ΔΡΟΜΟΙ

… ιδιαίτερα σήμερα και ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, πρεσβεύει ότι η εξωτερική
πολιτική δεν φέρνει ψήφους. Στη δεκαετία του 1990, περισσότερο από ό,τι στο
παρελθόν, η σύγχρονη πολιτική έχει να κάνει με τη διαχείριση εσωτερικών
θεμάτων. «Όλα είναι οικονομία, ανόητε!». Αυτό είναι το αξίωμα του καιρού μας.

… αν ο Λευκός Οίκος και η Ντάουνινγκ Στριτ δεν είχαν διαφορετική
γνώμη. Οι περισσότεροι στην αμερικανική κυβέρνηση πιστεύουν ότι η σύγκρουση
στο Κοσσυφοπέδιο είναι το καθοριστικό ζήτημα για την προεδρία Κλίντον. Από την
έκβασή του θα εξαρτηθεί αν ο Αλ Γκορ θα εγκατασταθεί στο Οβάλ γραφείο. Γιατί η
αλήθεια είναι πως η επιτυχία ή η αποτυχία στην εξωτερική πολιτική είναι εκείνη
που καθορίζει την εσωτερική εικόνα ενός ηγέτη, αυτή που χρωματίζει την
προσωπικότητά του, την οποία κρίνουν οι ψηφοφόροι. Η Μάργκαρετ Θάτσερ
διαμόρφωσε την εικόνα της με τον πόλεμο στα Φόκλαντ, ο Τζον Μέιτζορ κέρδισε
μια εκλογή με τη σκληρή του στάση στον πόλεμο του Περσικού και έχασε μια άλλη
με τη χαλαρή του στάση έναντι της Ευρώπης, ο Τζων Κέννεντυ έμεινε στην ιστορία
ως ισχυρός ηγέτης για τη στάση του στην κρίση των πυραύλων της Κούβας.

… σε όλους τους ηγέτες, με το βιβλίο του «Ο νέος ηγεμόνας», ο Ντικ
Μόρις, ένας έκπτωτος σύμβουλος του Αμερικανού προέδρου. Η κακή εξωτερική
πολιτική, λέει, μπορεί να υπονομεύσει πολύ πιο γρήγορα τη θέση ενός ηγέτη από
ό,τι η εσωτερική πολιτική. Σημασία έχει πώς η εξωτερική πολιτική επηρεάζει
τους ψηφοφόρους. Και εδώ βασικό ρόλο παίζει η τηλεόραση. «Ξένοι πόλεμοι, με
εικόνες από ωμότητες», γράφει ο Μόρις, επηρεάζουν το δημόσιο αίσθημα και
κάνουν τους απλούς ανθρώπους να σκέπτονται ότι κάτι πρέπει να γίνει. «Αυτό,
ένας πρόεδρος δεν μπορεί να το αγνοήσει χωρίς κόστος». Παρακάτω, ο Μόρις δίνει
ίσως και την ερμηνεία για την όψιμη ανησυχία του Αμερικανού προέδρου για τα
ανθρώπινα δικαιώματα. Ο καλύτερος τρόπος «για να πουλήσει ένας ηγέτης την
επέμβαση σε μια ξένη χώρα δεν είναι με την επίκληση εθνικών ή οικονομικών
συμφερόντων. Θα εξασφαλίσει υποστήριξη στο εσωτερικό μόνο αν επικαλεστεί τα
ανθρώπινα δικαιώματα και τις ηθικές αξίες». Μόνο οι εικόνες από ανθρώπινες
σφαγές ­ κυρίως παιδιών ­ μπορούν και αποσπούν τους Αμερικανούς από τις
απομονωτικές προκαταλήψεις τους.

… τόσο πολύ συμφωνούν με τα έργα του Κλίντον, που φαντάζεται κανείς
ότι η επικοινωνία μεταξύ τους δεν διακόπηκε ποτέ, παρά τη διακοπή της
συνεργασίας τους. Τόσο είναι πιστή στην ανάλυση του Μόρις η διαχείριση της
κρίσης του Κοσσυφοπεδίου από τον πρόεδρο Κλίντον. Πάντως, ένα πρόβλημα που
αφήνει ανοιχτό η ανάλυση του Μόρις έχει να κάνει με το στυλ. Αν και φυσικοί
σύμμαχοι, ο Μπιλ Κλίντον και ο Τόνι Μπλερ εφαρμόζουν τα αξιώματα του Μόρις στο
Κοσσυφοπέδιο εντελώς διαφορετικά. Ο Κλίντον είναι διαλλακτικός, ενώ ο Μπλερ
είναι σκληρός. Όμως, πιστοί στον Μόρις και οι δύο, μέσω Κοσσυφοπεδίου
«κοιτάζουν» κυρίως τους ψηφοφόρους τους. «Γιατί η ιστορία διδάσκει», λέει ο
πρώην σύμβουλος του Κλίντον, «ότι οι ηγέτες γίνονται και ξεγίνονται κυρίως
στην αρένα της εξωτερικής πολιτικής».