ΔΡΟΜΟΙ

Πόσο αξίζει…

… η φιλοσοφία; Ο Τζορτζ Σόρος την έχει κοστολογήσει στα 3 δισ. δολάρια. Τόσα
θα πλήρωνε. Μπορεί ο Σόρος να είναι πλούσιος, αλλά αυτό δεν του φτάνει. Θέλει
να γίνει και φιλόσοφος. Έτσι γράφει άρθρα εδώ και εκεί με κάθε ευκαιρία και θα
ήθελε κάποτε να γράψει τη συνέχεια του «Πλούτου των εθνών» (είναι το αγαπημένο
βιβλίο της βαρόνης Θάτσερ). Όμως, το έργο του Άνταμ Σμιθ έχει συνεχιστή,
θυμίζει στον Σόρος ο διευθυντής του βρετανικού περιοδικού «Φιλόσοφερ» Μάρτιν
Κόεν. Είναι ο Καρλ Μαρξ και το «Κεφάλαιό» του. Αυτή την εποχή, ο Μαρξ είναι
απαξιωμένος ως οικονομολόγος. Όμως, ως φιλόσοφος παραμένει επίκαιρος. Κυρίως
όσον αφορά τον «υλισμό» του. Ο Μαρξ είχε πει ότι η κοινωνική και πολιτική
πλευρά της ζωής δεν είναι παρά επιφανειακές εκδηλώσεις (εποικοδόμημα) των
οικονομικών δυνάμεων που βρίσκονται στη βάση τους. Μπορεί, λοιπόν, από ένα
παραμύθι (επικοικοδόμημα) να γεννηθεί ένας καπιταλιστής;

Η ιστορία…

… του Ριπ Βαν Ουίνκλ είναι από εκείνα τα λαϊκά παραμύθια που αντέχουν στα
χρόνια. Μιλάει για έναν άνθρωπο που όσο εκείνος «γερνούσε» μια μέρα, ο
υπόλοιπος κόσμος γερνούσε είκοσι χρόνια. Ίσως κάποια μέρα αυτό το παραμύθι να
βγει αληθινό. Ο Ριπ, που την ιστορία του έγραψε ο Ουάσιγκτον Ίρβινγκ το 1819,
ήταν κάποιος που τον έσερνε η γυναίκα του από τη μύτη και που το είχε ρίξει
στο πιοτό. Μια μέρα, εκεί που κυνηγούσε στο βουνό, έπεσε πάνω σε κάτι αλλόκοτα
ανθρωπάκια που του έδωσαν να πιει ένα παράξενο κρασί. Στην πρώτη γουλιά έπεσε
σε βαθύ ύπνο. Όταν ξύπνησε, το άλλο πρωί, είδε πως το τουφέκι του είχε
σκουριάσει και πως ο σκύλος του είχε χαθεί. Κατεβαίνοντας στο χωριό, ανακάλυψε
πως όλοι του οι γνωστοί είχαν πεθάνει (ευτυχώς γι’ αυτόν και η γκρινιάρα
γυναίκα του). Είκοσι χρόνια είχαν περάσει. Ένας πόλεμος είχε γίνει και είχε
τελειώσει. Ο Ριπ είχε πέσει να κοιμηθεί ως υπήκοος του Γεωργίου Γ’ και είχε
ξυπνήσει ως πολίτης των ΗΠΑ.

Αυτό το παραμύθι…

… μπορεί να επαληθευτεί, όχι σε κάποιο μαγικό βουνό αλλά σε ένα
διαστημόπλοιο. Από το 1905, ο Αϊνστάιν προέβλεψε με την «ειδική θεωρία της
σχετικότητας» πως ό,τι συνέβη στον Ριπ θα συμβεί και στους αστροναύτες που θα
ταξιδεύουν με την ταχύτητα του φωτός. Θα γερνούν αργότερα από τους άλλους
ανθρώπους που θα μένουν στη γη. Μα, για να ξαναγυρίσουμε στον Καρλ Μαρξ και
τον Άνταμ Σμιθ, θα μπορούν να βγάλουν και πάρα πολλά λεφτά. Όπως θα μπορούσε
να είχε βγάλει και ο Ριπ, αντί να τριγυρνάει και να μπεκροπίνει στα καπηλειά.

Γιατί…

… αν, ας πούμε, πριν ανέβει στο μαγικό βουνό, είχε προνοήσει να επενδύσει
100 δολάρια με τόκο 11%, με την επιστροφή του στο χωριό θα ανακάλυπτε ότι το
κεφάλαιό του θα είχε ανατιμηθεί 800%, κάνει τον λογαριασμό ο Άντριαν Μπέρι στο
βιβλίο του «Το μεγάλο άλμα» (εκδ. Headline). Και αν το ξανάκανε αυτό καμιά
δεκαριά φορές, στο τέλος του εικοστού αιώνα ­ οπότε θα είχε «γεράσει» μόνο
κατά δώδεκα μέρες, ενώ οι συγχωριανοί του θα είχαν γεράσει κατά 240 χρόνια ­
τα αρχικά του 100 δολάρια θα είχαν γίνει 7 τρισεκατομμύρια. Θα είχε ξεπεράσει
στα πλούτη και τον Μπιλ Γκέιτς. Και, μετά τον Σμιθ και τον Μαρξ, ο Αϊνστάιν θα
είχε ανακαλύψει ένα νέο είδος καπιταλιστή.