Το Κασμίρ θα γίνει το νέο Κόσοβο;

Η αντιπαράθεση μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν για το Κασμίρ μπαίνει σε
μια νέα και απρόβλεπτη φάση. Ο ινδικός στρατός έχει ξεκινήσει μια αιματηρή
επιχείρηση για να εξαναγκάσει τους μουσουλμάνους αντάρτες, που εισέβαλαν στην
ινδική ζώνη του Κασμίρ, να υποχωρήσουν.

Ινδία, Κασμίρ. Ινδοί στρατιώτες αναπτύσσονται στο οροπέδιο. Οι εκλογές και η απειλή του χιονιού τον Σεπτέμβριο πιέζουν τον ινδικό στρατό για επιτυχίες σύντομα

Στρατιωτικοί αναλυτές στο Νέο Δελχί υποστηρίζουν πως ο ινδικός στρατός θα
μπορούσε να φέρει εύκολα και γρήγορα εις πέρας τις επιχειρήσεις εναντίον των
ανταρτών αν διασχίσει τη γραμμή της ανακωχής του 1971 και αποκόψει τους
αντάρτες από τις γραμμές επικοινωνίας τους. Από την πλευρά του το Πακιστάν
κατηγορεί την Ινδία ότι προσπαθεί να πιέσει τις πακιστανικές δυνάμεις πίσω από
τη γραμμή της ανακωχής και να ανακτήσει τον έλεγχο του κρατιδίου.

Κλιμάκωση

Ο χρόνος μπορεί να αποδειχθεί σημαντικός παράγοντας για την κλιμάκωση της
σύγκρουσης, καθώς η Ινδία έχει εκλογές τον Σεπτέμβριο και στο οροπέδιο του
Κασμίρ αρχίζει να πέφτει χιόνι.

Στην Ουάσιγκτον και σε άλλες πρωτεύουσες του δυτικού κόσμου η ανησυχία
μεγαλώνει. Μετά τον πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου κερδίζει συνεχώς έδαφος η
αντίληψη ότι ο κόσμος πληρώνει μεγάλο τίμημα όταν δεν αντιμετωπίζει εγκαίρως
τις κρίσεις. Αυτή στο Κασμίρ συγκαταλέγεται στις πιο εύκολες να αναφλεγούν και
το γεγονός ότι τα δύο αντίπαλα κράτη διαθέτουν πυρηνικά όπλα, του δίνει
αποκαλυπτικές διαστάσεις.

Ο Κλίντον

Ο πρόεδρος Κλίντον τηλεφώνησε στους πρωθυπουργούς της Ινδίας και του Πακιστάν,
την περασμένη εβδομάδα, προσπαθώντας να τους πείσει να επιλύσουν ειρηνικά την
κρίση. Το μήνυμά του ήταν προσεκτικό, αλλά προτείνοντας στο Πακιστάν να
χρησιμοποιήσει την επιρροή του για να πείσει τους εισβολείς να αποχωρήσουν,
έστειλε το μήνυμα ότι ο κόσμος φοβάται πως αυτή η σκοτεινή σύγκρουση μπορεί να
ξεφύγει από κάθε έλεγχο.

Μουσουλμάνοι

Η κρίση του Κασμίρ είναι πιο περίπλοκη και απ’ αυτές στα Βαλκάνια. Ο πληθυσμός
αποτελείται κατά 75% από μουσουλμάνους. Το 1947 όμως ο μαχαραγιάς, που ήταν
ινδουιστής, επέλεξε να προσχωρήσει στην Ινδία. Το Πακιστάν δεν δέχθηκε ποτέ
αυτήν την απόφαση και άρχισε δύο πολέμους για να αποσπάσει το Κασμίρ. Ο
τελευταίος το 1971 κατέληξε σε ανακωχή, που άφησε στην Ινδία τα δύο τρίτα του
κρατιδίου και το υπόλοιπο στο Πακιστάν.

Ένας από τους λόγους που η επίλυση του προβλήματος είναι τόσο δύσκολη, είναι
πως το Κασμίρ έχει κεντρική σημασία τόσο για την κρατική ιδεολογία της Ινδίας
όσο και του Πακιστάν. Οι Ινδοί ηγέτες φοβούνται ότι η απώλεια του Κασμίρ θα
δρομολογήσει μια σειρά από αποσχιστικά κινήματα σε άλλα ινδικά κράτη. Θα
σημαίνει επίσης την παραδοχή πως η αρχή πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η Ινδία
απέτυχε: δηλαδή ότι θα μπορεί να είναι το κράτος για ανθρώπους από
περισσότερες διαφορετικές θρησκείες. Αντίθετα, η ύπαρξη του Πακιστάν βασίζεται
στην αρχή πως όλοι οι μουσουλμάνοι της ινδικής υποηπείρου θα ζουν σε ένα
κράτος. Το Κασμίρ υπό ινδικό έλεγχο αντιτίθεται διαμετρικά σ’ αυτή την αρχή.
Μέχρι στιγμής η Ινδία κατάφερε να αντιταχθεί στις προσπάθειες του Πακιστάν να
διεθνοποιήσει την υπόθεση. Οι Ινδοί επιμένουν ότι το πρόβλημα αφορά μόνον τα
δύο κράτη. Ωστόσο, το τηλεφώνημα του προέδρου Κλίντον δείχνει ότι η Ινδία
μάλλον θα πρέπει να αποδεχθεί την αυξανόμενη ανησυχία του υπόλοιπου κόσμου.

Θέλουν επέμβαση

Μετά το ολοκαύτωμα στη Ρουάντα και τις συνεχείς καταστροφές στην
Γιουγκοσλαβία, πολλοί συνηγορούν υπέρ της επέμβασης πριν είναι πολύ αργά.
Συναίνεση για το πώς, πού και το πότε δεν υπάρχει και εκφράζονται έντονοι
φόβοι για τις συνέπειες μιας επιθετικής επέμβασης. Λίγες διεθνείς διασκέψεις
κορυφής θα έχουν, πάντως, την πολυτέλεια να μην ασχοληθούν με το θέμα της
ανάληψης δράσης σε μέρη σαν το Κασμίρ.

Σκοτεινοί πόλεμοι

Το Κασμίρ είναι ένα καλό μέρος να αρχίσει κανείς. Είναι αντιπροσωπευτικό για
το πόσο επικίνδυνοι μπορούν να γίνουν οι σκοτεινοί πόλεμοι. Πολλοί κάτοικοι
του ινδικού τομέα είναι καχύποπτοι απέναντι στο Πακιστάν, που βρίσκεται σε
χειρότερη πολιτική και οικονομική κατάσταση από την Ινδία, δεν έχουν όμως
συμπάθεια για τις ινδικές δυνάμεις ασφαλείας, για τις οποίες οι ανθρωπιστικές
οργανώσεις λένε ότι συχνά πραγματοποιούν επιδρομές, καίνε χωριά, βασανίζουν
τους αιχμαλώτους και δολοφονούν αυτούς που υποπτεύονται πως είναι αντάρτες.
Εκτός από τον δυτικό κόσμο και η Κίνα, που συνορεύει με το Κασμίρ και
αντιμετωπίζει ένα ανερχόμενο ισλαμικό κίνημα στις δυτικές της επαρχίες, είναι
ανήσυχη και έτοιμη να πιέσει για λύση.

Οι εξωτερικές δυνάμεις όμως χρειάζονται ισχυρούς εταίρους τόσο στην Ινδία όσο
και στο Πακιστάν, ηγέτες που να μπορούν να ξεπεράσουν το παρελθόν και να
πείσουν τους λαούς τους να κάνουν το ίδιο. Τέτοιοι ηγέτες δεν φαίνεται να
υπάρχουν στον ορίζοντα.

Ο Stephen Kinzer είναι αρθρογράφος των «New York Times».