ΔΡΟΜΟΙ

πολύ μακριά, στην εσχατιά του κόσμου, εκεί που το πραγματικό διαλύεται
μέσα στο ονειρικό, όλα μπορεί να συμβούν. Όσο πιο απόμακρο είναι κάτι, τόσο
πιο παράξενο γίνεται για τους ανθρώπους. Τέρατα το κατοικούν. Περιηγητές το
περιγράφουν. Μα η απόσταση που μπαίνει ανάμεσα στο άγνωστο και το γνωστό δεν
έχει πάντα να κάνει με το πόσο κάτι είναι μακρινό. Δεν μετριέται πάντα με τα
χιλιόμετρα. Καθένας βάζει την άκρη του κόσμου στα σύνορα της φαντασίας του,
στα σύνορα της γνώσης του. Έτσι, ο κόσμος μπορεί να τελειώνει στη γειτονική
χώρα, στη γειτονική αυλή, στην άκρη του διαδρόμου, στην άλλη μεριά του τοίχου.
Η Ινδία υπήρξε πάντα για τη Δύση «στην άλλη μεριά» (του αποδεκτού, του ορατού,
του μετρήσιμου). Έτσι μπορεί να δει κανείς τις όχθες του Γάγγη.

ανάμεσα στα άλλα θαυμαστά που είδαν στην εποχή τους, έβλεπαν στην Ινδία
έναν κόσμο στα όρια του ανθρώπινου. «Σε αυτά τα βουνά λένε πως ζουν άνθρωποι
με κεφάλι σκύλου. Ντύνονται με προβιές και δεν ξέρουν να μιλούν παρά μονάχα με
αλυχτίσματα σκυλίσια». Αυτές τις «πληροφορίες» μάς παραδίδει, το 400 π.Χ., ο
Κτησίας ο Κνίδιος, αιχμάλωτος στην αυλή του Αρταξέρξη. Και άλλες παρόμοιες ο
Αρριανός, ο Μεγασθένης και ο Πλίνιος. Κάπου ανάμεσα σε εκείνους τους αρχαίους
μύθους και τις σύγχρονες προκαταλήψεις, η αλήθεια χάνεται μέσα στα θολά νερά
του Γάγγη. Την αναζητεί ο Ιζέ Ταρντάν-Μασκελιέ, στο βιβλίο του «Ο ινδουισμός»
(Εκδ. Bayard). Η έρευνά του φθάνει μέχρι τις ημέρες μας, ακολουθώντας τις
απολήξεις της ιδεολογίας του ινδουιστικού εθνικισμού, που ξεπροβάλλει πάλι στο
Κασμίρ για να αποκρούσει τον προαιώνιο εχθρό, τον ισλαμισμό. Στα 1875
τοποθετεί ο συγγραφέας την ινδουιστική εθνικιστική αφύπνιση, με την ίδρυση της
«Ένωσης των Αρίων» από τον Νταγιανάντα Σαρασβάτι. Επιστροφή στις βέδες,
υπεροχή της σανσκριτικής, γνησιότητα των Αρίων, αυτά τα λάιτ μοτίβ εμπνέουν
μέχρι τις ημέρες μας την ιδεολογία του κόμματος Μπαρατίγια Τζανάτα.

παραμένει ένα ποτάμι με θολά νερά. Πώς να δει κανείς μέσα τους την
αλήθεια; Και άραγε υπάρχει μόνο μία; Ο ανταποκριτής της «Φιγκαρό» Φρανσουά
Γκοτιέ τη βλέπει διαφορετικά στο βιβλίο του «Μια άλλη ματιά στην Ινδία» (Εκδ.
Tricorne). Η σφαγή ογδόντα εκατομμυρίων ινδουιστών από τους μουσουλμάνους
ήταν, λέει, μια αποτρόπαιη γενοκτονία, που αγνοήθηκε συστηματικά από τους
ιστορικούς. Οι σύγχρονες σφαγές στο Κασμίρ απλώς θυμίζουν στους Ευρωπαίους
πόσο μακριά ήταν πάντα γι’ αυτούς η Ινδία. Όμως για τους βραχμάνους ήταν το
κέντρο του κόσμου.

στην Ινδία ερχόταν πάντα σε μεγάλους αριθμούς, είτε στους πολέμους του
Κασμίρ είτε σε λιμούς. Μα, ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, η διάρκεια της ζωής
δεν ήταν ποτέ η ίδια. Μέσα σε μια μονάχα επίγεια ζωή, ο χριστιανός πρέπει να
κερδίσει την αιώνια ζωή. Αντίθετα, ο ινδουιστής έχει εκατοντάδες, χιλιάδες
ζωές μπροστά του μέχρι τη λύτρωση. Τι είναι λοιπόν η καθεμιά από αυτές; Μια
σταγόνα στον Γάγγη.