ΔΡΟΜΟΙ

… φλόγες, ουρλιαχτά, καθώς το τρένο έβγαινε στο φως μέσα από τη γαλαρία του
θανάτου. Ολόκληρη η σήραγγα, σε δέκα χιλιόμετρα μάκρος, μετατράπηκε μέσα σε
λίγες στιγμές σε ένα θάλαμο αερίων. Ο τρόμος κράτησε μια νύχτα. Χίλιοι
πεντακόσιοι οπαδοί της ιταλικής ποδοσφαιρικής ομάδας Σαλερνιτάνα λυσσομανούσαν
πάνω στο τρένο, καθώς αυτό κυλούσε πάνω στις ράγες σπέρνοντας τον πανικό και
τη βία από σταθμό σε σταθμό. Τρόμος και θάνατος. Γιατί στο τέλος αυτού του
ταξιδιού, τέσσερα παιδιά έχασαν τη ζωή τους μέσα στις φλόγες. Μια φοβερή
υποψία βασανίζει τις ιταλικές αρχές: ότι η φωτιά στο τρένο μπήκε σκόπιμα, ότι
ήταν ένας αντιπερισπασμός, για να τραβήξει την προσοχή των καραμπινιέρων που
στον σταθμό του Σαλέρνο περίμεναν τους έξαλλους οπαδούς της ποδοσφαιρικής
ομάδας για να τους συλλάβουν.

… άραγε μια σχέση, ένα σημείο επαφής, ένα αόρατο νήμα που να συνδέει
εκείνους που πυρπόλησαν το τρένο των φιλάθλων με τους εκτελεστές του Ντ’
Αντόνα; αναρωτιέται η «Στάμπα». Όχι και πάλι όχι, θα πουν οι αυστηροί
μελετητές, που θέλουν να παίρνουν αποστάσεις από την απροσδόκητη, την αιφνίδια
βία στην ιταλική κοινωνία. Αυτή η βία, λένε, δεν έχει να κάνει με την
πολιτική, δεν έχει να κάνει με τον αθλητισμό. Μα, πηγαίνοντας πιο κοντά, αν
κοιτάξει κανείς τη σύγχρονη Ιταλία του ευρώ, των συγχωνεύσεων και του πολέμου,
οι τελευταίες ημέρες μοιάζουν τρομακτικές. Όχι για την επιστροφή στο παρελθόν,
αλλά για το απειλητικό μέλλον.

… μελετητές «καρφιτσώνουν» πάνω σε ξεχωριστά θεωρητικά πλαίσια χούλιγκαν,
αναρχικούς ή τρομοκράτες, όπως οι εντομολόγοι τις πεταλούδες. Μα όποιος δεν
ικανοποιείται από τις τυποποιημένες αλήθειες, μένει με την απορία. Πόσο
αξιόπιστη είναι μια χώρα, που στα λόγια κόπτεται για την ειρήνη και στα έργα
συνυπάρχει με την πιο παράδοξη βία, ανήμπορη να την ξεριζώσει τόσο από την
πολιτική όσο και από την κοινωνία;

… της Δύσης υπάρχουν άνθρωποι και γεγονότα που στέλνουν τη σκέψη στο
«απόλυτο κακό», για το οποίο έχουν μιλήσει φιλόσοφοι και θεολόγοι. Οι ανήλικοι
φονιάδες στα αμερικανικά σχολεία, οι νεοναζί στο Βερολίνο, οι χούλιγκαν στα
βρετανικά γήπεδα. Στην ιταλική βία, είτε αυτή είναι «πολιτική» είτε
«κοινωνική», βαραίνει μια αίσθηση στενάχωρης ακινησίας, έμμονης επανάληψης,
που κάτι λέει για ολόκληρη την ύπαρξη, ολόκληρη την κοινωνία. Και όχι μονάχα
για την ιταλική. Την περασμένη Κυριακή, οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» εξηγούσαν
στο πρωτοσέλιδό τους πως ο περιορισμός της βίας από τη μεριά των νεαρών μαύρων
δεν οφείλεται στη «μηδενική ανοχή» των αστυνομικών αρχών, αλλά στη δημιουργία
νέων θέσεων εργασίας στη διάρκεια της αμερικανικής οικονομικής άνθισης που
κρατάει τώρα μια δεκαετία. Ούτε φλύαρα κηρύγματα, ούτε μεγαλεπήβολα
προγράμματα, αλλά μια απλή, πανάρχαια συνταγή για μια καλύτερη ζωή. Σε αυτήν
ακριβώς την καλύτερη ζωή δεν πιστεύει κανείς, όταν μια κοινωνία, μια
οικονομία, βρίσκεται σε κρίση. Γι’ αυτό, στις σύγχρονες κοινωνίες το «κακό»
δεν είναι ποτέ απόλυτο, αλλά σχετικό και μετρήσιμο. Με οικονομικούς δείκτες.