Το αποτέλεσμα των εκλογών θα σημάνει μια άλλη πορεία;

Ένα μήνα περίπου πριν από τις προηγούμενες γενικές εκλογές στο Ισραήλ, ο
προσωρινός τότε πρωθυπουργός, ο ένας από τους πρωτεργάτες των συμφωνιών
ειρήνευσης του Όσλο, ο ήδη τιμημένος με το Νόμπελ Ειρήνης Σίμον Πέρες,
αποφάσιζε και εκτελούσε την επιχείρηση «Αστραπή», τον βομβαρδισμό από την
ισραηλινή αεροπορία μαχίμων και αμάχων στο Λίβανο, με στόχο την εξόντωση των
φιλοϊρανών «τρομοκρατών». Λίγους μήνες νωρίτερα το Ισραήλ συγκλόνιζε τον κόσμο
με την αξιοπρέπεια και τη γεμάτη αυτοσυγκράτηση θλίψη με την οποία είχε
αντιμετωπίσει τη δολοφονία του Γιτζάκ Ράμπιν και λίγες εβδομάδες μόνο πριν από
την επίθεση στο Λίβανο με τη γενναία, ξανά, στάση πληθυσμού και ηγεσίας
μπροστά στο αιματηρό κύμα των επιθέσεων από Άραβες καμικάζι. Το περιστατικό
αυτό και μόνο δείχνει την επίδραση που μπορεί να έχει η διεξαγωγή εκλογών σε
μια χώρα όπου η κάθε διπλωματική και στρατιωτική κίνηση έχει άμεσες συνέπειες
στην παγκόσμια ειρήνη.

Όπως ο Πέρες το 1996 χτύπησε στο Λίβανο για να μην κατηγορηθεί για λιποψυχία
και μαλθακότητα από τους αντιπάλους του, και ιδίως από τη δεξιά πτέρυγα του
Λικούντ, του μεγάλου συντηρητικού κόμματος της χώρας, και από τις πολυπληθείς
εθνικιστικές και εξτρεμιστικές ομάδες, έτσι και φέτος οι εξελίξεις στην
περιοχή επηρεάστηκαν από την προεκλογική εκστρατεία: ο ΟΑΠ, δηλαδή η
παλαιστινιακή πλέον κυβέρνηση, αποφάσισε την αναβολή για μετά τις ισραηλινές
εκλογές της προβλεπόμενης για τις 4 Μαΐου ανακήρυξης του παλαιστινιακού
κράτους. Ο, για μερικές μέρες ακόμα, όπως όλα δείχνουν, πρωθυπουργός
Νετανιάχου έσπευσε βέβαια να χαρακτηρίσει την κίνηση αυτή «προσωπική του
νίκη», όμως δεν φαίνεται να έχει πείσει τους συμπατριώτες του ότι αυτή η
«νίκη» ήταν ένα πραγματικό βήμα μπροστά. Από την άλλη, προστέθηκε ένα ακόμα
λιθαράκι ­ με άδηλες μάλιστα μελλοντικές επιπτώσεις ­ στη συνεχή δυσχέρανση
της εφαρμογής των συμφωνιών ειρήνευσης.

Είναι αμφίβολο ­ και σε κάθε περίπτωση ανήκει στον ιστορικό του μέλλοντος να
το κρίνει ­ αν η στάση του στο παλαιστινιακό και γενικά στο διεθνές μέτωπο
ήταν ο καθοριστικός παράγοντας για τη διαφαινόμενη ήττα του Νετανιάχου στον
αγώνα για την πρωθυπουργία. Μέσα από την αίσθηση συνεχών παλινωδιών που
μετέδιδε (δυσκολίες, υπογραφή και μετά νέες εσωτερικές δυσκολίες για την
αποδοχή της λεγόμενης συμφωνίας του Γουέι Ρίβερ, ή αποδοχή, στα λόγια, των
αρχών του Όσλο και του Γουέι Ρίβερ αλλά διαρκείς παραβιάσεις τους, ιδίως μέσω
της εξάπλωσης των «αποικιών» στα ιορδανικά εδάφη) το πιθανότερο είναι να
συνέβαλε και αυτή στη γενικότερη διάβρωση της εικόνας του «ισχυρού» πολιτικού
και στην απώλεια της αξιοπιστίας του. Πιο κρίσιμο πάντως είναι να σκεφθεί
κανείς αν η πιθανή αλλαγή φρουράς της ισραηλινής ηγεσίας μπορεί να ανατρέψει
τη δυναμική των πραγμάτων. Εδώ οι οιωνοί δεν είναι πολύ αισιόδοξοι: ο ηγέτης
του Εργατικού Κόμματος και επικρατέστερος πρωθυπουργός Εχουντ Μπάρακ απέφυγε
επιμελέστατα σε όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας να διαφοροποιηθεί
από τις θέσεις του Νετανιάχου σχετικά με το μελλοντικό καθεστώς της
Ιερουσαλήμ, την τύχη των ισραηλινών «αποικιών» και των εποικισμένων εδαφών,
τους Παλαιστινίους πρόσφυγες. Η πολιτική του Νετανιάχου φαίνεται να έχει
δημιουργήσει μια αντικειμενική ­ και πιθανώς μη αναστρέψιμη ­ κατάσταση,
σύμφωνα με την οποία οι συμφωνίες του Όσλο παραμένουν ζωντανές, όμως το πνεύμα
τους, και ιδίως ο εξελικτικός και συναινετικός χαρακτήρας τους, θανατώνεται
αργά αλλά σταθερά.

Μένει να φανεί σε ποιο βαθμό το κοινωνικό σώμα είναι διατεθειμένο να ζητήσει
μια άλλη πορεία. Είναι αμφίβολο πάντως αν αυτή θα φανεί αμέσως από το
αποτέλεσμα των εκλογών, καθώς η επιλογή ηγετών είναι μεν μια σημαντική
παράμετρος, αλλά ειδικά στη Μέση Ανατολή η ιστορία γράφεται περισσότερο με τις
χαμένες ή τις κερδισμένες ευκαιρίες στο δρόμο της συμφιλίωσης.