Στις Πολεοδομίες η Ελλάδα αναστενάζει

Τα Πολεοδομικά Γραφεία της χώρας αποτελούσαν πάντοτε έναν χώρο ταλαιπωρίας για
τους πολίτες και η λειτουργία τους συνδυάστηκε στη συνείδηση του κόσμου με το
ρουσφέτι, το λάδωμα, την παρανομία και τη γραφειοκρατία. Και δυστυχώς όλα αυτά
δεν αποτελούν μόνο φήμες: κατά καιρούς επίσημες έρευνες και εκθέσεις, όπως των
Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης ή των Επιθεωρητών Δημοσίων Έργων και Περιβάλλοντος
ή και αστυνομικών και εισαγγελικών αρχών, έχουν αποδείξει ότι πολλές από τις
καταγγελίες ευσταθούσαν. Και μπορεί η γενίκευση που γίνεται, όταν κάποιος
αναφέρεται στις Πολεοδομίες, να μην ισχύει, όμως η αλήθεια είναι ότι τα
αποδεδειγμένα περιστατικά κακής λειτουργίας τους είναι τόσα πολλά, που είναι
δύσκολο να αλλάξει η άποψη τής κοινής γνώμης. Το δε χειρότερο είναι ότι το
«φάρμακο» που ανακαλύφθηκε για τη βελτίωση τής κατάστασης, δηλαδή η
αποκέντρωση των υπηρεσιών Πολεοδομίας με την ανάληψη της εποπτείας τους από
τις Νομαρχίες ή τους δήμους, όχι μόνο δεν έφερε την εξυγίανση, αλλά
πανθομολογουμένως την χειροτέρεψε: σήμερα όλοι, ακόμη και ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ.
Λαλιώτης, ομολογούν ότι τα πολεοδομικά γραφεία έχουν μετατραπεί σε γραφεία
πελατειακής εξυπηρέτησης των νομαρχών και των δημάρχων, φυσικά εις βάρος της
εξυπηρέτησης των πολιτών. Την όλη κατάσταση επιδεινώνει η έλλειψη προσωπικού,
και μάλιστα εξειδικευμένου, που παρατηρείται στις περισσότερες Πολεοδομίες, η
πολυνομία και οι αλληλοσυγκρουόμενες αποφάσεις για ίδιες περιπτώσεις, η
έλλειψη τεχνικών μέσων, η ανάθεση και άλλων αρμοδιοτήτων στα πολεοδομικά
γραφεία και τέλος η έλλειψη κινήτρων στους εργαζόμενους για να αποδώσουν όσα
μπορούν και οφείλουν.

Εκθέσεις – καταπέλτες των Ελεγκτών

Υπηρεσίες Πολεοδομίας. Εκατοντάδες πολίτες ταλαιπωρούνται καθημερινά, στην προσπάθειά τους να προωθήσουν τις υποθέσεις τους

Τα όσα απίστευτα συμβαίνουν σε διάφορες Υπηρεσίες Πολεοδομίας της χώρας έχουν
καταγράψει συχνά και οι Επιθεωρητές Ελεγκτές Δημόσιας Διοίκησης. Στις αρχές
του 1998 μια τετραμελής ομάδα Επιθεωρητών Ελεγκτών είχε επισκεφθεί την
υπηρεσία Πολεοδομίας του Δήμου Κερατσινίου.

Ένα από τα πρώτα πράγματα που διαπίστωσαν ήταν και το γεγονός ότι ιδιώτες
μελετητές μηχανικοί που υπέγραφαν οικοδομικές άδειες ήταν ταυτοχρόνως και
υπάλληλοι στο ίδιο Τμήμα Πολεοδομίας που εξέδιδε ορισμένες από τις αντίστοιχες άδειες.

Σε κάποια άλλη περίπτωση, στην ίδια Υπηρεσία, διαπιστώθηκε ότι ο προβλεπόμενος
από Προεδρικό Διάταγμα αυτεπάγγελτος έλεγχος οικοδομών δεν διενεργείτο
εξαιτίας της έλλειψης προσωπικού και του φόρτου εργασίας των υπαρχόντων
υπαλλήλων. Έγραφαν τότε οι Επιθεωρητές: «Ο αυτεπάγγελτος έλεγχος των οικοδομών
αποτελεί το επόμενο στάδιο μετά την έκδοση της άδειας για τον έλεγχο των
οικοδομικών εργασιών. Αυτό το είδος ελέγχων δεν πραγματοποιείται, και έτσι οι
οικείες διατάξεις του νόμου παραμένουν ανεφάρμοστες».

Στη Λαμία

Μια άλλη πάλι ομάδα Επιθεωρητών Ελεγκτών επισκέφθηκε στα τέλη του 1998 την
Υπηρεσία Πολεοδομίας της Νομαρχίας Φθιώτιδας, στη Λαμία. Το πρώτο πράγμα που
διαπίστωσαν εκεί ήταν ότι «η χωροθέτηση του κτιρίου στις παρυφές της πόλης, σε
μεγάλη απόσταση από τις συναρμόδιες εμπλεκόμενες υπηρεσίες (π.χ. Τεχνικό
Επιμελητήριο, Δασαρχείο, κ.λπ.) και η παντελής έλλειψη αστικής συγκοινωνιακής
σύνδεσης, έχουν ως αποτέλεσμα την καταταλαιπώρηση του συναλλασσόμενου με την
υπηρεσία κοινού».

Σαν να μην έφθανε όμως αυτό, η συγκεκριμένη Πολεοδομία, όταν έγινε ο έλεγχος
των Επιθεωρητών, δεν διέθετε στους πολίτες χαρτόσημα για την υποβολή των
εγγράφων τους.

Σε ό,τι αφορά μάλιστα το Τμήμα Έκδοσης Οικοδομικών Αδειών και Ελέγχου
Κατασκευών της ίδιας Υπηρεσίας, διαπιστώθηκε ότι τα «αρχεία των φακέλων
παλαιότερων οικοδομικών αδειών είναι τοποθετημένα σε παρακείμενο κτίριο», και
ακόμη, «οι συνθήκες διατήρησής τους χαρακτηρίζονται απαράδεκτες (τοποθετημένα
στο δάπεδο χωρίς καμία ταξινόμηση) με αποτέλεσμα αφενός να καθίσταται δυσχερής
η ανεύρεση κάποιου φακέλου, αφετέρου να διακυβεύεται άμεσα η ασφάλειά του
(είναι πολύ εύκολη από οποιονδήποτε η αφαίρεση/πρόσθεση στοιχείων ή και η
αφαίρεση του ίδιου του φακέλου)».

Ενδιαφέρον όμως παρουσιάζουν και τα αποτελέσματα μιας δημοσκόπησης που έκανε
επί τόπου η τριμελής ομάδα των Επιθεωρητών Ελεγκτών. Υπέβαλαν ένα
ερωτηματολόγιο σε 55 πολίτες σχετικά με το μεγαλύτερο πρόβλημα που
αντιμετώπισαν κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς τους για έκδοση οικοδομικής
άδειας.

Από τις απαντήσεις που έλαβαν προέκυψε ότι το κυριότερο πρόβλημα για το 37%
των πολιτών είναι η καθυστέρηση στην έκδοση της οικοδομικής άδειας.

Γραφεία χωρίς μηχανικούς σε ακατάλληλα κτίρια

Μπορεί ο νόμος να υποχρεώνει τις πολεοδομικές υπηρεσίες να χορηγούν τις
οικοδομικές άδεις που κατατίθενται με πλήρεις φακέλους μέσα σε δέκα ημέρες,
αλλά στην πραγματικότητα όσοι εξυπηρετούνται μέσα σε έξι μήνες αισθάνονται
ευτυχείς. Και αυτό γιατί στα περισσότερα Πολεοδομικά Γραφεία η έκδοση μιας
οικοδομικής άδειας απαιτεί χρονικό διάστημα μέχρι και ένα χρόνο!

Η σημαντικότερη αιτία των καθυστερήσεων αυτών είναι η έλλειψη προσωπικού, αφού
οι υπηρετούντες υπάλληλοι αδυνατούν να ανταποκριθούν στον φόρτο εργασίας. Σε
πρόσφατη ημερίδα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας παρουσιάστηκε μελέτη
σύμφωνα με την οποία από τα 156 Πολεοδομικά Γραφεία όλης της χώρας (επί
συνόλου 175) στα οποία έγινε έρευνα διαπιστώθηκε ότι στα 107 (ποσοστό 68,59%)
δεν έχουν μηχανικούς όλων των ειδικοτήτων, 19 (ποσοστό 12,20 %) δεν έχουν
κανένα μηχανικό που να υπηρετεί εκεί, 18 (ποσοστό 11,50 %) δεν έχουν ούτε έναν
διοικητικό υπάλληλο, 35 (ποσοστό 22,45 %) έχουν από έναν μέχρι 5 υπαλλήλους,
αριθμός που δεν επαρκεί ούτε για τη διεκπεραίωση των φακέλων που κατατίθενται
σε αυτές.

Μάλιστα ένα Πολεοδομικό Γραφείο, αυτό της Ιθάκης, λειτουργεί μεν αλλά με έναν
υπάλληλο, ο οποίος είναι διοικητικός και δεν υπάρχει κανένας μηχανικός.

Αυτά από πλευράς προσωπικού, γιατί στην έκθεση διαπιστώνονται και πολλά άλλα, όπως:

* Πολλά Πολεοδομικά Γραφεία στεγάζονται σε ακατάλληλα κτίρια, σε
γραφεία των δύο γραφείων κάθονται τρεις και τέσσερις υπάλληλοι.

* Πολλά κτίρια δεν διαθέτουν θέρμανση ή δεν υπάρχουν πιστώσεις για
θέρμανση και οι υπάλληλοι «τσοντάρουν» από τον μισθό τους για να πληρωθούν τα
κοινόχρηστα. Ακόμη σε πολλές Πολεοδομίες δεν υπάρχουν ούτε καθαρίστριες.

* Τα μηχανήματα είναι σπάνια. Κομπιούτερ διαθέτει πολύ μικρός αριθμός
Πολεοδομιών και σε πολλά γραφεία δεν υπάρχουν ούτε γραφομηχανές.

* Σε μερικές Πολεοδομίες οι ενδιαφερόμενοι να προωθηθεί η υπόθεσή τους,
μηχανικοί ή πολίτες πληρώνουν από την τσέπη τους για να δακτυλογραφηθούν
κάποιες αποφάσεις, για να επισκευαστεί κάποιο κομπιούτερ κ.λ.π.

Τώρα αν σε όλα αυτά τα προβλήματα που έχουν στη λειτουργία τους οι
πολεοδομικές υπηρεσίες, προστεθούν και μερικά άλλα «εξωτερικά», όπως η κακή
ποιότητα πολλών μελετών, οι αλληλοσυγκρουόμενες δικαστικές αποφάσεις, το
πλήθος των ερμηνευτικών εγκυκλίων από υπουργεία και νομαρχίες, καθώς και οι
συνεχείς αλλαγές και τροποποιήσεις της νομοθεσίας, γίνεται αντιληπτό γιατί «η
Ελλάδα αναστενάζει στις Πολεοδομίες».

Το δε χειρότερο είναι ότι η κατάσταση δεν πρόκειται να βελτιωθεί σύντομα
γιατί, όπως προκύπτει από τα παραπάνω, αυτά που πρέπει να γίνουν είναι τόσα
πολλά και αρκετά πολύπλοκα που θα απαιτήσουν πολύ χρόνο. Αν βέβαια υπάρξει η
αναγκαία βούληση για να γίνουν…

Από το 1994 προσπαθώ για τις προσλήψεις

«Από το 1994 έχω εισηγηθεί και προσπαθώ να γίνουν προσλήψεις προσωπικού στα
Πολεοδομικά Γραφεία της χώρας, αλλά δυστυχώς ακόμη δεν μπόρεσαν να γίνουν οι
αναγκαίες προσλήψεις». Στην παραπάνω φράση του υπουργού Περιβάλλοντος –
Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων κ. Κ. Λαλιώτη, κρύβεται μία από τις κύριες
αιτίες της κακοδαιμονίας που μαστίζει τα Πολεοδομικά Γραφεία της χώρας. Ο
υπουργός υποστηρίζει ότι ναι μεν οι Πολεοδομίες είχαν πάντοτε προβλήματα στη
λειτουργία τους, αλλά η κατάσταση επιδεινώθηκε τραγικά μετά την αποκέντρωση
των αρμοδιοτήτων στους νομάρχες και τους δημάρχους, τους οποίους καλεί να
αναλάβουν τις ευθύνες τους για να βελτιωθεί η κατάσταση. «Δεν μπορούν από τη
μια να διεκδικούν αρμοδιότητες και από την άλλη όταν τις παίρνουν να μην
ενδιαφέρονται να τις ασκήσουν», τονίζει ο κ. Λαλιώτης. Και προσθέτει: «Ελπίζω
πως σύντομα θα μπορέσουν να προσληφθούν περίπου 1.000 υπάλληλοι, όλων των
ειδικοτήτων και κατηγοριών, οι οποίοι θα στελεχώσουν τα Πολεοδομικά Γραφεία,
ώστε να αποκατασταθεί η εύρυθμη λειτουργία τους και να σταματήσει η ταλαιπωρία
του κόσμου και οι παρενέργειες που προκαλεί η έλλειψη προσωπικού».

Ταλαιπωρείται δέκα χρόνια!

Κατερίνα Γιαλαμπούκη. Δέκα χρόνια προσπαθεί να επιλύσει μια υπόθεσή της που σχετίζεται με πολεοδομικό ζήτημα

Σχεδόν δέκα χρόνια διαρκεί η… αγαστή συνεργασία της δικηγόρου κ. Κατερίνας
Γιαλαμπούκη με τις υπηρεσίες της Πολεοδομίας. Και μέχρι σήμερα η υπόθεσή της
δεν έχει επιλυθεί.

Όλα άρχισαν το 1989 στη Νέα Αρτάκη Ευβοίας, όταν ο δήμος τής περιοχής
απαλλοτρίωσε καταστήματα της κ. Γιαλαμπούκη, με σκοπό να επεκταθεί η πλατεία
της πόλης. Ως αντάλλαγμα, και με απόφαση της Νομαρχίας, της παραχωρήθηκε ένα
παραλιακό οικόπεδο στην ίδια πόλη, το οποίο ήταν εκτός σχεδίου πόλης. «Λίγο
αργότερα ανέθεσα σε μηχανικό να κάνει τη σχετική μελέτη και μαζί με ολόκληρο
τον φάκελο την υποβάλαμε στην Πολεοδομία Χαλκίδας με σκοπό την ένταξη τού
οικοπέδου στο σχέδιο». Η Πολεοδομία όμως, όπως λέει η κ. Γιαλαμπούκη, ύστερα
από κάποιο χρονικό διάστημα έβαλε την υπόθεση στο αρχείο «επειδή οι υπάλληλοί
της θεώρησαν ότι επρόκειτο για μια υπόθεση ανταλλαγής κοινόχρηστου χώρου και
επειδή ο αιγιαλός δεν είχε μέχρι τότε χαρακτηριστεί».

Αργότερα όμως η κ. Γιαλαμπούκη προσκόμισε στην Πολεοδομία στοιχεία που έλεγαν
ότι η ίδια η Πολεοδομία είχε προχωρήσει σε μελέτη χαρακτηρισμού του αιγιαλού
και πως δεν επρόκειτο για ανταλλαγή κοινόχρηστου χώρου. «Αυτό σημαίνει ότι οι
υπάλληλοι της Πολεοδομίας δεν είχαν ιδέα για το τι ενέργειες είχε κάνει η ίδια
η υπηρεσία τους και πως δεν μπήκαν στον κόπο να ψάξουν λίγο τα χαρτιά τους,
προτού στείλουν την υπόθεσή μου στο αρχείο». Ο φάκελος… ξαναβγήκε στην
επιφάνεια το 1996, αλλά στη συνέχεια περιήλθε στην αρμοδιότητα τής Πολεοδομίας
στη Λαμία εξαιτίας του Νόμου 2508 περί αποκέντρωσης.

Όταν η κ. Γιαλαμπούκη πήγε εκεί για να δει τι γίνεται με την υπόθεσή της,
συνάντησε έναν υπάλληλο που της απάντησε «δεν βλέπετε εδώ τι γίνεται, ούτε
αρχείο υπάρχει ούτε προσωπικό υπάρχει, πού να ξέρω για ποιον φάκελο μού
λέτε…». Τώρα ο φάκελος έφυγε ξανά από τη Λαμία και περιήλθε στην αρμοδιότητα
τού ΥΠΕΧΩΔΕ, «αλλά επειδή στο Δημόσιο η μία μέρα αντιστοιχεί με έναν μήνα,
μπορεί να κάνω να ξεμπλέξω άλλα δέκα χρόνια».

«Αν δώσετε κάποιο ποσό θα εξυπηρετηθείτε»

Πολεοδομία Αθήνας. Στο τμήμα με το αρχείο συνωστίζονται δεκάδες πολίτες που προτιμούν μόνοι τους να βρουν τους φακέλους των υποθέσεών τους

Ο κύριος Γιώργος είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Άνθρωπος νομοταγής
από τη φύση του, ευγενικός και ­ όπως αποδείχθηκε ­ αμύητος στο τι σημαίνει
ελληνικό Πολεοδομικό Γραφείο, πήγε και κατέθεσε το φάκελο ζητώντας να του
εγκριθεί η προσθήκη που ήθελε να κάνει στο σπίτι του. Η εντολή προς το
μηχανικό του ήταν να είναι απολύτως εντάξει ο φάκελος, χωρίς καμία τυπική ή
ουσιαστική παράβαση, αφού, άλλωστε, δεν υπήρχε ανάγκη για κάτι τέτοιο.

Υστερα από ένα μήνα και αφού δεν είχε κανένα μήνυμα από την Πολεοδομία,
αποφάσισε να ρωτήσει τι γίνεται με την υπόθεση του. Του είπαν ότι ο φάκελος
μελετάται. Σε ένα μήνα πάλι πίσω. Η απάντηση που εισέπραξε ήταν ότι ο φάκελος
μελετάται. Πέρασε άλλος ένας μήνας και ξαναπάει στην Πολεοδομία. Τότε άρχισαν
τα πρώτα διακριτικά μηνύματα: Ξέρετε υπάρχουν κάτι αλλαγές στο φάκελο που δεν
είναι νόμιμες, του είπε ο αρμόδιος υπάλληλος και άρχισε να του αραδιάζει
διάφορες αιτιάσεις. Την ίδια στιγμή πλησίασε τον υπάλληλο ένα άλλος πολίτης
του έδωσε ένα ντοσιέ και του είπε: «Τα πρόσθετα χαρτιά που μου ζητήσατε κύριε
είναι μέσα στο ντοσιέ». Ο υπάλληλος πήρε το ντοσιέ ευχαρίστησε τον πολίτη και
συνέχισε να ψήνει τον κ. Γιώργο. Εκείνος απογοητευμένος έφυγε σκεπτόμενος τι
μπορεί να κάνει. Στο κυλικείο της Πολεοδομίας συνάντησε τον άγνωστο πολίτη που
είχε δώσει πριν λίγο το ντοσιέ στον υπάλληλο. Δεν είχε διάθεση για κουβέντα
αλλά ο άγνωστος πολίτης τον πλησίασε και ­ όσο πιο συνωμοτικά μπορούσε ­ του
είπε: «Με συγχωρείτε που επεμβαίνω αλλά προφανώς δεν ξέρετε καλά πώς
λειτουργούν τα πράγματα εδώ. Αν δεν δώσετε κάποιο ποσό δεν πρόκειται να
εξυπηρετηθείτε. Εγώ αυτό έκανα». Μα πώς αφού όλα τα χαρτιά μου είναι εντάξει,
είπε ο κ. Γιώργος. Δεν έχει καμία σημασία αυτό, του ανταπάντησε ο πολίτης. Και
πρόσθεσε: ξέρετε τι είχε μέσα το ντοσιέ; 50.000 δραχμές. Και να ξέρετε αυτό
είναι το σύνθημα. Ποτέ μη ρωτήσετε για λάδωμα ευθέως. Θα βάλετε τα λεφτά, σε
ένα παρόμοιο ντοσιέ και θα κάνετε ό,τι και εγώ. Εμένα σε δύο μέρες θα μου
δώσουν την άδεια..