ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το λεξιλόγιο του ΝΑΤΟ

Σκίτσο του Willem από τη «Λιμπερασιόν»

Βρυξέλλες, έδρα του ΝΑΤΟ, συνεντεύξεις Τύπου των εκπροσώπων της Συμμαχίας από
τις 13 ως τις 15 Μαΐου. Απολογισμός των λέξεων που χρησιμοποιήθηκαν, με
φθίνουσα σειρά. Πρόσφυγες (99 φορές). Στόχοι (66). Επιχειρήσεις (48). Επιτυχία
(26). Άμαχοι (26). Εκστρατεία (24). Άρματα μάχης (21). Πυροβολικό (21).
Πιλότοι (20). Μετεωρολογικές συνθήκες (17). Πόλεμος (17). Επιθέσεις (15).
Θεμιτός (14). Λάθη/ Σφάλματα (13). Ικανότητες (12). Παράπλευρη ζημία (10).
Στρατιώτες (7). Ειρήνη (6). Νεκροί (2). Θυσία (2). Εχθρός (0). Νίκη (0).

Ο κατάλογος αυτός ετοιμάστηκε από τον καθηγητή Φαμπρίτσιο Τονέλλο του
Πανεπιστημίου της Πάδοβα και παρουσιάστηκε την περασμένη Τετάρτη από τον ίδιο
και δύο συναδέλφους του. Στόχος της έρευνάς τους ήταν να δείξουν πώς έχει
εξελιχθεί το λεξιλόγιο του ΝΑΤΟ τις τελευταίες δεκαετίες και πώς συνδέονται οι
αλλαγές της στρατιωτικής ορολογίας με τη στρατηγική που ακολουθείται κάθε φορά
στο πεδίο της μάχης. Πρόκειται για την τελευταία φάση μιας διαδικασίας που
άρχισε με το Βιετνάμ, είπε ο Τονέλλο. Ο Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα, περνώντας από την
προεδρία της Φορντ στο υπουργείο Αμύνης, εισήγαγε τη γλώσσα των μάνατζερ και
μια στρατηγική σκέψη που πήγαζε από το πυρηνικό δόγμα. Έπειτα ήλθε ο τρόπος με
τον οποίο χειρίστηκαν την αμερικανική ανάμιξη στο Βιετνάμ ο Τζόνσον και ο
Νίξον, συνοδεύοντας την κλιμάκωση των μαχών με δηλώσεις που προσπαθούσαν να
κρατήσουν τον πόλεμο μακριά από την καθημερινή ζωή των Αμερικανών. Αφού
υποχώρησε μετά την ήττα του Βιετνάμ, το τεχνοκρατικό αυτό στυλ επανήλθε με
μεγαλύτερο δυναμισμό μετά την πτώση του Τείχους. Με μια μόνο υπερδύναμη στον
κόσμο, δεν υπάρχουν πλέον «πόλεμοι» αλλά μόνο «επεμβάσεις» και «διεθνείς
επιχειρήσεις αστυνομικού χαρακτήρα». Οι «ήρωες» τελείωσαν, όπως και οι
«εχθροί». Και οι άμαχοι που σκοτώνονται κατά λάθος βαφτίζονται «παράπλευρη ζημία».

Μιλώντας την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή των Κοινοτήτων, ο Τόνυ Μπλαιρ είπε
ότι εξαιτίας του πολέμου δεν είναι σε θέση να συμμετέχει σε όλα τα υπουργικά
συμβούλια. Δημιουργήθηκε σάλος. «Πόλεμος»; Ώστε έχουμε κηρύξει σε κάποιον τον
πόλεμο; Πότε έγινε αυτό και δεν το πήραμε χαμπάρι; Ευτυχώς, λίγες ώρες
αργότερα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος έλυσε την παρεξήγηση. Επρόκειτο για
γλωσσικό ολίσθημα του πρωθυπουργού, είπε. Όπου «πόλεμος» διαβάστε «διεθνής
ένοπλη σύγκρουση».

Αποτελεί έτσι έκπληξη ότι εκείνο το τριήμερο του Μαΐου ο Τζέιμι Σι και οι
βοηθοί του χρησιμοποίησαν τη λέξη «πόλεμος» 17 φορές. Πόλεμος εναντίον ποίου,
αφού η λέξη «εχθρός» απουσιάζει από τα μπρήφινγκς; Πόλεμος με τι στόχο, αφού η
«νίκη» δεν περιλαμβάνεται στο λεξιλόγιο του ΝΑΤΟ; Μήπως την επιστροφή των
προσφύγων; Αλλά πού θα επιστρέψουν, δεδομένου ότι η «πατρίδα» είναι
απαγορευμένη λέξη; Η παραπομπή του Μιλόσεβιτς στο Διεθνές Δικαστήριο
δημιουργεί ακόμη ένα πρόβλημα ορολογίας στο ΝΑΤΟ. Θα τον χαρακτηρίζουν άραγε
εφεξής «υπόδικο πρόεδρο»; «Φερόμενο ως εγκληματία πολέμου»; Η μήπως «υποψήφια
παράπλευρη ζημία»;