ΔΡΟΜΟΙ

… είναι γεμάτος «παράξενους» τύπους. Θα τους βρει κανείς στο βιβλιοπωλείο
της γειτονιάς του, να σκαλίζουν ιστορίες για το Άγιο Δισκοπότηρο, τη χαμένη
Ατλαντίδα, τους αρειανούς που έχτισαν τις αιγυπτιακές πυραμίδες. Τον άλλο
μήνα, άλλο ένα παράξενο βιβλίο θα έρθει να κεντρίσει τα ενδιαφέροντά τους: μια
άλλη εκδοχή της Ιλιάδας. Τι σχέση μπορεί να έχει το ομηρικό έπος με την
αστρονομία; Η Φλόρενς και ο Κένεθ Γουντ λένε πως η Ιλιάδα είναι ακριβώς αυτό:
μια ποιητική κωδικοποίηση της αρχαίας αστρονομίας. Στις αρχές του Ιουλίου θα
εκδώσουν στην Αγγλία τη «Μυστική Ιλιάδα του Ομήρου» (εκδ. John Murray). Το
βιβλίο είναι προϊόν έρευνας σαράντα ετών, γράφουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», που
είχε αρχίσει η μητέρα της Φλόρενς, Έντνα Λι, στο Κάνσας. Ο νυχτερινός ουρανός
του Κάνσας που η Έντνα Λι έμαθε να διαβάζει σαν ανοιχτό βιβλίο μοιάζει πολύ με
τον ουρανό που έβλεπε ο Όμηρος (εκτός και αν ήταν πράγματι τυφλός, όπως θέλει
μια ετυμολογία του ονόματός του: «ο μη ορών»).

… τόσοι και τόσοι ιστορικοί και φιλόλογοι θα παραδεχτούν πως τους ξέφυγε
κάτι τόσο στοιχειώδες ­ αν πράγματι είναι έτσι ­ για ένα από τα πιο γνωστά
βιβλία του κόσμου; Ερασιτέχνες, θα πουν. Μα οι Γουντ έχουν έτοιμη την
απάντηση. Ερασιτέχνης δεν ήταν και ο Ερρίκος Σλήμαν που ανακάλυψε την Τροία
και τους βασιλικούς τάφους στις Μυκήνες; Ερασιτέχνης δεν ήταν και ο Μάικλ
Βέντρις που διάβασε τη γραμμική γραφή Β’ της Κνωσού και της Πύλου;

… που δέχτηκε η Έντνα Λι για να αρχίσει την έρευνά της ήταν η καταπληκτική
γεωγραφική ομοιότητα ανάμεσα στον Παγασητικό κόλπο και τον αστερισμό του
Πηγάσου (φωτ.). Ύστερα όλα πήραν τον δρόμο τους. Η Έντνα Λι «ερμήνευσε» τον
κατάλογο των πλοίων που περιλαμβάνεται στη δεύτερη ραψωδία της Ιλιάδας. Οι 29
στρατιές των Αχαιών και οι 16 των Τρώων, λέει, αντιπροσώπευαν αστερισμούς: οι
Μυκήνες ήταν ο Λέοντας, η Σπάρτη ο Σκορπιός, η Σαλαμίνα η Αργώ και η Τρωάδα η
Μεγάλη Άρκτος. Ο αρχηγός κάθε στρατιάς ήταν το πιο λαμπρό αστέρι κάθε
αστερισμού. Ετσι, ο Αχιλλέας ήταν ο Σείριος του Κυνός, το πιο λαμπρό αστέρι
στον ουρανό. Ο επιστήθιος φίλος του ο Πάτροκλος ήταν ο Προκύων του Μικρού
Κυνός. Ο Αγαμέμνων ήταν ο Βασιλίσκος του Λέοντα, ο Μενέλαος ο Αντάρης του
Σκορπιού, ο Οδυσσέας ο Αρκτούρος του Βοώτη.

… λένε οι Γουντ, δεν ήταν παρά ένας μνημονικός χάρτης του έναστρου ουρανού
της αρχαιότητας, πριν ακόμη εφευρεθούν τα βιβλία, αλλά και μια αλληγορία των
ουράνιων γεγονότων από το 9000 π.Χ. Όμως, αν η Ιλιάδα είναι στην
πραγματικότητα ένα βιβλίο αστρονομίας, γιατί δεν μας το λέει ο Όμηρος; Και
γιατί δεν μας το λένε ούτε οι αρχαίοι; Ο Όμηρος δεν χρειαζόταν να το πει, λένε
οι Γουντ, γιατί οι σύγχρονοί του το γνώριζαν. Όσο για τους αρχαίους, δεν είναι
τυχαίο που ο Στράβων χαρακτήριζε τον Όμηρο πατέρα της γεωγραφίας, που πάει
χέρι-χέρι με την αστρονομία. Τώρα οι Γουντ έχουν βάλει κάτω την Οδύσσεια. Έχει
να κάνει, λένε, με τον Χρόνο. Μόνο που πίσω από τα ουράνια σύμβολα κινδυνεύουν
να κρύψουν έναν άλλο πολύ πιο γήινο και ωφέλιμο συμβολισμό: εκείνο το ταξίδι
του πολύπαθου Οδυσσέα στην Ιθάκη.