Εφιάλτης για 4.000 Σέρβους του Κοσόβου

Είναι οι «Ελεύθεροι – Πολιορκημένοι» του Κοσσυφοπεδίου… Τέσσερις χιλιάδες
Σέρβοι παραμένουν εγκλωβισμένοι στην πόλη Οράχοβατς, στον τελευταίο σερβικό
θύλακο που απέμεινε σε όλο το Κοσσυφοπέδιο.

ΟΡΑΧΟΒΑΤΣ – ΚΟΣΣΥΦΟΠΕΔΙΟ

Βιώνουν καθημερινά τον τρόμο των ληστρικών και τρομοκρατικών επιθέσεων, δεν
εφοδιάζονται κανονικά με τρόφιμα, η διεθνής στρατιωτική δύναμη δηλώνει περίπου
ανίκανη να τους προστατεύσει, αλλά δυστυχώς δεν μπορούν να φύγουν. Και όλα
αυτά κάτω από το αδιάφορο βλέμμα των διεθνών ανθρωπιστικών οργανώσεων, που
μοιάζουν τρομερά απασχολημένες στις άοκνες, πράγματι, προσπάθειές τους να
περιθάλψουν τους Αλβανούς πρόσφυγες… Η αποστολή των «ΝΕΩΝ» βρέθηκε για λίγες
ώρες με τους Σέρβους του Οράχοβατς, και κατέγραψε τον πραγματικό εφιάλτη της
ζωής τους και τις εκκλήσεις τους προς κάθε διεθνή οργανισμό για τη μετακίνησή
τους στη Σερβία.

Φτάσαμε στο Οράχοβατς έπειτα από ένα κοπιαστικό ταξίδι περίπου τεσσάρων ωρών
από την Πρίστινα. Η πόλη, που σε φυσιολογικές συνθήκες μοιάζει να κατοικείται
από 20.000 κατοίκους, βρίσκεται περίπου 18 χιλιόμετρα από τον βασικό δυτικό
άξονα του Κοσσυφοπεδίου, αυτόν που συνδέει το Πετς με το Πρίσρεν, αρκετά κοντά
στα σύνορα με την Αλβανία.

Φυσιολογικοί ρυθμοί

Στο Οράχοβατς του Κοσσυφοπεδίου «ΤΑ ΝΕΑ» ανακάλυψαν τον μοναδικό σερβικό θύλακο, τους 4.000 Σέρβους που παραμένουν ξεχασμένοι από τον κόσμο. Χωρίς ασφάλεια, ομαλή τροφοδοσία και ιατρική περίθαλψη, αντιμετωπίζουν αβοήθητοι, καθημερινά, ληστρικές και τρομοκρατικές επιθέσεις από τους Αλβανούς

Μέσα στο Οράχοβατς οι ρυθμοί των κατοίκων μοιάζουν φυσιολογικοί. Είναι όλοι
τους Αλβανοί. Κάθονται στους καφενέδες, ψωνίζουν από τα καταστήματα, περπατούν
στους βρώμικους δρόμους. Οι περισσότεροι απολαμβάνουν τον δυνατό καλοκαιρινό
ήλιο. Με τα χαρακτηριστικά άσπρα καπελάκια τους, αστειεύονται, γελούν,
χαιρετούν ευχαριστημένοι κάθε ξένο στρατιώτη που συναντούν, στέκονται
αμέριμνοι, με τη σιγουριά που τους δίνει ο αέρας του «νικητή» ­ σ’ αυτόν τον
παράξενο πόλεμο.

Ο UCK

Δεν είναι λίγοι οι άνδρες του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσσυφοπεδίου (ΑΣΚ),
που τριγυρνούν φορώντας μαύρες στολές ή στρατιωτικές φόρμες παραλλαγής και
μπερέδες ή μπλουζάκια με το σήμα της οργάνωσής τους.

Καθένας τους έχει και από ένα πιστόλι περασμένο στη ζώνη του, «δεν αισθάνονται
άνδρες αν δεν οπλοφορούν», μας λέει ένας φρουρός της KFOR. Στα κομβικά σημεία
των δρόμων βαριεστημένοι πάνοπλοι Ολλανδοί στρατιώτες κάθονται πάνω στα άρματα
ή τα τζιπ τους, ελέγχοντας την κίνηση. Περίπου 50 σπίτια και άλλα τόσα
καταστήματα είναι εντελώς κατεστραμμένα, άρα και έρημα. Άλλα καμένα, άλλα με
τοίχους-σουρωτήρια από τις σφαίρες, άλλα με σπασμένα τζάμια και στέγες. Στο
βάθος, μάλιστα, στο δυτικό μέρος της πόλης, διακρίνουμε μία φωτιά να
«καπνίζει» ακόμη. Με μία δεύτερη ματιά καταλαβαίνει κανείς ότι άλλα σπίτια
κάηκαν παλαιότερα και άλλα αρκετά πρόσφατα. Είναι δηλαδή και εδώ φανερό, όπως
και σε όλο το Κοσσυφοπέδιο άλλωστε, ότι κάποια (τα περισσότερα) ιδιοκτησίας
Αλβανών κάηκαν στη διάρκεια του πολέμου από τους Σέρβους. Τα υπόλοιπα
καταστράφηκαν εδώ και τρεις εβδομάδες, όταν οι όροι αντιστράφηκαν: ανήκουν σε
Σέρβους και καταστράφηκαν από τους Αλβανούς, όταν αποχωρούσε ο γιουγκοσλαβικός στρατός.

«Αμερικανοί»

«Οι στρατιώτες δεν μπορούν να μας προστατεύσουν, δεν έχουμε τρόφιμα και φάρμακα. Έλεος, ας μας βοηθήσει κάποιος», λέει ο Μίκι Φιλίοβιτς

Οι ξένοι στρατιώτες στα δύο επόμενα μπλόκα, αφού μας «προειδοποιούν» για την
ένταση που επικρατεί, μας δείχνουν τον δρόμο για το «τετράγωνο». Δύο άνδρες ­
μάλλον του ΑΣΚ ­ μας ζητούν τον λόγο της επίσκεψης, δυσφορούν όταν ακούνε ότι
θέλουμε να δούμε τους Σέρβους, δυσανασχετούν και φορτίζονται. Θέλουν να
ελέγξουν τα διαβατήρια. Ένταση, εκνευρισμός. Οι απειλές τους σταματούν μπροστά
στον (ευτυχώς καλά ενημερωμένο) Αλβανό οδηγό και μεταφραστή μας, που ευγενικά
τους ενημερώνει για την αμερικανική καταγωγή μας («καλύτερα να μη μάθουν την
αλήθεια, γιατί πραγματικά κινδευνεύεις», λέει μετά) και τις αγαθές προθέσεις μας.

«Εδώ είναι τα σύνορα», λέει ο Ολλανδός λοχίας, δείχνοντας ένα στενό
πλακόστρωτο δρόμο, στη διασταύρωση του οποίου έχει σταθμεύσει το τανκ του.
«Από εδώ και πέρα είναι οι Σέρβοι, αλλά πρόσεχε, έχουν όπλα, ίσως είναι
επικίνδυνοι», προειδοποιεί.

Ο δρόμος, μάλλον σοκάκι, ανηφορίζει. Κανείς δεν φαίνεται. Στη θέα του
αυτοκινήτου κάποιοι κατεβαίνουν. «Μπράτε (αδελφέ)», φωνάζουν χαρούμενοι, όταν
μαθαίνουν την εθνικότητά μας (είναι η σειρά μας να κρύψουμε την εθνικότητα του
οδηγού). «Εδώ είμαστε σε γκέτο, 4.000 άνθρωποι, από το Οράχοβατς αλλά και τα
χωριά Βέλικα Χότσα και Ζέσιστε, που ήλθαν επειδή έμαθαν ότι εδώ είμαστε
αρκετοί», λέει ο Μπράνκο Μιλόσεβιτς (μόλις προφέρει το επίθετό του, βλαστημά).
«Δεν τολμούμε να βγούμε από το τετράγωνο.

Οι Αλβανοί είναι έτοιμοι να μας σκοτώσουν. Έκαψαν τη δυτική συνοικία που ήταν
όπως και αυτή σερβική (σ.σ. είναι το μέρος όπου η φωτιά ακόμη «κάπνιζε»),
έκλεψαν τα έπιπλα, όλα τα υπάρχοντά μας, μόλις προλάβαμε και φύγαμε όταν ήλθε
ο ΑΣΚ», προσθέτει φανερά εκνευρισμένος ο Μίκι Φίλιοβιτς.

Όπως λένε, μόλις έφυγε ο γιουγκοσλαβικός στρατός, ο ΑΣΚ έκανε επιδρομή στην
πόλη, σκότωσε τέσσερα άτομα και απήγαγε άλλα 15. Από αυτά γύρισαν μόνο τα πέντε…

Θέλουμε να φύγουμε

«Θέλουμε να φύγουμε, αμέσως τώρα αν είναι δυνατό. Δεν αντέχουμε άλλο. Η KFOR
δεν μπορεί να μας προστατεύσει, κάθε βράδυ πυροβολούν εναντίον μας, πετούν
βόμβες, βάζουν φωτιές. Παρακαλούμε θερμά κάθε άνθρωπο που μπορεί να μας
βοηθήσει, πάρτε μας από εδώ. Θέλουμε μόνο στρατιωτική συνοδεία, για να
ταξιδέψουμε με ασφάλεια», συμπληρώνει δακρυσμένος ο Βλάντιτσα Σίμιτς.

Πράγματι, όπως μας δείχνουν αργότερα, την προηγούμενη ημέρα κάποιος πέταξε δύο
βόμβες στο σπίτι του Μίρια Γιοβάνοβιτς. Ευτυχώς δεν τραυματίστηκε κανείς. Από
θαύμα γλίτωσε η μητέρα του ιδιοκτήτη, που κοιμόταν μέσα. Η μία έσπασε το τζάμι
και «έσκασε» στο καθιστικό του ισογείου. Στο πάτωμα άνοιξε μία τρύπα, τα
θραύσματά της είναι καρφωμένα στους τοίχους. Τα έπιπλα, η τηλεόραση
καταστράφηκαν. Η άλλη κατέληξε από το παράθυρο στο δωμάτιο του ορόφου και δεν
έσκασε, την απασφάλισαν πριν από λίγο Ολλανδοί στρατιώτες.

Ο Έλληνας φίλος

Έξω από το φτωχικό σπίτι δεκάδες άνθρωποι στέκονται με χαμηλωμένο το κεφάλι.
Στο πρόσωπο ενός Έλληνα δημοσιογράφου βλέπουν όχι μόνο έναν αγαπητό φίλο αλλά
και μία… ελπίδα σωτηρίας.

«Σε θερμοπαρακαλώ, πάρε αυτό το τηλέφωνο και κάλεσε τον αδελφό μου στο
Βελιγράδι, να του πεις ότι είμαστε καλά, δεν ξέρει καν αν ζούμε», «ενημέρωσε
κάποιον στην επιτροπή του ΟΗΕ ή του ΝΑΤΟ να μας πάρει από εδώ», «τηλεφώνησε σε
παρακαλώ στο Πατριαρχείο, πες τους να μας στείλουν τρόφιμα και να κάνουν
κάτι», «μπορείς να κατέβεις μέχρι τη γωνία να μου αγοράσεις τσιγάρα και
λαχανικά, θα σου δώσω τα χρήματα.

Στα μαγαζιά έχουν τα πάντα, αλλά εγώ δεν μπορώ να κατέβω», φωνάζουν ο ένας
μετά τον άλλον…

Τονίζουν ότι τους φέρνουν τρόφιμα ανθρωπιστικές οργανώσεις, ιδίως ο Ρωσικός
Ερυθρός Σταυρός, αλλά όχι τακτικά.

«Τη μία έρχονται και μας αφήνουν έναν τόνο ψωμί, την άλλη φρυγανιές, την άλλη
κονσέρβες, αλλά χωρίς κανένα προγραμματισμό».

Τα ίδια προβλήματα υπάρχουν και με την ιατρική βοήθεια. Ανάμεσα στον σερβικό
πληθυσμό υπάρχουν τρεις γιατροί, αλλά δεν έχουν ούτε εξοπλισμό ούτε φάρμακα
«και πραγματικά φοβόμαστε να πάμε κάποιον στο νοσοκομείο»…

Όλοι τους πιστεύουν ότι οι στρατιώτες δεν μπορούν να τους προστατεύσουν. «Αν
μπορούσαν δεν θα είχαμε καθημερινές επιθέσεις, αλλά μας λένε ότι είναι λίγοι
και δεν προλαβαίνουν. Παλαιότερα είχαν βάλει περισσότερα τανκς και τζιπ στη
γειτονιά, είχαν συνέχεια περιπόλους, ήμασταν ήσυχα. Τώρα όμως…».

Οι Ολλανδοί

Περιπολία Ολλανδών στρατιωτών στο «σερβικό τετράγωνο». Η KFOR παραδέχεται ότι δεν έχει αρκετούς στρατιώτες, για να προστατεύσει τους κατοίκους του

Την αδυναμία της KFOR «λόγω έλλειψης ανδρών» επαναλαμβάνει και ο ταγματάρχης
Χουνκ, ο εκπρόσωπος του ολλανδικού τάγματος, τον οποίο συναντήσαμε αργότερα.
«Εδώ είμαστε 870 στρατιώτες για όλη την περιοχή.

Στη διάρκεια της ημέρας επικρατεί ησυχία. Τα βράδια όμως κάποιοι πυροβολούν
στον αέρα, βάζουν φωτιές, καταστρέφουν. Είναι πολύ δύσκολο να τους
εμποδίσουμε. Φοβόμαστε, όμως, ότι πολύ σύντομα θα υπάρχει και πρόβλημα
τροφοδότησης.

Ο Αλβανός δήμαρχος μάς ενημέρωσε ότι αν συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό η
επιστροφή των Αλβανών στην πόλη, σύντομα δεν θα υπάρχει φαγητό για όλους».

Ο ίδιος δεν αρνείται ότι η KFOR μπορεί να συνοδέψει τη φυγή των Σέρβων, «αν
όμως μας δοθεί σχετική εντολή».

«Έγιναν ακρότητες»

«Κάνουμε έκκληση στους πάντες. Συνοδέψτε μας να φύγουμε, όσο είμαστε ακόμη ζωντανοί, δεν αντέχουμε άλλο εδώ», λέει ο Μπράνκο Μιλόσεβιτς

Η συζήτηση γενικεύεται. Ναι, παραδέχονται ότι στη διάρκεια του πολέμου ήλθαν
παραστρατιωτικοί από τη Σερβία.

Έκαψαν σπίτια, σκότωσαν ίσως και κάποιους του ΑΣΚ. «Τους είδα, τους είπα
σταματήστε, δεν είναι σωστό να πολεμάτε με τους τοίχους. Αν είστε στρατιώτες,
πηγαίνετε να βρείτε τους αντάρτες.

Με απείλησαν και εμένα. Τώρα αυτοί έφυγαν και είναι ασφαλείς στη Σερβία, αλλά
μείναμε εμείς εδώ να πληρώσουμε τον λογαριασμό. Όχι, όμως, κανείς από τους
Σέρβους κατοίκους δεν έκανε κακό σε κανέναν Αλβανό», λέει ο Μίκι.

Τώρα όμως; Όπως λένε τουλάχιστον, οι Αλβανοί τούς εκδικούνται χωρίς λόγο, μόνο
επειδή είναι Σέρβοι. «Αλλά δυστυχώς όχι οι δικοί τους εξτρεμιστές, αλλά οι
ίδιοι, οι πρώην φίλοι, συνεργάτες, γείτονες και γνωστοί τους». «Όλοι μας ήδη
ξεχάσαμε τον τόπο μας. Θέλουμε να φύγουμε από εδώ, να πάμε κάπου, που δεν θα
φοβόμαστε να περπατήσουμε, να στείλουμε τα παιδιά μας να παίξουν και έχει ο
Θεός.

Ακόμη κι αν δεν έχουμε σπίτι, περιουσία, δουλειά. Εδώ πλέον δεν μπορούμε να
ζήσουμε μαζί Αλβανοί και Σέρβοι, υπάρχει πολύ μίσος. Ίσως κάποια στιγμή στο
μέλλον… Αλλά δεν έχω πια καμία δύναμη να περιμένω το μέλλον…», λέει ο Μπράνκο.