Αναδείξαμε την Ελλάδα σε συμφιλιωτή των Βαλκανίων

Ο υπουργός Εξωτερικών αναλύει τα οφέλη από τον τρόπο που η χώρα μας χειρίστηκε
την κρίση στη Γιουγκοσλαβία: Έχουμε καλές σχέσεις με όλους τους Σέρβους,
δίαυλο επικοινωνίας με τους αλβανόφωνους Κοσοβάρους, ενώ στη Συμμαχία
εκτιμήθηκαν οι πρωτοβουλίες μας

Ο Γιώργος Παπανδρέου δεν υψώνει ποτέ τους τόνους ­ ούτε για τα Βαλκάνια ούτε
για τα ελληνοτουρκικά ούτε καν για… τον ρόλο του πατέρα του. «Αυτό
υλοποιήσαμε!», λέει όταν τον ρωτούμε για το τι θα έκανε «ο Αντρέας» στην
περίπτωση του Κοσόβου.

Κάπου μεταξύ Κολωνίας, Αθήνας και Βελιγραδίου, ο υπουργός Εξωτερικών εξηγεί
γιατί η Ελλάδα δεν προέβαλε βέτο ­ «δεν θα επηρεάζαμε τα πράγματα». Τι φοβάται
από το ασταθές μέλλον, τον UCK και τους άλλους παράγοντες η Αθήνα. Και
περιγράφει πώς θα μπορούσαν να είναι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ρεαλιστής ή ουτοπιστής; Μπροστά στις κάλπες, ο κ. Παπανδρέου χαμογελά. Και,
για όσους τον ξέρουν, αυτό σημαίνει «απλώς ΠΑΣΟΚ»…

ΕΡ.: Τώρα, που επιτέλους μπορούμε να μιλάμε για το τέλος
του πολέμου, θα ήθελα να μου περιγράψετε σε γενικές
γραμμές τα κέρδη και τις ζημίες της Αθήνας ­ σε ένα
διπλωματικό επίπεδο ­ από όλη αυτή την ιστορία.

ΑΠ.: Η Ελλάδα είχε να χάσει πολλά από έναν πόλεμο. Είχε εκφράσει στα όργανα
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ τις επιφυλάξεις της. Και το αποτέλεσμα
αυτής της διαδικασίας όμως θα επηρεάσει σαφώς τα πράγματα στην περιοχή για
πάρα πολλά χρόνια.

Η Ελλάδα είχε να χάσει πρώτα από όλα την παραδοσιακή της φιλία με τη
Γιουγκοσλαβία και τους Σέρβους. Είχε να χάσει τις καλές σχέσεις της, που έχει
αναπτύξει με την Αλβανία. Είχε να χάσει ακόμη από τον κίνδυνο να επικρατήσουν
σε δύο γειτονικά κράτη, την Αλβανία και την ΠΓΔΜ, ακραίες δυνάμεις, με
αποτέλεσμα ό,τι έχουμε κτίσει τα τελευταία χρόνια να καταρρεύσει.

Υπήρχε ο φόβος να δημιουργηθούν εντάσεις ελληνοτουρκικές στην περιοχή λόγω Κοσόβου.

Ένταση

Η Ελλάδα είχε να χάσει μια σχετική ηρεμία ­ στον βαθμό που υπήρξε ηρεμία στα
Βαλκάνια ύστερα από μια αναμπουμπούλα ­, που έχει παλέψει χρόνια για να την
ενισχύσει. Θα μπορούσε να τη χάσει και αυτή και να υπάρξει μια ένταση ευρύτερη
στην περιοχή.

Είχε πιθανώς να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, το τεράστιο, της προσφυγιάς, των
Κοσοβάρων ­ θα ήταν μια μαζική παρουσία, δηλαδή να διπλασιάσουμε τον αριθμό
των Αλβανών, των αλβανοφώνων στη χώρα μας, από 500.000 να τους πάμε στο ένα εκατομμύριο.

ΕΡ.: Αυτό θεωρείτε πως τώρα, με τη συμφωνία, έχει λήξει;

ΑΠ.: Όχι, δεν έχει λήξει ­ αλλά σαφώς έχει μπει σε μια άλλη προοπτική. Όμως,
είναι ένα από τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσουμε. Σαφώς υπήρχε άμεσο το
πρόβλημα από τις πρώτες εβδομάδες τής καθόδου των… Μυρίων στην Ελλάδα,
υπήρχε περίπτωση να θιγεί μέχρι και να αφανισθεί η μειονότητα στην Αλβανία, με
την κάθοδο σημαντικού αριθμού προσφύγων.

Υπήρχε ο φόβος παράλληλα να έχουμε πολύ πιο σημαντικές οικονομικές ζημίες,
παραπάνω από ό,τι είχαμε σήμερα, να έχουμε μια αποσταθεροποίηση της ελληνικής οικονομίας.

Παράλληλα, υπήρχε ο κίνδυνος να βρεθούμε απομονωμένοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, να
είμαστε απομονωμένοι μέσα στο ΝΑΤΟ και ουσιαστικά να είμαστε το «μαύρο
πρόβατο» σε μια δύσκολη εποχή. Να χάσουμε ερείσματα και τις όποιες δυνατότητες
είχαμε ή έχουμε μέσα στις συμμαχίες στις οποίες συμμετέχουμε, τις οποίες
έχουμε θεωρήσει σημαντικές για την άμυνά μας.

ΕΡ.: Αν μου επιτρέπετε, κάποια από αυτά που αναφέρατε δεν
κλείνουν με μια συμφωνία για το Κόσοβο…

ΑΠ.: Όχι. Να πω ποια αποφύγαμε και ποια είναι ανοικτά. Αυτή τη στιγμή έχουμε
καλές σχέσεις με την Αλβανία και τη Σερβία, δηλαδή δύο χώρες που είναι
εχθρικές μεταξύ τους. Αναδεικνύοντας έναν ρόλο της Ελλάδας, πράγματι, όχι
απλώς διαμεσολαβητή, αλλά συμφιλιωτή για τα Βαλκάνια, κάτι που είναι πάρα πολύ
κρίσιμο για την επόμενη ημέρα.

Έχουμε διαμορφώσει θετικές σχέσεις ή, εν πάση περιπτώσει, έχουμε έναν δίαυλο
επικοινωνίας ακόμα και με την ηγεσία των αλβανόφωνων Κοσοβάρων, όπως βεβαίως
και με τους Σέρβους όλων των… αποχρώσεων, για να το πούμε έτσι.

Η Γιουγκοσλαβία αυτή τη στιγμή θεωρεί την Ελλάδα μια χώρα που είναι καλών
προθέσεων και που συνέβαλε στην ειρήνη. Ο Βουκ Ντράσκοβιτς όταν υπεγράφη η
συμφωνία, ή συμφωνήθηκε με τον Μιλόσεβιτς για να είμαι ακριβής, και του μίλησα
μετά, ζήτησε επανειλημμένως να μεταφέρω σε όλους ευχαριστίες για τον τρόπο που
κινήθηκε η Ελλάδα, υποστηρίζοντας την ειρήνη και τις διαδικασίες τις
διπλωματικές. Όχι απλώς για τη συμπαράσταση γενικά, αλλά για τον ρόλο που
παίξαμε στα ειρηνευτικά.

Παράλληλα στη Συμμαχία ­ και στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. ­ αναγνωρίσθηκε η
φιλειρηνική στάση της Ελλάδας ως μια στάση που εξέφραζε ολόκληρο τον ελληνικό
λαό ­ όταν μιλάμε για 98%, μιλάμε για ολόκληρο τον ελληνικό λαό. Αλλά και
παράλληλα η απόφαση της χώρας μας να παραμείνει εντός των αποφάσεων και των
πλαισίων του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., κάτι που εκτιμήθηκε ιδιαίτερα. Και δεν ήταν
μια παθητική στάση της Ελλάδας, δεν ήταν απλώς ένα «ναι δεχόμαστε τις
αποφάσεις», αλλά παίρνουμε και πρωτοβουλίες ­ πρωτοβουλίες με τις οποίες δεν
ήταν πάντα σύμφωνοι όλοι, αλλά πρωτοβουλίες που εμείς τις θεωρήσαμε σημαντικές
για την προώθηση των διπλωματικών διαδικασιών, της ανθρωπιστικής βοήθειας και
της επόμενης ημέρας.

Και όλα αυτά εκτιμήθηκαν πρώτα από όλα διότι είχαν πρακτικό αντίκτυπο. Στο
ανθρωπιστικό πεδίο όλοι αναγνώρισαν την πρωτοκαθεδρία ­ όχι την απλή
πρωτοβουλία μας, την πρωτοκαθεδρία μας ­ στον χώρο ιδιαίτερα του Κοσόβου, αλλά
και της Σερβίας, διά στόματος πάρα πολλών ηγετών. Από τον Σεβαρτνάντζε που
μίλησα, τους Ρώσους, τους Αμερικανούς, τους Εγγλέζους ­ ο ίδιος ο πρόεδρος κ.
Κλίντον μπροστά στους 44 ηγέτες, στο ΝΑΤΟ, αναγνώρισε και συνεχάρη την Ελλάδα
για τις πρωτοβουλίες της.

Και αυτό το καταφέραμε ακριβώς λόγω της συμφιλιωτικής μας στάσης, του
ιδιαίτερου ρόλου που παίξαμε στα Βαλκάνια, διότι καταφέραμε και συνεργαστήκαμε
με το Βελιγράδι πάνω σε αυτό. Δεν θα μπορούσαμε χωρίς τη συνεργασία του
Βελιγραδίου και την ανοχή και την υποστήριξη της άλλης πλευράς να έχουμε αυτή
τη δραστηριότητα.

ΕΡ.: Θα ήθελα εδώ να κάνω μια… παρένθεση, λόγω της
κριτικής που δέχεται η κυβέρνησή σας για τη στάση της ακριβώς στο
ΝΑΤΟ. Θα σας κάνω μια ερώτηση κάπως αυθαίρετη ­ πιστεύετε ότι
εάν πρωθυπουργός ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου θα έκανε κάτι
διαφορετικό από αυτό που έκανε ο κ. Σημίτης στη συγκεκριμένη συγκυρία;

ΑΠ.: Ο Ανδρέας Παπανδρέου πάντα πίστευε σε μια πολυδιάστατη εξωτερική
πολιτική, πάντα πίστευε σε μια βαλκανική πολιτική, πάντα πίστευε σε μια
ελληνική φωνή υπέρ της ειρήνης, πάντα πίστευε στην ξεχωριστή ελληνική φωνή.
Αυτό υλοποιήσαμε!

ΕΡ.: Όπως και να έχει, ο πατέρας σας έχει μείνει και στην
ιστορία της Συμμαχίας για τους περίφημους «αστερίσκους», με τους
οποίους διαχώριζε τη θέση της Ελλάδας.

ΑΠ.: Πράγματι και τώρα, ο αστερίσκος ήταν για εμάς μια επιλογή. Τη σκεφθήκαμε,
τη συζητήσαμε. Συζητήσαμε τον αστερίσκο, θυμάστε και εσείς ότι είχαμε κάνει
μια κουβέντα αν θα πρέπει να βάλουμε αστερίσκο. Και ο λόγος που δεν βάλαμε
αστερίσκο ήταν ότι θεωρήσαμε πως σε αυτήν την περίπτωση είχαμε δυνατότητα να
επηρεάσουμε τις αποφάσεις. Δεν ήταν όπως παλαιότερα, με τους πυραύλους Κρουζ,
για παράδειγμα, τα πυρηνικά όπλα που πήγαιναν στη Δυτική Γερμανία. Τότε δεν
είχαμε τη δυνατότητα να πούμε «ξέρετε, δεν θα βάλουμε αστερίσκο, αν και εσείς
τους μειώσετε από 60 σε 30, ας πούμε». Τότε, δηλαδή, δεν υπήρχε άλλη
δυνατότητα πέρα από το να συμφωνήσεις ή να διαφωνήσεις. Ενώ τώρα είχαμε λόγο.
Και αυτό το τονίζω για όσους λένε «μα, γιατί δεν έβαλε η Ελλάδα βέτο στο
ΝΑΤΟ». Πρώτα από όλα, βεβαίως, μπορούσαμε να βάλουμε βέτο ­ το ερώτημα είναι,
θα σταματούσαμε την επέμβαση τη στρατιωτική;

Τολμήσαμε

ΕΡ.:…Ε, υποθέτω πως όπως και σε άλλες περιπτώσεις θα λυνόταν με
τη διαδικασία «συνασπισμός των προθύμων»…

ΑΠ.: Θα υπήρχε κάποια άλλη μορφή, κάποια άλλης μορφής παρέμβαση. Ακριβώς όπως
είπατε. Σε αυτή τη μορφή παρέμβασης τι λόγο θα είχε η Ελλάδα πια;

Αντιθέτως, στηρίζοντας ­ εν πάση περιπτώσει αποδεχόμενοι ­ τη συναίνεση του
ΝΑΤΟ, εμείς μετά διατηρήσαμε στο ακέραιο το δικαίωμά μας να έχουμε φωνή και να
προτείνουμε, όπως και κάναμε. Με συγκεκριμένες προτάσεις, πολλές φορές
τολμηρές προτάσεις, που αναγνωρίστηκαν και ως τολμηρές, ίσως και παράτολμες.

ΕΡ.: Δημιούργησαν και ενόχληση.

ΑΠ.: Δημιούργησαν αντιδράσεις! Όμως, κατόπιν εορτής, πιστεύω ότι αυτά τα οποία
προτείναμε είναι πάρα πολύ κοντά σε αυτά που συμφωνήθηκαν στο τέλος. Εάν δει
κανείς τη συμφωνία, την πρόταση που κάναμε με την Τσεχία, π.χ….

ΕΡ.: Και η οποία ενόχλησε την κ. Ολμπράιτ.

ΑΠ.: Δικό σας το σχόλιο. Μιλήσαμε για την ανάγκη κάποιας παρουσίας Σέρβων και
συζητήσαμε την ανάγκη αποχώρησης των Σέρβων. Αλλά να υπάρξει μια δυνατότητα
παρουσίας Σέρβων στα σύνορα, σε διάφορους χώρους μέσα στο Κόσοβο. Μιλήσαμε για
την ανάγκη της ενίσχυσης της έννοιας της εδαφικής ακεραιότητας, μιας δύναμης
διεθνούς με συμμετοχή πολλών χωρών.

Δεν λείπουν οι κίνδυνοι από την επόμενη ημέρα, σύμφωνα με τον Γιώργο
Παπανδρέου, ο οποίος, ωστόσο, επιχειρεί τη «ρεαλιστική προσέγγισή» τους.

ΕΡ.: Και εσείς και ο κ. Σημίτης έχετε αποφύγει, σε
όλη τη διαδικασία τη διπλωματική, να βγείτε μπροστά, να
θριαμβολογήσετε ότι «επιστρέφει η ειρήνη στα Βαλκάνια».
Αντιθέτως και οι δυο σας έχετε επισημάνει ότι το στοιχείο της
αστάθειας δεν τελειώνει με αυτήν τη συμφωνία. Δηλαδή ποια είναι τα
στοιχεία που δημιουργούν ανησυχία για το μέλλον; Είναι ο UCK μόνο;

ΑΠ.: Όλοι μας είμαστε ανακουφισμένοι για το ότι η ειρήνη έχει έρθει. Αλλά
ξέρουμε πως έχουμε σκοπέλους, προβλήματα και προκλήσεις μπροστά μας πολύ σημαντικές.

Ένα βασικό είναι η Αλβανία. Πρέπει να βοηθήσουμε την Αλβανία, πράγματι, στον
δρόμο του εκδημοκρατισμού. Καθοριστικά θα είναι, και σήμερα και αύριο, μάλλον
πολλά από τα στοιχεία του UCK, διάφορες ομάδες, πιθανώς διάφορες ομάδες στην
εσωτερική πολιτική της Αλβανίας. Πώς θα μεταφραστεί αυτό; Θα μπορέσουν να
ενσωματωθούν ομαλά αυτά τα στοιχεία, αυτές οι επιδιώξεις, η Μεγάλη Ιδέα της
Αλβανίας να αφομοιωθεί μέσα στην επιδίωξή της για μια ευρωπαϊκή προοπτική ­ ή
θα αποσταθεροποιήσει μια κατάσταση στην Αλβανία, εκεί που κάναμε τόσο κόπο για
τη σταθεροποίηση;

Τα δύο τελευταία χρόνια η Ελλάδα βοηθά καθημερινά. Και όταν λέω καθημερινά,
εννοώ ότι ο Έλληνας πρέσβης επισκέπτεται τον υπουργό Εξωτερικών ή τον
πρωθυπουργό σχεδόν καθημερινά στην Αλβανία, για να βοηθήσει, να συμβάλει, να
συνεργαστεί, να δουλέψει κ.λπ. Και έχουμε κάνει αλλεπάλληλες επισκέψεις,
ακριβώς για να βοηθήσουμε την Αλβανία να μπει σε έναν δρόμο δημοκρατικό, σε
έναν δρόμο ανάπτυξης, σε έναν δρόμο σταθερότητας, γεγονός το οποίο θέλουν
βεβαίως και οι ίδιοι οι Αλβανοί, το θέλει κυρίως ο αλβανικός λαός.

ΕΡ.: Για εμάς τους Έλληνες το πλέον τρανταχτό παράδειγμα
που έχουμε ενός κινήματος το οποίο παραδίδει όπλα, είναι η
παράδοση που έγινε με τη Συμφωνία της Βάρκιζας.
Βλέπετε ότι ο UCK θα συμφωνούσε σε μια Βάρκιζα; Δηλαδή,
τους βλέπετε να μαζεύουν τα όπλα και να τα δίνουν;

ΑΠ.: Πιστεύω ότι θα υπάρξει αφοπλισμός (ΟΗΕ ψήφισμα), αλλά δεν θα είναι
ολοκληρωτικός αφοπλισμός. Δηλαδή, όταν ο άλλος έχει το Καλάσνικοφ σπίτι του,
το κρατάει. Αυτό είναι σίγουρο. Αυτό το αντιμετωπίσαμε, άλλωστε, και στην
Αλβανία πριν από καιρό με τις ταραχές.

Όμως, κοιτάξτε, υπάρχουν δύο πλευρές. Πρώτα απ’ όλα, ο UCK είναι και
αποτέλεσμα μιας καταπίεσης των Κοσοβάρων όλα αυτά τα χρόνια. Και αδυναμίας
μιας ηρωικής προσπάθειας του Ρουγκόβα, ο οποίος ήταν «ο Γκάντι των Βαλκανίων»
και που πίστεψε ότι δεν πρέπει να υπάρξει βία στην επίλυση του Κοσόβου και ο
άνθρωπος ιστορικά πιστεύω πως θα δικαιωθεί. Γιατί η βία τελικά κόστισε πάρα
πολύ και στη Γιουγκοσλαβία και ειδικότερα στους Αλβανόφωνους της
Γιουγκοσλαβίας, τους Κοσοβάρους.

Δυστυχώς, ήρθαν και υποστήριξαν και αναγνώρισαν και θα έλεγα νομιμοποίησαν
τέτοιες λειτουργίες ­ ίσως, μέσα στη λογική τού να ενσωματωθούν σε ένα
πολιτικό κίνημα, σε μια πολιτική κατάληξη, όπως ήταν το Ραμπουγέ, αλλά εν πάση
περιπτώσει ενεθάρρυναν τέτοιου είδους δραστηριότητες.

Αυτή τη στιγμή ο UCK έχει πει καθαρώς ότι θέλει να έχει ένα ανεξάρτητο
Κοσσυφοπέδιο, μια Μεγάλη Αλβανία. Αν και, εγώ προσωπικά, όταν ρώτησα τον Θάτσι
ενώπιον των υπόλοιπων 14 υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε., ο ίδιος τόνισε ότι θα
σεβαστούν τις διεθνείς αποφάσεις, τις αποφάσεις της διεθνούς κοινότητας.

Γνωρίζουν ότι η ανεξαρτησία είναι ένα όνειρο δικό τους, αλλά είναι
πραγματιστές και ξέρουν ότι πρέπει να αφοπλιστούν και να μεταλλαχθούν ως
κίνημα σε κάτι που μπορεί να ενσωματωθεί στην κανονική ζωή, στη ροή της
καθημερινής ζωής του Κοσόβου. Πρόκειται, βέβαια, για ενθαρρυντικά λόγια· μένει
η πράξη. Είναι ένας σκόπελος τον οποίο κι αυτοί και εμείς όλοι στα Βαλκάνια θα αντιμετωπίσουμε.

«Εάν θέλουμε να μην καθορίζουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις τρίτοι, πρέπει να
βρούμε τον τρόπο να τα βρούμε μεταξύ μας», λέει για τις ελληνοτουρκικές
σχέσεις ο κ. Παπανδρέου. Και υποστηρίζει την οικονομική και πολιτική ενίσχυση
της Τουρκίας, εάν αυτή δείξει ότι «έχει πρόθεση» να κάνει τα βήματα που απαιτούνται.

ΕΡ.: Να ρωτήσω κάτι ευρύτερο. Εσείς υπογράψατε προχθές το
Σύμφωνο Σταθερότητας. Αυτό είχε δύο πτυχές: Από τη μια φαίνεται
ως ένα πάρα πολύ καλό πράγμα, το οποίο υπόσχεται ακριβώς αυτή τη
σταθερότητα σε μια ταραγμένη εποχή. Από την άλλη μεριά γυρίζει
και λέει ότι «αφού δεν τα καταφέρατε μόνοι σας, να σας
εξηγήσουμε πώς γίνεται η δημοκρατία». Εσείς έχετε καθόλου
επιφυλάξεις γι’ αυτό το μελλοντικό σύστημα καθορισμού των
λειτουργιών, των κρατικών λειτουργιών, στα Βαλκάνια
ουσιαστικά από τρίτους;

ΑΠ.: Η θέση της Ελλάδας ήταν πάντα ­ και ιδιαίτερα στην κρίση αυτή, αλλά και
λίγο πριν ­ ότι πρέπει οι λαοί της περιοχής να πάρουν τα πράγματα στα χέρια
τους.Άρα η Ελλάδα πρέπει να λειτουργήσει, δηλαδή, να το πούμε αλλιώς, εάν δεν
θέλουμε την παρεμβατική πολιτική του εξωτερικού παράγοντα, πρέπει πρώτα εμείς
να μπορέσουμε να συνεργαστούμε μεταξύ μας.

Εάν θέλουμε να έχουμε ­ να το βάλουμε αντιστρόφως ­ μια θετική εικόνα ή θετική
φωνή ή δυνατή φωνή, δυναμική φωνή στο εξωτερικό, στη διεθνή κοινότητα, πρέπει
εμείς να μπορέσουμε να συνεργαστούμε μεταξύ μας και να ενώσουμε τη φωνή μας
στα κοινά μας συμφέροντα. Και υπάρχουν κοινά συμφέροντα.

ΕΡ.: Αυτό αφορά και την Τουρκία;

ΑΠ.: Και την Τουρκία.

ΕΡ.: Δηλαδή πιστεύετε ότι μπορούμε να τα βρούμε πιο εύκολα
εμείς με την Τουρκία, από το να έρθει κάποιος τρίτος να μας
εξηγήσει πώς να τα βρούμε;

ΑΠ.: Αυτό θα το δείξει η Ιστορία. Αλλά εάν θέλουμε να μην καθορίζουν τις
ελληνοτουρκικές σχέσεις τρίτοι, πρέπει να βρούμε τον τρόπο ώστε να τα βρούμε
μεταξύ μας.

ΕΡ.: Να γίνω πιο συγκεκριμένη. Ο κ. Ετζεβίτ,
στην επιστολή του στον κ. Σρέντερ, υπόσχεται πέντε
πράγματα, από βελτίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέχρι τα
οικονομικά. Εάν αυτά τα πράγματα τα υλοποιήσει στο προσεχές
εξάμηνο, εμείς θα δεχτούμε μια αναβάθμιση των ευρωτουρκικών
σχέσεων στο Ελσίνκι; Ο Πρωθυπουργός, να θυμίσω, είπε ότι
είμαστε θετικοί στην ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας.

ΑΠ.: Ναι. Εμείς είμαστε πάντα υπέρ μιας ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας.
Θεωρούμε και είμαστε ειλικρινείς σε αυτό, το τονίζω αυτό, διότι θεωρώ πως
υπάρχουν άλλες χώρες που ενδόμυχα θεωρούν ότι η Τουρκία δεν μπορεί να είναι
μέρος της Ε.Ε. Άλλοι έχουν πει λόγω Ισλάμ, άλλοι έχουν πει άλλους λόγους, λόγω
του ότι θα κατακλυστεί η Ευρώπη από πάρα πολλούς εργάτες. Εμείς, αντιθέτως,
θέλουμε μια ουσιαστική ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας. Που σημαίνει όμως και
πιο σαφή και πιο αυστηρή διαδικασία αξιολόγησης. Όπως και μεγαλύτερη βοήθεια,
εάν υπάρχει πρόθεση και από την πλευρά τους, για τα βήματα που πρέπει να
γίνουν, να τους βοηθήσουμε σε αυτά τα βήματα, οικονομικά, πολιτικά, είτε με
οποιονδήποτε άλλο τρόπο. Πάνω σε αυτή τη βάση…

ΕΡ.: Οικονομικά υπάρχει ένα ζητηματάκι…

ΑΠ.: Εμείς δεν είχαμε πρόβλημα, ξεκινώντας δεν είχαμε επί της αρχής πρόβλημα,
να δώσουμε στην Τουρκία βοήθεια με την τελωνειακή ένωση. Υπήρξε όμως η απειλή
της Τουρκίας…

ΕΡ.: Τα Ίμια.

ΑΠ.: Τα Ίμια, ναι. Παράλληλα, η χώρα μας έχει πει, τουλάχιστον εγώ έχω πει,
νομίζω ότι υπήρξε και μια γενικότερη θετική ανταπόκριση και από πολλούς άλλους
και πιστεύω και από άλλα κόμματα σε αυτή την πρόταση, ότι αν αυτό συνδυαζόταν
με πραγματικές μεταρρυθμίσεις στην Τουρκία, όπως π.χ. στο Κουρδικό, τότε
πρέπει εμείς πρώτα να σπεύσουμε ως Έλληνες να βοηθήσουμε εκεί οικονομικά.

Γι’ αυτό τονίζω ότι εμείς δεν μιλάμε δογματικά, επειδή είναι οι Τούρκοι δεν
τους πάμε και άρα τους κόβουμε όπου τους βλέπουμε.

Αντιθέτως, επειδή ακριβώς είναι γείτονες και επειδή θέλουμε να διαμορφώσουμε
ένα πλαίσιο καλών σχέσεων και θετικών σχέσεων, νομίζουμε ότι στο πλαίσιο το
ευρωπαϊκό μπορεί να γίνει αυτό, διότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο έχει δημιουργηθεί
ακριβώς ύστερα από έναν παγκόσμιο πόλεμο, που έβαλε κάποιες αρχές, που θεώρησε
πια ως θέσφατο, ως το δόγμα, για να λειτουργήσει μια ειρηνική συμβίωση των
λαών, μια αλλαγή συνόρων, την υποβάθμιση των όρων των συνόρων, αλλά αφού το
σεβαστεί, αφού το θεωρήσει ως αρχή δεδομένη, ότι δεν αλλάζει.

Η έννοια της αλλαγής των συνόρων αναβαθμίζει τελικά την έννοια των συνόρων,
ότι είναι πολύ σημαντικό. Όταν δεν αλλάζει, μετά μπορεί να είναι μεγαλύτερη η διαφάνεια.

Άρα όταν ο άλλος σε σέβεται, σέβεται κάποιες βασικές αρχές, η σχέση που θα
αναπτύξεις μαζί του είναι πολύ πιο εύκολη, πολύ πιο άνετη, πολύ πιο ουσιαστική.

Άρα εάν αυτά που λέει ο Ετζεβίτ πράγματι τα εννοεί και προχωρήσει προς την
πράξη, βεβαίως θα είμαστε θετικοί προς το αίτημά τους. Και θα έχουμε ως στόχο,
τους επόμενους μήνες, να συνεργαστούμε με τους εταίρους, σε σχέση με το θέμα
της Τουρκίας, για να βοηθήσουμε προς αυτή την κατεύθυνση.

Όποιος θέλει να συνεχίσει να πηγαίνει «ανέμελος» για μπάνιο με το μωρό του ή
χωρίς, πρέπει να ψηφίσει ΠΑΣΟΚ. Αυτό υποστηρίζει ο Γιώργος Παπανδρέου,
μιλώντας για τις αυριανές εκλογές.

ΕΡ.: Κύριε υπουργέ, σε λίγες ώρες οι
Έλληνες, όπως και οι άλλοι λαοί της
Ευρώπης, θα πάνε στις κάλπες. Ήθελα να σας
ρωτήσω εάν εκτιμάτε ότι η πολιτική της ελληνικής
κυβέρνησης στην κρίση θα λειτουργήσει υπέρ του κόμματός σας στις
κάλπες ή όχι. Θα «πληρώσετε» δηλαδή το
Κόσοβο; Το ΠΑΣΟΚ θα πληρώσει το Κόσοβο;

ΑΠ.: Θα μπορούσε να πει κανείς ότι το Κόσοβο θα το πληρώσουν τα Βαλκάνια και
οι λαοί των Βαλκανίων.

ΕΡ.: Και όχι το ΠΑΣΟΚ;

ΑΠ.: Όχι, δεν το λέω έτσι. Γιατί θέλεις να πληρώσει ο λαός και όχι το ΠΑΣΟΚ;

Έχω την εντύπωση ότι ακριβώς επειδή το ΠΑΣΟΚ, όχι απλώς κατανόησε αλλά και
προνοητικά είδε όλα αυτά τα προβλήματα τα οποία έρχονταν, πήρε πρωτοβουλίες
και διαχειρίστηκε την κρίση με τον τρόπο που διαχειρίστηκε την κρίση, ότι αυτό
έχει εκτιμηθεί.

Αυτό βεβαίως θα είναι ένα από τα στοιχεία που θα κριθούν και στις ευρωεκλογές.

Θα ψηφίσουν στις ευρωεκλογές. Δυστυχώς, στις ευρωεκλογές ένα ΝΑΙ και ένα ΟΧΙ
λέει κανείς για ένα κόμμα, δεν λέει ΝΑΙ σε αυτό, ΟΧΙ στο άλλο. Και θα πρέπει
να συνεκτιμήσει και συνεκτιμά ο πολίτης τα συν και τα πλην τα οποία έχει.

Έχω όμως την εντύπωση ότι υπάρχουν πολλά συν. Πρώτα απ’ όλα, ξεκινώντας από το
ότι είναι ευρωεκλογές και ότι στέλνουμε στο ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ένα μήνυμα
από την Ελλάδα, που θα είναι σημαντικό για ένα νέο θεσμό, νέο το λέω γιατί
έχει νέες αρμοδιότητες και μπορεί να παίξει έναν πολύ πιο καθοριστικό ρόλο στη
διαμόρφωση πολιτικής.

Σαφώς οι Σοσιαλιστές, εάν έχουν το πάνω χέρι, έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να
παίξουν ένα ρόλο σε θέματα ανεργίας, θέματα περιβάλλοντος, θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Παλέψαμε

Δεύτερον, ότι το ΠΑΣΟΚ έχει κάνει πολύ σημαντικές τομές, πάλεψε για πολύ
σημαντικές τομές μέσα στην Ε.Ε. και ελπίζουμε ότι αυτό θα αξιολογηθεί. Παρ’
ότι η συζήτηση, ο διάλογος ο προεκλογικός ελάχιστα ασχολήθηκε με αυτά τα
ζητήματα, όμως είναι ένα θέμα που πρέπει να τονίσει κανείς.

ΕΡ.: Αν μου επιτρέπετε, κ. υπουργέ…

ΑΠ.: Για να φθάσουμε στο Κόσοβο, σε αυτό θέλεις να φθάσεις;

ΕΡ.: Όχι, θέλω να πω ότι σε μια προεκλογική περίοδο κανονικά διεξάγεται
ένας διάλογος. Εδώ πέρα έχω την αίσθηση ότι υπήρξαν δύο παράλληλοι μονόλογοι.
Η Ν.Δ. σας κατηγορεί, για την εγκληματικότητα, για τους μετανάστες, και εσείς
δεν απαντάτε επί της ουσίας. Δηλαδή, για παράδειγμα, θα έρθουν οι Κοσοβάροι
πρόσφυγες στην Ελλάδα;

ΑΠ.: Πρώτα απ’ όλα, θα πάμε στη συνέχεια στους Κοσοβάρους, ποιος έφτιαξε τον
νόμο περί μετανάστευσης στην Ελλάδα; Η Ν.Δ. έφτιαξε τον νόμο περί
μετανάστευσης. Όταν έφτιαξε τον νόμο, εγώ στη Βουλή είπα ότι ο νόμος αυτός θα
προκαλέσει λαθρομετανάστευση και θα δημιουργήσει τεράστια κοινωνικά προβλήματα
από την εγκληματικότητα μέχρι τη διαφθορά.

Διότι η πίεση για μετανάστευση υπάρχει και ο μηχανισμός που έχετε φτιάξει
είναι τέτοιος που είναι τόσο δύσκολος και δύσκαμπτος να αφομοιώσει θετικά έναν
αριθμό, που θα έρθουν ούτως ή άλλως στη χώρα μας, και θα τους αναγκάσει να
μπουν είτε στην παρανομία είτε στη λαθρομετανάστευση ή να λαδώσουν τον
αστυνομικό για να πάρουν την άδεια παραμονής, εργασίας και δεν ξέρω τι, όπως
και έγινε.

Διορθώσεις

Είναι το ΠΑΣΟΚ που ήρθε να διορθώσει αυτά, έστω με κάποιες καθυστερήσεις, με
δυσκολίες, γιατί είναι η πρώτη φορά που ουσιαστικά αντιμετωπίσαμε στα
τελευταία 50 χρόνια τέτοια εισροή τεράστιου αριθμού ανθρώπων και ξένων, και
ήρθε με τις προτάσεις του για την καταγραφή και αργότερα με τη νομιμοποίηση,
την πράσινη κάρτα, με μια διαδικασία που έχει μειώσει αισθητά την
εγκληματικότητα.

Δεν λέμε πως την έχει εξαλείψει, αλλά σαφώς η εγκληματικότητα που υπήρχε πριν
από ένα χρόνο και η εγκληματικότητα σήμερα είναι, σύμφωνα με στατιστικές,
μειωμένη. Και ένας λόγος που έχει μειωθεί είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι που
βρίσκονταν υπό την πολιτική, υπό το καθεστώς της λαθρομετανάστευσης, άρα στην
παρανομία και υποχείριοι του κάθε μαφιόζου, Έλληνα μαφιόζου ή Ρουμάνου ή
Αλβανού δεν ξέρω, δεν έχει σημασία, αλλά ξεκινώ από τον Έλληνα μαφιόζο.

Δεύτερον, καταφέραμε να μην έχουμε, παρά τις έντονες πιέσεις, Κοσοβάρους
πρόσφυγες στην Ελλάδα. Όχι ότι θα αρνιόμασταν αν γινόταν μεγάλο το πρόβλημα
και εμείς για ανθρωπιστικούς λόγους να πάρουμε έναν αριθμό, έναν μικρό αριθμό…

Εγώ, όμως, θα σας έλεγα πως υπάρχει και ένα άλλο πρόβλημα, καινούργιο: των
Σέρβων που 10.000.000 θα βρίσκονται σε τρομερό πρόβλημα. Τι θα κάνουν τον
χειμώνα, εάν δεν υπάρξει γρήγορη ανασυγκρότηση; Και όσο να είναι γρήγορη,
εργοστάσια, νερό, ενέργεια, σπίτια, σχολεία, νοσοκομεία, θα δημιουργήσουν ένα
πολύ μεγάλο πρόβλημα σε ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων.

«Με το σπαθί μας»

ΕΡ.: Αυτό όμως μήπως είναι και άλλοθι για εσάς να το επικαλεσθείτε κατά
την είσοδο της χώρας στην ΟΝΕ; Δηλαδή, όλα αυτά τα προβλήματα που έχει
δημιουργήσει, μάλλον τις παρενέργειες, ο πόλεμος στην περιοχή;

ΑΠ.: Εμείς δεν έχουμε επικαλεσθεί κανένα πρόβλημα και θεωρούμε πως θα μπούμε
στην ΟΝΕ με το σπαθί μας. Είναι όμως ένας λόγος να αναφέρουμε την ανάγκη να
υπάρξει από τη διεθνή κοινότητα και ιδιαίτερα την Ε.Ε. μια συστηματική
πολιτική για τα Βαλκάνια, κάτι το οποίο λέγαμε και το οποίο υπογράψαμε. Έχουμε
υπογράψει το Σύμφωνο Σταθερότητας που δεν τελειώνει με την υπογραφή, αρχίζει
με την υπογραφή, και εκεί χρειάζεται να παίξει καθοριστικό ρόλο η Ελλάδα στην
ανασυγκρότηση με τις επιχειρήσεις, με τα σημαντικά προγράμματα συμφιλίωσης, με
τον εκδημοκρατισμό και, βεβαίως, με την πολυμερή συνεργασία μέσα στα Βαλκάνια,
τη Διαβαλκανική συνεργασία.

ΕΡ.: Εάν σας έλεγα ότι εγώ έχω ψηφίσει ΠΑΣΟΚ όλα αυτά τα χρόνια, αλλά σε
αυτές τις εκλογές δεν βρίσκω κανένα λόγο να πάω να ψηφίσω, θα πάω για μπάνιο
με το παιδί μου, τι πρόταση θα μου λέγατε για να με πείσετε να πάω στην κάλπη;

ΑΠ.: Εγώ σου λέω προσωπικά ότι εάν είσαι τόσο ανέμελη, ώστε να πας να παίξεις
με το παιδί σου, ψήφισε ΠΑΣΟΚ για να διατηρηθεί αυτή η ανεμελιά. Να προσθέσω,
όμως, ότι με ανεμελιά δεν εννοώ μια παθητική στάση, αλλά μια συνειδητή απόφαση.