους οποίους το έκανε, που, όπως τους ανέλυσε,
υπέκρυπταν μια ιδιαίτερη ευαισθησία, άφησαν αδιάφορους τους δικαστές.

Κρυφό παραστράτημα

Την ίδια στιγμή ­ ίσως ­ κάποιο άλλο δικαστήριο, που μπορεί να είχε απέναντί
του έναν επικίνδυνο εγκληματία (σ.σ.: έχει συμβεί πολλές φορές αυτό)
ενδεχομένως θα του αναγνώριζε το ελαφρυντικό, αν δεν είχε βρεθεί κάποιος να
αποκαλύψει κάποιο παραστράτημά του, από εκείνα που δεν αναφέρονται στο ποινικό μητρώο!

Οι τακτικοί δικαστές είναι πιο φειδωλοί στο… μοίρασμα ελαφρυντικών. Οι
ένορκοι όμως, λόγω μεγαλύτερης ευαισθησίας, συμφωνούν με ευχέρεια στην
αναγνώρισή τους. Αν λοιπόν ο κατηγορούμενος τύχει ευνοϊκής μεταχείρισης χάρη
στους ενόρκους και μόνο, τότε η Εισαγγελία ασκεί έφεση υπέρ του νόμου,
αμφισβητώντας έτσι ­ εμμέσως ­ την άποψη των λαϊκών δικαστών και κατ’ επέκταση
τον ίδιο τον θεσμό.

Αυτό συνέβη στην περίπτωση της Κάτιας Γιαννακοπούλου, όταν οι ένορκοι
αναγνώρισαν το ελαφρυντικό της ανάρμοστης συμπεριφοράς του θύματος και απέφυγε
έτσι τα ισόβια για τη δολοφονία του αρχιμανδρίτη. Συνέβη επίσης σε μία από τις
δίκες του Ρωχάμη. Αθωώθηκε με την ψήφο των ενόρκων και αμέσως ασκήθηκε έφεση.
Ξαναδικάστηκε στο Εφετείο. Το αποτέλεσμα ήταν ακριβώς το ίδιο.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΣΚΩΤΑΣ

Εκδήλωσε την πρόθεση να καλύψει το έλλειμμα

Γιώργος Κοσκωτάς. Ήταν από τους τυχερούς. Χάρη στο ελαφρυντικό σε έναν χρόνο θα είναι ελεύθερος

Η δίκη είχε διαρκέσει οκτώ μήνες. Από τις αρχές Οκτωβρίου του 1996 έως τις 22
Μαΐου 1997, οπότε εκδόθηκε η απόφαση. Οι φήμες που κυκλοφορούσαν μέχρι την
τελευταία στιγμή ήθελαν τον Γιώργο Κοσκωτά να αποφυλακίζεται. Να μειώνεται
δηλαδή τόσο πολύ η ποινή του, που, ύστερα από εννέα χρόνια στη φυλακή και με
αρκετά μεροκάματα, να έχει το δικαίωμα να ζητήσει την απόλυσή του.

Οι κατηγορίες που αντιμετώπιζε επισύρουν την ποινή της ισόβιας κάθειρξης. Παρά
το γεγονός όμως ότι το ποσό που υπεξαίρεσε ήταν υπέρογκο ­ 32 δισεκατομμύρια
δραχμές ­ αλλά και η αναστάτωση που προκάλεσε στον τόπο ανάλογη, το
δικαστήριο, από τον πρώτο κιόλας βαθμό, έκρινε πως ήταν άξιος αναγνώρισης ελαφρυντικού.

Του ελαφρυντικού της ειλικρινούς μεταμέλειας. Και αυτό γιατί ο κατηγορούμενος
είχε επικοινωνήσει με τον εκκαθαριστή της Τράπεζας Κρήτης και είχε εκδηλώσει
την πρόθεσή του να καλύψει με όσα περιουσιακά στοιχεία διέθετε μέρος του
ελλείμματος που ο ίδιος προκάλεσε. Η συγκεκριμένη ενέργεια ερμηνεύτηκε ως
πράξη έμπρακτης μετάνοιας, που «άγγιξε» φαίνεται τους δικαστές.

Αποτέλεσμα της επιείκειας του δικαστηρίου ήταν να επιβληθεί στον άλλοτε
τραπεζίτη και μεγαλοεκδότη κάθειρξη 25 ετών.

Η ίδια στάση τηρήθηκε και στη δεύτερη δίκη, που διεξήχθη από το Πενταμελές
Εφετείο της Αθήνας. Το ελαφρυντικό αναγνωρίστηκε και πάλι και η ποινή
παρέμεινε στα ίδια επίπεδα.

Το γεγονός ότι δεν επαληθεύτηκαν οι φήμες περί αποφυλάκισης του Γ. Κοσκωτά,
δυσαρέστησε πολύ τον ίδιο, ο οποίος φαίνεται δεν είχε συνειδητοποιήσει πως αν
δικαζόταν από κάποιο άλλο δικαστήριο θα μπορούσε να μην τύχει της αναγνώρισης
ελαφρυντικού. Και τότε τα ισόβια θα ήταν… εξασφαλισμένα!

Ακόμη καλύτερης μεταχείρισης βεβαίως έτυχαν οι στενοί συνεργάτες τού Κοσκωτά,
που κάθησαν μαζί του στο εδώλιο του κατηγορουμένου αντιμετωπίζοντας αδικήματα
τα οποία αντιστοιχούν στις ίδιες ποινές. Έφυγαν όμως από το Πενταμελές Εφετείο
με ποινές φυλάκισης από 2 έως 5 1/2 χρόνια, αφού τους αναγνωρίστηκαν ελαφρυντικά.

Η δυσαρέσκεια του Γ. Κοσκωτά για την μη μείωση της ποινής του, αλλά και των
έξι άλλοτε συνεργατών του λόγω της απόρριψης εκ μέρους των δικαστών του
αιτήματος που υπέβαλαν για την αναστολή εκτέλεσης της ποινής τους, ανάγκασαν
τον εισαγγελέα της έδρας κ. Ιωάν. Γαβρίλη να πει: «Η επιείκεια έχει
εξαντληθεί.

Αν ήμουν στη θέση των κατηγορουμένων θα έλεγα “ευχαριστώ” και τίποτε παραπάνω.
Εξάλλου, οι κατηγορούμενοι έχουν χρήματα να πληρώσουν την ποινή τους».

ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Τρις ισόβια γιατί καταχράστηκε την εμπιστοσύνη των πελατών

Κανείς δεν μπορούσε να το πιστέψει. Ο Δημήτρης, υπάλληλος της Εθνικής Τράπεζας
με άψογη 25χρονη προϋπηρεσία, είχε συλληφθεί ως υπαίτιος υπεξαίρεσης! Από το
ταμείο του υποκαταστήματος της ΕΤΕ της Εθνικής Πινακοθήκης, όπου κατείχε θέση
προϊσταμένου, έλειπαν πολλά εκατομμύρια δραχμές, τα οποία αντιστοιχούσαν σε
συνολική ζημιά ύψους 480 εκατομμυρίων εις βάρος της Τράπεζας.

Η υπεξαίρεση γινόταν επί σειρά ετών με τόσο περίτεχνους τρόπους, που ακόμη και
οι ελεγκτές, μετά τη διαπίστωση του ελλείμματος, σήκωσαν τα χέρια ψηλά. Μόνο ο
ίδιος μπορούσε να εξηγήσει τις μεθόδους του! Και τις εξήγησε με κάθε λεπτομέρεια.

Η παράνομη δραστηριότητά του ξεκίνησε το 1986. Τότε, όπως ο ίδιος ισχυρίστηκε,
κάλυψε με χρήματα του ταμείου μια επιταγή ενός φίλου του, ύψους 8 εκατομμυρίων
δραχμών. Ο φίλος, παρά τις υποσχέσεις του, δεν κατέθεσε ποτέ τα χρήματα, με
αποτέλεσμα το ένα να φέρει το άλλο και τα ποσά, που τόσο εύκολα τελικά
μπορούσε να καταχράται, να αυξάνονται διαρκώς. Επί οκτώ χρόνια περίπου ο
τραπεζικός υπάλληλος υπεξαιρούσε χρήματα από το ταμείο ανενόχλητος. «Η έλλειψη
ελέγχου των υπαλλήλων της Εθνικής Τράπεζας και γενικότερα των δημοσίων
τραπεζών, έχει ως αποτέλεσμα να παρατηρούνται συχνά τέτοια φαινόμενα», μας
λέει η κ. Διόνη Σκάντζου, δικηγόρος του. «Γνωρίζουν ότι το σύστημα ελέγχου δεν
λειτουργεί κι έτσι δεν διστάζουν να παρανομήσουν. Γιατί στις ιδιωτικές
τράπεζες δεν υπάρχουν τέτοια κρούσματα;», προσθέτει.

Ο Δημήτρης δικάστηκε σε πρώτο βαθμό τον Μάιο του 1996. Η απόφαση προκάλεσε
αίσθηση στην κοινή γνώμη. Τρεις φορές ισόβια συν δέκα χρόνια κάθειρξης! Το
δικαστήριο εξάντλησε όλη του την αυστηρότητα, επιβάλλοντάς του το ανώτερο
προβλεπόμενο από τον νόμο όριο για τα αδικήματα της υπεξαίρεσης, της
πλαστογραφίας μετά χρήσεως και της διακεκριμένης κλοπής. Μία φορά ισόβια για
κάθε κατηγορία. Χωρίς την αναγνώριση κανενός ελαφρυντικού. Ούτε αυτού του
προτέρου εντίμου βίου, για τον οποίο βίο του βεβαίωσαν τους δικαστές οι
πελάτες της τράπεζας που τον συναναστρέφονταν επί πολλά χρόνια. Οι καταθέσεις
των συγκεκριμένων μαρτύρων μάλιστα, από τους λογαριασμούς των οποίων είχαν
υπεξαιρεθεί τα χρήματα ­ χωρίς οι ίδιοι να έχουν ζημιωθεί ­ «μέτρησαν»
αρνητικά για τον κατηγορούμενο. Οι δικαστές τού καταλόγισαν πως εκμεταλλεύτηκε
την εμπιστοσύνη τους.

Το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων, που δίκασε τον Δημήτρη σε δεύτερο βαθμό,
αντιμετώπισε τον τραπεζικό υπάλληλο διαφορετικά. Του αναγνώρισε το ελαφρυντικό
του προτέρου εντίμου βίου, που είχε ως αποτέλεσμα την αισθητή μείωση της
ποινής του. Από τρις ισόβια συν 10 χρόνια «έπεσε» στα 21 χρόνια κάθειρξης, που
εκτίει τώρα.