Η «Λερναία Ύδρα»… των ανισοτήτων

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΕΠΘ, οι εξετάσεις της Β’ Τάξης Ενιαίου Λυκείου
σε εθνικό επίπεδο θα διεξαχθούν φέτος από τις 15 μέχρι και τις 30 Ιουνίου.

Περίπου 100 χιλιάδες μαθητές από 1.200 Ενιαία Λύκεια όλης της χώρας θα
διαγωνιστούν σε κοινά θέματα, σε κάθε μια από τις τρεις κατευθύνσεις
(θεωρητική, θετική και τεχνολογική) και θα αξιολογηθούν «από εξωτερικούς
βαθμολογητές που δεν θα γνωρίζουν ούτε την ταυτότητα ούτε την προέλευσή τους».

Ενδείξεις αντικειμενικότητας, ένας μόνιμος αγώνας του σχολικού θεσμού να
αποδείξει την αθωότητά του.

Κι όμως… και οι νέες εξεταστικές πρακτικές, όσο «αντικειμενικές και
αξιοκρατικές» και να προβάλλονται, δεν μπορούν να απογαλακτιστούν από τις
ανισωτικές λειτουργίες της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Αλλά ας δούμε τα ζητήματα με μια σειρά.

Θα αποδείξουμε ότι στο νέο σύστημα εξετάσεων «ενεργοποιούνται» όχι μόνο οι
«παλιές» ανισότητες των Γενικών Εξετάσεων, αλλά εμφανίζονται και νέες.

Ανισότητα πρώτη:

Οι μαθητές της «συνοπτικής διδασκαλίας»

Κατ’ αρχήν οφείλουμε να επισημάνουμε ότι ιδιαίτερα φέτος, με την τακτική που
ακολούθησε το ΥΠΕΠΘ μετά το τέλος των μαθητικών κινητοποιήσεων και με την
πρόσφατη «διαχείριση» της εξεταστέας ύλης, δημιουργήθηκαν σχολεία και
υποψήφιοι δύο, τουλάχιστον, διακριτών ταχυτήτων.

Τα σχολεία που ολοκλήρωσαν την ύλη, με στοιχειώδεις παιδαγωγικούς ρυθμούς, και
τα σχολεία της «συνοπτικής διδασκαλίας» των μαθημάτων. Υπολογίζουμε ότι
περίπου το 1/3 των Ενιαίων Λυκείων (400), κυρίως από τον Ν. Μαγνησίας, τον Ν.
Τρικάλων, τη Θεσσαλονίκη, τη Δυτ. Αττική, τον Πειραιά, την Πάτρα, την Κέρκυρα
κ.λπ. θα διαγωνιστούν με άνισους όρους στο β’ δεκαπενθήμερο του Ιουνίου.

Ανισότητα δεύτερη:

Η «δωρεάν δημόσια εκπαίδευση»… ακριβαίνει ακόμη περισσότερο

Μια δεύτερη ανισότητα, που προϋπήρχε, βεβαίως, και στο σύστημα των Γενικών
Εξετάσεων, είναι αυτή που σχετίζεται με την προσφυγή στο ιδιωτικό
παραεκπαιδευτικό σύστημα των φροντιστηρίων.

Είναι ήδη γνωστό ότι η πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση πιστώνεται,
περισσότερο ίσως από ποτέ μέχρι σήμερα, στη δυνατότητα πρόσβασης στο ιδιωτικό
παραεκπαιδευτικό δίκτυο (φροντιστήρια, ιδιαίτερα μαθήματα) από μικρότερη
ηλικία. Είναι πλέον πεποίθηση στο μαθητικό πληθυσμό ότι κανείς δεν μπορεί να
διεκδικήσει με επιτυχία μια θέση, ιδιαίτερα σε διάφορες περιζήτητες
πανεπιστημιακές σχολές, χωρίς την πρόωρη σύνδεσή του ­ από την Α’ Λυκείου, το
αργότερα από τη Β’ Λυκείου ­ με το φροντιστήριο, καθώς οποιαδήποτε βαθμολογική
«απώλεια» μειώνει τις πιθανότητες πρόσβασης.

Από αυτή την άποψη «βαθαίνει» ακόμη περισσότερο η διαφοροποίηση ανάμεσα στις
ευνοημένες και αδικημένες κοινωνικές ομάδες και στους γόνους τους, γεγονός που
πριμοδοτεί αθροιστικά τις ήδη υπάρχουσες εκπαιδευτικές ανισότητες.

Ανισότητα τρίτη:

Το Διεθνές Απολυτήριο

Όπως είναι γνωστό, η πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση εξαρτάται και από τα
αποτελέσματα των εξετάσεων στις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου. Οι μαθητές
του Ενιαίου Λυκείου θα πάρουν τη θέση τους στη «σειρά προτεραιότητας» για τα
Πανεπιστήμια με κριτήριο τη βαθμολογική τους επίδοση σε 13 γραπτές εξετάσεις
πανελλαδικού χαρακτήρα στη Β’ Λυκείου και άλλες τόσες στη Γ’ Λυκείου.

Ισχύει αυτό για όλο τον μαθητικό πληθυσμό που προσδοκά την είσοδό του στα ΑΕΙ
– ΤΕΙ; Περνούν όλοι οι υποψήφιοι τα «φλεγόμενα στεφάνια» της δοκιμασίας αυτής;

Η απάντηση είναι αρνητική, καθώς οι μαθητές μεγάλων ιδιωτικών σχολείων
(Κολλέγιο Αθηνών, Κωστέας – Γείτονας, Μωραΐτης κ.λπ.) που παρακολουθούν τάξεις
του λεγόμενου «Διεθνούς Απολυτηρίου» μπορούν να διεκδικήσουν, σύμφωνα με το
νόμο, θέσεις στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση χωρίς να υποχρεώνονται να
διαγωνιστούν σε εξετάσεις πανελλαδικού χαρακτήρα στη Β’ Λυκείου, παρά μόνο σε
2 από τα 13 μαθήματα.

Προφανώς, πρόκειται για μια νέα ανισότητα, που οι προδιαγραφές της
κυοφορούνται στο νέο εξεταστικό σύστημα που απαιτεί εξετάσεις στις δύο
τελευταίες λυκειακές τάξεις και βεβαίως συνιστούν προνομιακή μεταχείριση για
ένα ­ μικρό έστω ­ τμήμα του μαθητικού πληθυσμού.

Πέρα, όμως, από τις γνωστές, σχετικά, ανισότητες, υπάρχουν ανησυχητικές
ενδείξεις ότι στο νέο σύστημα εξετάσεων εκκολάπτονται νέες. Είχαμε υποστηρίξει
και παλιότερα ότι αν οι εκπαιδευτικές ανισότητες μεταξύ των μαθητών
αποτελούσαν στο σύστημα των Γενικών Εξετάσεων την εκπαιδευτική τους ιστορία,
στο Ενιαίο Λύκειο θα είναι το ζωντανό τους παρόν.

Σ’ αυτό συνηγορεί η συγκριτική μελέτη της προφορικής βαθμολογίας των μαθητών
όλων των Λυκείων του Ν. Αχαΐας που πραγματοποιήθηκε από τη Διεύθυνση
Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του νομού.

Παρουσιάζουμε, λοιπόν, για πρώτη φορά σήμερα στοιχεία για την «κίνηση» της
προφορικής βαθμολογίας στα Ενιαία Λύκεια, δημόσια και ιδιωτικά, του ν. Αχαΐας.

Στον πίνακα μπορούμε να διαβάσουμε τους μέσους όρους βαθμολογίας σε μαθήματα
Γενικής Παιδείας και κατευθύνσεων της Β’ Λυκείου σε διάφορα Λύκεια τη φετινή
σχολική χρονιά.

Οι βαθμοί έχουν… κοινωνική ταυτότητα

Περιλαμβάνουμε, ενδεικτικά, Λύκεια της πρωτεύουσας του Ν. Αχαΐας, της Πάτρας,
Λύκεια από υποβαθμισμένες περιοχές του νομού και το ιδιωτικό Ενιαίο Λύκειο της περιοχής.

Η ανάγνωση του πίνακα μας «ξεναγεί» στον «κόσμο» των βαθμολογικών ανισοτήτων.

Με μια πρώτη ματιά, φαίνεται καθαρά ότι τα Λύκεια της Κλειτορίας και της
Δάφνης Καλαβρύτων όχι μόνο υπολείπονται αρκετά, όσον αφορά τους μέσους όρους
βαθμολογίας των μαθητών τους, σε σχέση με τα Λύκεια του «κέντρου», αλλά,
ακριβώς με βάση αυτούς τους μέσους όρους προφορικής βαθμολογίας, υπάρχει
κίνδυνος απόρριψης του μεγαλύτερου τμήματος των μαθητών τους, καθώς είναι
γνωστό ότι οι βαθμοί των γραπτών εξετάσεων είναι συνήθως χαμηλότεροι των
προφορικών βαθμών.

Ωστόσο, εκείνο που προξενεί τη μεγαλύτερη εντύπωση είναι πως οι υψηλότεροι
βαθμοί «αλιεύονται» παραδόξως στο ιδιωτικό σχολείο. Θα μπορούσε, βέβαια, να
διαφωνήσει κανείς με το χαρακτηρισμό «παραδόξως», καθώς είναι γνωστό ότι
αρκετά ιδιωτικά σχολεία παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά επιτυχίας και στις Γενικές
Εξετάσεις, ιδιαίτερα όταν στελεχώνονται από μαθητές κοινωνικά και μορφωτικά ευνοημένους.

Όμως, εδώ, τα πράγματα είναι διαφορετικά, καθώς το παραπάνω ιδιωτικό σχολείο
δεν φημιζόταν μέχρι πρόσφατα για τις επιτυχίες των υποψηφίων του στις Γενικές
Εξετάσεις και μάλιστα, στις Γενικές Εξετάσεις του 1996 ­ για τις οποίες
διαθέτουμε στοιχεία ­, το παραπάνω Λύκειο δεν κατόρθωσε να εισαγάγει, στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, ούτε έναν υποψήφιο!

Το μέλος του Δ.Σ. της Ένωσης Γονέων του Δήμου Πατρών και πρόεδρος του
Πειραματικού Λυκείου Πάτρας κ. Αιμίλιος Δασκαλόπουλος επισημαίνει ότι
«υπάρχουν καταγγελίες γονέων για πριμοδότηση της προφορικής βαθμολογίας στα
ιδιωτικά σχολεία». Παράλληλα τονίζει ότι και εκπαιδευτικοί φορείς
επιβεβαιώνουν ότι «φέτος παρατηρείται το φαινόμενο μαθητές ιδιωτικών σχολείων
να συγκεντρώνουν υψηλότερους μέσους όρους βαθμολογίας ακόμη και σε σύγκριση με
δημόσια σχολεία υψηλού επιπέδου με παράδοση στις επιτυχίες στην Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση». Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι δεν θα επαναληφθούν φαινόμενα
παρόμοια με εκείνα των Ιδιωτικών Τεχνικών Επαγγελματικών Λυκείων (ΤΕΛ) της
Θεσσαλονίκης που παρουσίασαν όλους τους μαθητές τους ως αριστούχους όταν η
βαθμολογία ήταν το κριτήριο της πρόσβασης στα ΑΕΙ;