Η αποχώρηση του σερβικού στρατού, βαρόμετρο για την ειρήνη

* ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ

Η απόσυρση του γιουγκοσλαβικού στρατού από το Κόσοβο, που αποτελεί και τον
«ακρογωνιαίο λίθο» του σχεδίου ειρήνευσης, τίθεται πλέον εν αμφιβόλω ­ πριν
ακόμη δημοσιευθεί καν, εδώ στη Γιουγκοσλαβία ­ όλο το κείμενο των προτάσεων,
τις οποίες αποδέχθηκε η ηγεσία της χώρας.

Στρατιωτική πηγή έλεγε χθες στα «ΝΕΑ» ότι «το βέβαιο είναι πως κανένας
στρατιώτης μας δεν μπορεί να γυρίσει την πλάτη στον εχθρό για να φύγει, όταν
αυτός εξακολουθεί να πολεμά, είτε έχει τη μορφή του ΝΑΤΟ, που συνεχίζει τους
βομβαρδισμούς, είτε αυτήν των αυτονομιστών, αφού ο λεγόμενος Απελευθερωτικός
Στρατός του Κοσσυφοπεδίου δεν αποδέχεται τις προτάσεις και συνεχίζει τις
επιχειρήσεις του στα σύνορα με την Αλβανία».

Αναλυτές επεσήμαναν ότι οι προτάσεις Τσερνομίρντιν – Αχτισαάρι για να τεθούν
σε ισχύ θα πρέπει να γίνει η περίφημη διακρίβωση της αποχώρησης όλων των
στρατιωτικών, παραστρατιωτικών και αστυνομικών δυνάμεων. Χωρίς αυτή δεν μπορεί
να αναπτυχθεί η στρατιωτική ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ (οπότε ποιος θα
αφοπλίσει τον ΑΣΚ), δεν μπορούν να επιστρέψουν οι πρόσφυγες, οπότε δεν μπορεί
να αναπτυχθεί το νέο πολιτικό καθεστώς αυτονομίας, ούτε καν δεν μπορούν να
σταματήσουν οι βομβαρδισμοί. Οπότε εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς πόσο εύθραυστη
είναι ακόμη η κατάσταση…

Δεν θα εμποδιστεί

Η γιουγκοσλαβική ηγεσία διά του Σέρβου προέδρου Μίλαν Μιλουτίνοβιτς,
παρουσιάζοντας στη Βουλή το σχέδιο ισχυρίστηκε ότι υπάρχει μια συμφωνία πως η
απόσυρση δεν πρόκειται να εμποδιστεί από τις ΝΑΤΟϊκές βόμβες. «Είναι ηλίθιο να
σκεφθώ καν ότι το ίδιο το ΝΑΤΟ θα βομβαρδίσει το σχέδιο, το οποίο το ίδιο
ετοίμασε σε συνεργασία με τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση», είχε πει προχθές
ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Βουκ Ντράσκοβιτς, όταν ρωτήθηκε σχετικά.

Οι τοποθετήσεις όμως αυτές δεν είχαν υπόψη τους δύο σοβαρά στοιχεία, τα οποία
από χθες αποτελούν πλέον γεγονότα: τη συνέχιση των βομβαρδισμών, αφού το ΝΑΤΟ,
δρώντας χωρίς καμία προσοχή στην προώθηση του ειρηνευτικού σχεδίου,
σφυροκόπησε και χθες δεκάδες περιοχές του Κοσόβου. Την ίδια στιγμή η πολιτική
ηγεσία των αυτονομιστών ανταρτών ανακοίνωνε τη διαφωνία της στις προτάσεις και
(προφανώς για να την κάνει ακόμη πιο αντιληπτή) εξαπέλυε επίθεση εναντίον
μονάδων του γιουγκοσλαβικού στρατού, που βρίσκονται στα σύνορα με την Αλβανία.

Με απόφαση του ΟΗΕ

Σχολιάζοντας την εξέλιξη, στρατιωτική πηγή του Βελιγραδίου δεν απέκλεισε το
ενδεχόμενο να ζητηθεί από τη χώρα του άμεση απόφαση του ΟΗΕ, με την οποία θα
προβλέπεται η αποχώρηση του ΑΣΚ ή ακόμη και ο αφοπλισμός του από την
ειρηνευτική δύναμη, πριν αρχίσει η αποχώρηση του γιουγκοσλαβικού στρατού.

Το βέβαιον είναι ότι η ανωμαλία αυτή δίνει ευκαιρίες (σε όσους πραγματικά τις
ψάχνουν) να κατηγορηθεί ο Μιλόσεβιτς για αθέτηση συμπεφωνημένων, η οποία
κάλλιστα μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε έναν νέο γύρο βομβαρδισμών.

Ούτε και χθες υπήρξε ο παραμικρός πανηγυρισμός στους δρόμους του Βελιγραδίου.
Οι κάτοικοι της πρωτεύουσας συνέχισαν τη γεμάτη επιφυλάξεις ζωή τους, ακόμη
και αν δεν απειλήθηκαν από τα αεροπλάνα του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια της νύχτας
(το βράδυ της Πέμπτης ήταν το δεύτερο από την έναρξη του πολέμου κατά το οποίο
δεν ήχησαν οι σειρήνες).

Οι πανηγυρισμοί περιορίσθηκαν στους πολιτικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους
της χώρας, ενώ δεν έλειψαν και οι δριμύτατες αντιδράσεις από μικρότερα κόμματα
που ζήτησαν ακόμη και την παραίτηση του Μιλόσεβιτς. Τα κόμματα της
κυβερνητικής συνεργασίας με ανακοινώσεις τους δεν έκρυβαν την ικανοποίησή τους
με αναφορές για τον τερματισμό του πολέμου, τη διατήρηση της εδαφικής
ακεραιότητας και κυριαρχίας της χώρας και την υπαγωγή της κρίσης στον ΟΗΕ,
σημεία στα οποία στηρίζεται η καθεστωτική προσέγγιση. «Η Γιουγκοσλαβία δεν
έχει ηττηθεί», διακήρυττε το Σοσιαλιστικό Κόμμα, που έπλεξε το εγκώμιο του
Μιλόσεβιτς. «Κάτω από τις τρεις αρχές μπορούμε να συμφωνήσουμε», πρόσθετε η
γιουγκοσλαβική Αριστερά.

Ο Βουκ Ντράσκοβιτς επαναλάμβανε ότι πρόκειται για μία μεγάλη ημέρα στην
ιστορία της χώρας, κατά την οποία αρχίζει όχι μόνον η ειρήνη αλλά και μία νέα
πολιτική, για τη συνεργασία με το εξωτερικό και την ανασυγκρότηση της
Γιουγκοσλαβίας. «Είχαμε να επιλέξουμε ανάμεσα σε δύο κακά και αν απορρίπταμε
το σχέδιο ίσως δεν θα είχαμε άλλη ευκαιρία», τόνισε το Δημοκρατικό Κόμμα Σερβίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος και τα ΜΜΕ. «Η Γιουγκοσλαβία δεν ηττήθηκε», τόνιζαν στα
δελτία ειδήσεων οι τηλεοπτικοί σταθμοί. «Επιβεβαιώθηκε η κυριαρχία και η
ακεραιότητα της χώρας», έγραφε χθες η «Πολίτικα», ενώ η «Πολίτικα Εξπρές», η
«Μπόρμπα» και η «Γκλας Νοβόστι» επέμειναν στους τίτλους τους στα τρία γνωστά
σημεία. Η αντικαθεστωτική «Ντάνας» (που χθες βγήκε για πρώτη φορά χωρίς
λογοκρισία), σημείωνε στο κύριο θέμα της ότι «μπορεί να αρχίσει η εφαρμογή της
ειρήνης». Στην ειρήνη αναφέρονταν και οι τίτλοι της «Βετσέρενιε Νοβόστι».

Οι αντιδράσεις

Εκτός από τις αντιδράσεις των εθνικιστών του Σέσελι, που ανακοίνωσε ότι θα
αποχωρήσει από την κυβέρνηση θεωρώντας ότι οι προτάσεις αποτελούν ήττα,
υπήρξαν και άλλες «εξ αριστερών». Καλή η συμφωνία αλλά μπορούσαμε να την
πετύχουμε νωρίτερα χωρίς όλες αυτές τις καταστροφές, τόνισε το Δημοκρατικό
Κόμμα του Ζόραν Τζίντσιτς. Πιο σκληρό το (μικρό) Κόμμα των Πολιτών, ζήτησε την
παραίτηση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, θεωρώντας ότι αυτή είναι πλέον η μοναδική
υπηρεσία που μπορεί να προσφέρει στο έθνος.

Συνέχισαν τις επιθέσεις

Η επίτευξη συμφωνίας από τη γιουγκοσλαβική πλευρά φαίνεται ότι δεν συγκίνησε
καν το ΝΑΤΟ, το οποίο συνέχισε με τον ίδιο σχεδόν ρυθμό τις αεροπορικές του
επιθέσεις εναντίον της Γιουγκοσλαβίας και πιο συγκεκριμένα του Κοσόβου.

Παρατηρητές εδώ στο Βελιγράδι εκτιμούν ότι το ΝΑΤΟ με την τακτική του αυτή
επιθυμεί να πιέσει ακόμη περισσότερο τον Μιλόσεβιτς. Να τον θέσουν ακόμη
περισσότερο στο περιθώριο, καθώς απομένουν ακόμη πολλά ζητήματα να
διευκρινιστούν στις επόμενες φάσεις των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, προκύπτει
και εσωτερικός λόγος. Το ΝΑΤΟ δεν επιθυμεί, σύμφωνα με αυτές τις εκτιμήσεις,
να φανεί ότι η συμφωνία της γιουγκοσλαβικής πλευράς σημαίνει και αυτόματη
διακοπή των βομβαρδισμών.

Αυτό, άλλωστε, θα ισχυροποιούσε και τον Μιλόσεβιτς, κάτι που πολεμά το ΝΑΤΟ,
αφού ο Γιουγκοσλάβος πρόεδρος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι με τις κινήσεις
του σταμάτησε τον πόλεμο και την καταστροφή. Έτσι, οι βομβαρδισμοί
συνεχίστηκαν και χθες αν και μειωμένοι σε ένταση και αριθμό στόχων.